Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm, thế giới có hơn 8 triệu người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 1,3 triệu người là nạn nhân của hút thuốc thụ động. Các bệnh thường gặp bao gồm ung thư phổi, tim mạch, đột quỵ và phổi tắc nghẽn mãn tính những căn bệnh cần điều trị dài ngày, tái phát nhiều lần và đòi hỏi chi phí y tế rất cao.
Tại Việt Nam, một báo cáo của WHO công bố năm 2023 cho biết, tổng thiệt hại do thuốc lá gây ra đã vượt mức 108.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 1,14% GDP quốc gia. Con số này bao gồm cả chi phí y tế trực tiếp và tổn thất năng suất lao động vì bệnh tật và tử vong sớm. Đáng lưu ý, tổng thu từ thuế thuốc lá cùng các khoản đóng góp khác vẫn không thể bù đắp được mức thiệt hại nêu trên, tạo ra một “gánh nặng kép” đối với nền kinh tế.
Không dừng lại ở đó, các nghiên cứu trong nước cho thấy người lao động hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, nghỉ làm thường xuyên hơn và có năng suất thấp hơn so với người không hút thuốc. Hút thuốc thụ động tại nơi làm việc cũng làm giảm sức khỏe, sự tập trung và chất lượng công việc của những người xung quanh, làm gia tăng tai nạn lao động và giảm hiệu quả tổ chức sản xuất.
Ở cấp độ hộ gia đình, thuốc lá tạo ra một gánh nặng tài chính rõ rệt, nhất là với nhóm dân cư thu nhập thấp. Trung bình mỗi người hút thuốc chi khoảng 500.000 đến 1 triệu đồng/tháng cho thuốc lá tương đương với 6–12 triệu đồng/năm, một con số không nhỏ so với tổng thu nhập của nhiều gia đình nông thôn hoặc công nhân lao động.
Số tiền chi cho thuốc lá không chỉ “bốc hơi” khỏi ngân sách gia đình mà còn làm giảm khả năng đầu tư vào các nhu cầu thiết yếu như dinh dưỡng, giáo dục hay chăm sóc y tế. Khi người trụ cột trong gia đình mắc bệnh hoặc qua đời sớm do thuốc lá, những hậu quả kinh tế kéo theo là rất nghiêm trọng: mất nguồn thu nhập chính, chi phí y tế tăng vọt, con cái gián đoạn học hành, chất lượng sống giảm sút.
Nhiều nghiên cứu quốc tế và trong nước đã chỉ ra mối liên hệ giữa hút thuốc và tình trạng nghèo đói. Các gia đình có người hút thuốc thường có chi tiêu y tế cao hơn, nhưng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và bảo hiểm lại thấp hơn. Từ đó, thuốc lá trở thành một trong những yếu tố góp phần kéo dài vòng xoáy đói nghèo và bất bình đẳng xã hội.
Ở bình diện vĩ mô, chi phí chăm sóc sức khỏe cho các bệnh nhân liên quan đến thuốc lá là gánh nặng lớn đối với hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia. Điều này làm suy giảm nguồn lực ngân sách lẽ ra được ưu tiên cho giáo dục, phát triển cơ sở hạ tầng, môi trường và các chương trình an sinh khác.
Thuốc lá không chỉ là vấn đề sức khỏe cộng đồng, mà còn là rào cản lớn cho phát triển kinh tế bền vững. Tổ chức Y tế Thế giới đã khuyến nghị các quốc gia triển khai bộ công cụ MPOWER, bao gồm: Giám sát việc sử dụng thuốc lá; Bảo vệ người không hút khỏi khói thuốc; Hỗ trợ cai nghiện; Cảnh báo về tác hại thuốc lá; Cấm quảng cáo, khuyến mại; Tăng thuế thuốc lá
Trong đó, tăng thuế thuốc lá được xem là biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất. Kinh nghiệm từ nhiều nước cho thấy, khi giá thuốc tăng 10%, tỷ lệ hút thuốc có thể giảm từ 4 - 8%, đặc biệt là ở giới trẻ và người thu nhập thấp. Đồng thời, ngân sách nhà nước có thể tăng thêm đáng kể nếu thuế được điều chỉnh hợp lý đây là nguồn lực quan trọng để đầu tư ngược lại cho y tế cộng đồng.
Tại Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã có hiệu lực từ năm 2012, tuy nhiên việc thực thi vẫn chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Các vi phạm như hút thuốc tại nơi công cộng, quảng cáo trá hình trên mạng xã hội, livestream, phát mẫu thử miễn phí, tặng kèm sản phẩm… vẫn diễn ra phổ biến. Việc xử phạt còn nhẹ, thiếu tính răn đe và chưa được triển khai đồng bộ giữa các cấp chính quyền.
Đáng chú ý, thuốc lá điện tử, shisha và các sản phẩm thế hệ mới hiện nay đang trở thành “vùng trũng quản lý”. Nhiều người trẻ bị cuốn vào làn sóng “hút sạch, hút sang” mà chưa hiểu rõ rủi ro sức khỏe và hậu quả tài chính về lâu dài. Nếu không sớm có chính sách kiểm soát chặt chẽ, các sản phẩm mới này sẽ tạo ra một thế hệ nghiện nicotine mới và đẩy xã hội vào vòng xoáy chi phí y tế và thiệt hại năng suất như thuốc lá truyền thống đã gây ra.
Thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu có thể phòng tránh được, nhưng mặt khác, nó cũng là “kẻ đánh cắp thầm lặng” đối với nguồn lực kinh tế quốc gia. Chi phí y tế, suy giảm năng suất lao động, thiệt hại ngân sách hộ gia đình và gánh nặng lên hệ thống an sinh tất cả đang chứng minh rằng: kiểm soát thuốc lá không chỉ là bảo vệ sức khỏe, mà còn là bảo vệ sự ổn định kinh tế xã hội của đất nước.
Mỗi chính sách nghiêm túc, mỗi người dân nói không với thuốc lá chính là một bước tiến vững chắc hướng tới tương lai phát triển bền vững.
Tags:
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Dù Luật Thuế thu nhập cá nhân đã mở đường cho việc đánh thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa đủ cơ sở để quy định chi tiết và triển khai thu thuế đối với các giao dịch này.
(VNF) - Tính đến ngày 21/5, TP. HCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 16% so với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% đặt ra cho quý I/2026.
(VNF) - Cùng với việc nâng cao chất lượng sống cho người dân, TP. HCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực với quy mô kinh tế dự kiến khoảng 800 tỷ USD vào năm 2050.
(VNF) - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết năm 2025 chứng kiến tốc độ xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhanh chưa từng có, với hàng loạt đạo luật, nghị quyết được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn cho hoạt động đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Bảo hiểm xã hội TP. HCM vừa kiến nghị bổ sung tài xế công nghệ và người bán hàng trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc khi sửa đổi các quy định liên quan đến Luật BHXH và Luật Bảo hiểm y tế.
(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trong đó đề xuất không cổ phần hóa các đơn vị đang độc quyền cung cấp dịch vụ công trên phạm vi cả nước hoặc tại từng địa phương.
(VNF) - Cục Quản lý Dược vừa ban hành quyết định xử phạt Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu The Vigo hơn 112 triệu đồng do kinh doanh mỹ phẩm có công thức không đúng hồ sơ công bố và quảng cáo sản phẩm sai quy định.
(VNF) - Công an TP. Hà Nội đã khởi tố Chủ tịch CCV Group Mai Hà Trang để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan vụ huy động hơn 1.000 tỷ đồng từ hàng trăm nhà đầu tư.
(VNF) - Một hộ kinh doanh ở Đà Nẵng đã sử dụng máy POS để thực hiện các giao dịch quẹt thẻ nhằm hợp thức hóa dòng tiền, hỗ trợ rút tiền mặt, đáo hạn thẻ tín dụng và thu phí dịch vụ trái quy định của pháp luật.
(VNF) - Thủ tướng gợi ý cơ chế cho phép doanh nghiệp, hợp tác xã được mua lại nhà ở thương mại, nhà ở xã hội với mục đích duy nhất là để cho thuê.
(VNF) - UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình bổ sung đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội”, với lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn từ giữa năm 2026 đến hết năm 2029.
(VNF) - Sau một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận sự bứt phá về số lượng với làn sóng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh. Tuy nhiên, bài toán về quy mô, năng lực cạnh tranh và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn là thách thức lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.
(VNF) - Theo báo cáo mới công bố của S&P Global, Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5/2026 đạt 52,8 điểm, tăng từ mức 50,5 điểm của tháng trước và là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026. Kết quả này cho thấy các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất tiếp tục cải thiện tháng thứ 11 liên tiếp.
(VNF) - Sau cuộc hội đàm sáng 1/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. nhất trí nâng quan hệ song phương Việt Nam - Philippines lên Đối tác Chiến lược tăng cường.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương của Việt Nam là không hợp tác với nước này để gây tổn hại hoặc tạo khó khăn cho nước khác. Vì vậy, Việt Nam đã và đang duy trì quan hệ tốt đẹp với cả Mỹ và Trung Quốc, mang lại lợi ích cho tất cả các bên, đồng thời đóng góp vào hòa bình, ổn định của khu vực.
(VNF) - Việt Nam đề nghị phía Mỹ đánh giá khách quan, công bằng, ghi nhận đầy đủ những nỗ lực và kết quả thực chất của Việt Nam, trên tinh thần hợp tác, xây dựng, phù hợp với quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Mỹ.
(VNF) - Bộ Tài chính cho biết đang phối hợp với Bộ Công an nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin nhằm rút ngắn tối đa thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh. Theo đó, người nộp thuế sẽ được gỡ bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh gần như ngay lập tức sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
(VNF) - Từ tháng 6/2026, nhiều chính sách mới liên quan đến tiêu dùng, viễn thông, thuế, đăng ký phương tiện và sắp xếp đơn vị hành chính cấp cơ sở sẽ chính thức có hiệu lực.
(VNF) - Phát biểu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La tối 29/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau trên thế giới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cho rằng, nếu tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về hạ tầng, pháp lý và dòng vốn, thành phố không chỉ bứt tốc tăng trưởng mà còn có cơ hội vươn lên thành trung tâm tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong ngày 29/5 cùng chứng kiến Lễ trao và thông báo các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước Việt Nam – Singapore.
(VNF) - Trước làn sóng phản ánh từ nhà bán hàng về việc nhiều sàn thương mại điện tử đồng loạt tăng phí và bổ sung các khoản thu mới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu các nền tảng liên quan giải trình, đồng thời giám sát chặt tác động tới môi trường cạnh tranh và giá bán tới tay người tiêu dùng.
(VNF) - Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 21/5/2026, tổng số vốn đầu tư công giải ngân đạt 182.544 tỷ đồng, tương đương khoảng 18% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
(VNF) - Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), xăng sinh học E5 và E10 không gây ảnh hưởng tới động cơ phương tiện nếu xe đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được bảo dưỡng định kỳ đúng cách.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.
