Sự thật Lọc dầu Nghi Sơn: Hai cam kết, Việt Nam 'thiệt đơn thiệt kép'
Lương Bằng -
20/03/2022 07:50 (GMT+7)
Những ưu đãi cho lọc dầu Nghi Sơn có ít nhất 2 điểm cốt tử khiến cho giờ đây Việt Nam lâm cảnh ‘tiến thoái lưỡng nan’ với đại dự án có vốn đầu tư nước ngoài này.
Lọc dầu Nghi Sơn vẫn đối diện tương lai bấp bên
Công ty TNHH Lọc Hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) là công ty liên doanh được thành lập vào tháng 4/2008 do bốn thành viên góp vốn, bao gồm công ty Dầu khí quốc tế Cô-oét (KPE), công ty Idemisui Kosan Nhật Bản (IKC) và công ty Hóa chất Mitsui Nhật Bản (MCI), trong đó Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) chỉ góp vốn 25,1%. Dự án vận hành thương mại vào tháng 12/2018.
Dự án này được duyệt vào năm 2008 có mức vốn 6,1 tỷ USD, sau đó đội vốn lên 9,2 tỷ USD.
Ngày 5/11/2012, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo (tại Thông báo số 367/TB-VPCP ngày 5/11/2012 của Văn phòng Chính phủ) về kết quả đàm phán Thoả thuận về Cam kết bảo lãnh của Chính phủ cho Dự án (GGU) đối với Dự án, trong đó: Đồng ý nguyên tắc dự thảo FPOA thông qua việc PVN bao tiêu sản phẩm lọc dầu cho dự án.
Ngoài ra, PVN thay mặt Chính phủ thực hiện cam kết ưu đãi thuế nhập khẩu sản phẩm lọc dầu Chính phủ đã cam kết ưu đãi cho dự án.
Sản xuất ra bao nhiêu, Việt Nam buộc phải mua hết
Với cam kết bảo lãnh như kể trên, lọc dầu Nghi Sơn sản xuất ra bao nhiêu sản phẩm thì PVN phải bao tiêu hết.
Theo nguyên tắc quy định tại Thỏa thuận cam kết bảo lãnh của Chính phủ và Hợp đồng bao tiêu sản phẩm nhiên liệu (FPOA), giá bán sản phẩm của lọc dầu Nghi Sơn tương đương với xăng dầu nhập khẩu.
Trong khi đó, thời gian này Việt Nam cũng đã ký nhiều Hiệp định thương mại tự do đa phương và song phương. Mức thuế suất thuế nhập khẩu áp dụng cho các nhà máy lọc dầu trong nước lại cao hơn mức thuế suất thuế ưu đãi theo các Hiệp định thương mại tự do. Cho nên về lý thuyết, giá bán sản phẩm của lọc dầu Nghi Sơn sẽ luôn cao hơn so với xăng dầu nhập khẩu.
Tuy nhiên, những ưu thế của việc mua trong nước là được thanh toán bằng đồng nội tệ, tiết kiệm chi phí vận chuyển... là những vấn đề doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có thể xem xét khi mua hàng của lọc dầu Nghi Sơn.
Trong văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ ngày 3/2/2016, Bộ Công thương đã cảnh báo việc tiêu thụ sản phẩm của lọc dầu Nghi Sơn sẽ rất khó khăn do không cạnh tranh được với xăng dầu nhập khẩu ngay trên thị trường Việt Nam. Trong khi đó, các thương nhân đầu mối tăng dần sản lượng nhập khẩu các lô hàng có xuất xứ từ những nước được hưởng thuế ưu đãi đặc biệt như Hàn Quốc do rẻ hơn.
Việc phải mua hết sản phẩm do lọc dầu Nghi Sơn sản xuất ra trong khi các quy định về kinh doanh xăng dầu hiện hành không bắt buộc các thương nhân kinh doanh xăng dầu đầu mối phải mua từ các nhà máy lọc dầu trong nước là vấn đề từng khiến cơ quan quản lý đau đầu.
Trong khi đó, sản phẩm nhập khẩu có thể rẻ hơn mua của nhà máy lọc dầu trong nước nên thời điểm đó Bộ Công thương đã lo ngại nếu Chính phủ không kiểm soát chặt chẽ lượng xăng dầu nhập khẩu, không có các thay đổi về cơ chế, chính sách trong kinh doanh xăng dầu thì việc tiêu thụ sản phẩm bao tiêu sẽ gặp rất nhiều khó khăn và rủi ro rất lớn.
Lúc đó, từng có kiến nghị rằng Bộ Công thương chỉ cấp hạn ngạch (quota) nhập khẩu sau khi cân đối đảm bảo tiêu thụ toàn bộ sản phẩm của các nhà máy lọc dầu trong nước. Nhưng các bộ ngành đồng loạt phản đối dữ dội do vi phạm cam kết WTO và các hiệp định thương mại đã ký kết.
Dù vậy, cho đến nay việc nhập khẩu xăng dầu như thế nào, bao nhiêu vẫn luôn được Bộ Công thương tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo cho lọc dầu Nghi Sơn không bị ‘ế’.
Suốt thời gian qua, khi có những biến động xảy ra, việc tiêu thụ sản phẩm của lọc dầu Nghi Sơn hay Dung Quất gặp khó, Bộ Công thương thường có các văn bản đề nghị thương nhân đầu mối xăng dầu ưu tiên mua hàng của nhà máy lọc dầu trong nước.
Ưu đãi thuế nhập khẩu, bù tiền khi thuế nhập khẩu thấp hơn
Thuế nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam trong các cam kết quốc tế
Theo Thỏa thuận và Cam kết bảo lãnh của Chính phủ, Lọc dầu Nghi Sơn có thể áp dụng mức giá bán buôn tại cổng nhà máy là giá nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu 7% đối với các sản phẩm lọc dầu (ngoại trừ 5% cho LPG) và 3% cho các sản phẩm hóa dầu. Ưu đãi này áp dụng trong thời gian 10 năm sau ngày vận hành thương mại (năm 2027)
Trong thời hạn trên, nếu Việt Nam quy định thuế suất Thuế nhập khẩu thấp hơn, thì Chính phủ đảm bảo rằng PVN sẽ thanh toán cho Lọc dầu Nghi Sơn số chênh lệch giữa thuế suất nhập khẩu thực tế và thuế suất 7% đối với các sản phẩm lọc dầu (ngoại trừ 5% cho LPG) và 3% cho các sản phẩm hóa dầu, trong mọi trường hợp Lọc dầu Nghi Sơn bán sản phẩm của mình cho thị trường nội địa, cho dù thông qua PVN hay bên bao tiêu khác.
Trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, ngày 15/1/2013, PVN và NSRP đã ký kết Hợp đồng bao tiêu sản phẩm (FPOA), trong đó, các mức ưu đãi thuế nhập khẩu tương ứng với từng sản phẩm đã được đưa vào công thức giá của Hợp đồng này.
Điều trớ trêu là, dù cam kết với lọc dầu Nghi Sơn như vậy, nhưng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc ký ngày 5/5/2015 và có hiệu lực từ ngày 20/12/2015 lại cam kết thuế nhập khẩu dầu diesel còn 5%, các sản phẩm hóa dầu khác còn 0-5%. Trong khi đó, FTA ASEAN - Hàn Quốc có hiệu lực từ ngày 1/9/2009 lại cam kết thuế nhập khẩu các mặt hàng dầu còn 0%.
Như vậy, về lý thuyết dầu nhập từ Hàn Quốc sẽ rẻ hơn của các nhà máy trong nước như Nghi Sơn và Dung Quất. Mức thuế ưu đãi đặc biệt đó lại thấp hơn mức thuế nhập khẩu cam kết với lọc dầu Nghi Sơn, nên PVN ngay lập tức phải bù thuế với các mặt hàng dầu cho lọc dầu Nghi Sơn.
Còn thuế nhập khẩu xăng đang áp dụng hiện nay là 20% vẫn cao hơn so với mức ưu đãi cho Nghi Sơn 7% nên PVN không phải bù thuế (theo lộ trình cam kết, từ năm 2017 đến năm 2022, mức thuế suất Thuế nhập khẩu áp dụng cho các sản phẩm xăng sẽ giữ ở mức 20%. Nhưng thuế nhập xăng từ Hàn Quốc theo FTA ký với Hàn Quốc chỉ còn 10%).
Vì thế, khi lọc dầu Nghi Sơn đi vào hoạt động, trong vòng 10 năm, PVN sẽ phải bỏ ra hàng tỷ USD để bù thuế cho nhà máy này để giá bán của các nhà máy này cạnh tranh được với giá xăng dầu nhập khẩu.
Năm 2016, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam từng đưa ra kịch bản: Trên cơ sở giả định giá dầu thô WTI là 75 USD/thùng, PVN đã tính toán và báo cáo Bộ Tài chính số tiền PVN phải thanh toán cho NSRP phát sinh từ việc thay mặt Chính phủ thực hiện ưu đãi cam kết thuế nhập khẩu cho Dự án là trong suốt thời gian ưu đãi như sau: Một là chênh lệch thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm xăng dầu (thanh toán thông qua FPOA): khoảng 65 nghìn tỷ đồng (trong đó 7 nghìn tỷ đồng thanh toán cho nghĩa vụ thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế VAT phát sinh trên số tiền chênh lệch thuế). Hai là chênh lệch thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm xăng dầu (Lọc dầu Nghi Sơn bán cho bên thứ ba) khoảng 10 nghìn tỷ đồng.
Tổng cộng số tiền phải bù thuế theo tính toán khi đó là khoảng 75 nghìn tỷ đồng.
Con số được tính toán này đến thời điểm hiện tại vẫn chưa rõ có sự khác biệt nào hay không vì các thông tin được giữ kín. Nhưng ngay khi Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn đi vào vận hành thương mại, số tiền PVN phải thanh toán cho lọc dầu Nghi Sơn phát sinh từ việc Chính phủ thực hiện ưu đãi thuế nhập khẩu cho dự án này là rất lớn.
Điều này đồng nghĩa với việc, lợi nhuận từ phần vốn góp 25% mà PVN tham gia vào dự án này có thể thấp hơn nhiều so với số tiền bỏ ra để bù thuế. Trong bối cảnh lọc dầu Nghi Sơn đang báo lỗ như hiện nay, thực sự Việt Nam đang chịu thiệt đơn thiệt kép.
(VNF) - Vingroup công bố ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) với Chính quyền bang Maharashtra, bước tiến tiếp theo trong lộ trình mở rộng hệ sinh thái đa ngành của Vingroup tại Ấn Độ. Với tổng giá trị đầu tư dự kiến khoảng 6,5 tỷ USD, sự kiện khẳng định cam kết đầu tư lâu dài và định hướng phát triển nhất quán của Tập đoàn tại quốc gia Nam Á.
(VNF) - Ngày 9/4/2026, Công ty Cổ phần Công nghệ DGX và Công ty Cổ phần Công nghệ Cao và Dịch vụ phần mềm FaceNet vừa chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược, mở ra định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát triển các giải pháp tài chính số, hướng tới nâng cao hiệu quả vận hành và trải nghiệm cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.
(VNF) - Nhu cầu sử dụng điện trên cả nước tăng mạnh trong bối cảnh nắng nóng diện rộng, với nền nhiệt phổ biến 37-40°C, khiến mức tiêu thụ điện ghi nhận cao nhất từ đầu năm 2026.
(VNF) - Nhà nước tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để bổ sung Quỹ bình ổn giá xăng dầu, đồng thời thiết lập cơ chế quản lý chặt chẽ dòng tiền qua tài khoản phong tỏa, yêu cầu minh bạch toàn bộ quá trình sử dụng, trích lập và hoàn trả.
(VNF) - Giá vàng nhẫn tiếp tục “đổ đèo”, giảm mạnh tới 3,5 triệu đồng/lượng trong phiên sáng 9/4. Hiện giá vàng nhẫn đang được niêm yết ở mức 171,5 triệu đồng/lượng chiều bán ra.
(VNF) - Nghị quyết 15 của Chính phủ quyết định tạm ngưng hiệu lực thi hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 của Chính phủ liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm.
(VNF) - Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) vừa đưa ra cảnh báo về tình trạng “chi phí ẩn” trong thương mại điện tử – những khoản tiền phát sinh mà người tiêu dùng phải thanh toán thêm ngoài mức giá hiển thị ban đầu.
(VNF) - Việc Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) hoàn thành nâng công suất tái hóa Kho LNG Thị Vải lên mức 288 tấn/giờ không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp khí cho phát điện mùa khô mà còn khẳng định năng lực chủ động, linh hoạt trong đảm bảo nguồn cung trong nước, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
(VNF) - Thông tin về việc một chiếc xe Toyota Corolla Cross đang sử dụng bất ngờ bung túi khí khi xe di chuyển trên cao tốc, dù không xảy ra va chạm đang nhận được sự quan tâm lớn từ phía dư luận.
(VNF) - Nhiều loại phí trong lĩnh vực hàng không, hàng hải, thuỷ nội địa, đường sắt được miễn từ ngày 7/4-30/6 để hỗ trợ doanh nghiệp trước áp lực chi phí nhiên liệu.
(VNF) - Theo đại diện PC03, việc người dân mua vàng thông qua giấy hẹn về bản chất là một giao dịch dân sự giữa khách hàng và doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện cam kết.
(VNF) - Lần đầu tiên trong nhiều năm, nhiều mảng chiến lược của Masan cùng phát huy sức mạnh trong một thời điểm, tạo tiền đề cho một chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận có chiều sâu nhất kể từ khi tập đoàn hoàn tất tái cơ cấu.
(VNF) - Giá vàng nhẫn và vàng miếng vẫn tiếp đà xu hướng giảm nhẹ. Tuy nhiên, một số thương hiệu lớn trong phiên sáng 7/4 đang cố neo giá trong khi giá vàng thế giới lao dốc.
(VNF) - Ngày 6/4/2026, ba đơn vị thành viên của Tập đoàn Vingroup, gồm Quỹ Vì tương lai xanh, Trường ĐH VinUni và CLB Tài năng Công nghệ trẻ Vingroup - VinTechTalent, chính thức phát động cuộc thi hackathon phát triển giải pháp công nghệ vì tương lai bền vững - Asian Hackathon for Green Future.
(VNF) - Ngày 5/4/2026, Trường Tiểu học Yersin Biên Hòa (phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) chính thức khánh thành, đánh dấu sự hiện diện của mô hình giáo dục tiểu học chất lượng cao, phát triển toàn diện thân - tâm - trí trong hệ sinh thái TTC Education.
(VNF) - Trước chênh lệch giá giữa trong nước và các nước lân cận, tình trạng thu gom xăng dầu để xuất lậu qua biên giới có dấu hiệu gia tăng. Bộ Công Thương vừa phát đi công văn hỏa tốc, yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất kéo dài thời hạn áp dụng mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng nguyên liệu sản xuất xăng dầu đến hết ngày 30/6/2026.
(VNF) - Trong đầu tư, những cơ hội lớn nhất không đến từ một mảng kinh doanh đơn lẻ, mà xuất hiện khi nhiều động lực tăng trưởng cùng lúc hội tụ và bắt đầu vận hành đồng pha. Năm 2026, Masan Group (HoSE: MSN) đang bước vào một thời điểm như vậy, khi các mảng gồm bán lẻ, tiêu dùng và vật liệu công nghệ cao đồng thời đồng thời bước qua một bước ngoặt quan trọng, mở ra khả năng định giá lại toàn bộ tập đoàn
(VNF) - Không khí thi công, chỉnh trang đang “nóng” lên từng ngày tại Khu du lịch Thiên Cầm khi địa phương bước vào giai đoạn tăng tốc trước mùa cao điểm. Từ hạ tầng đến dịch vụ đồng loạt “lột xác”, mở kỳ vọng về một mùa du lịch bội thu với mục tiêu 600 tỷ đồng doanh thu.
(VNF) - Lần đầu tiên tại miền Trung, công nghệ robot tích hợp AI được ứng dụng trong phẫu thuật thay khớp gối tại Vinmec Đà Nẵng, không chỉ nâng cao độ chính xác mà còn mở ra khả năng phục hồi ấn tượng khi bệnh nhân có thể đứng dậy, tập đi ngay sau mổ - điều trước đây là thách thức, đặc biệt với người cao tuổi.
(VNF) - Toyota Việt Nam vừa thông tin về trường hợp xe Toyota Corolla Cross gặp sự cố bung túi khí bên phụ khi đang lưu thông trên tuyến cao tốc Bắc Giang – Hà Nội vào ngày 16/3/2026.
(VNF) - Vingroup công bố ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) với Chính quyền bang Maharashtra, bước tiến tiếp theo trong lộ trình mở rộng hệ sinh thái đa ngành của Vingroup tại Ấn Độ. Với tổng giá trị đầu tư dự kiến khoảng 6,5 tỷ USD, sự kiện khẳng định cam kết đầu tư lâu dài và định hướng phát triển nhất quán của Tập đoàn tại quốc gia Nam Á.