Tiếp tục hoàn thiện thể chế cho kinh tế tư nhân bứt phá

Khu vực kinh tế tư nhân còn nhiều khó khăn

- Thưa Thứ trưởng, Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị được xem là một bước ngoặt lớn đối với kinh tế tư nhân. Sau hơn một năm triển khai, khu vực này đã có những chuyển biến như thế nào?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Thời gian qua, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân.

Nhờ đó, kinh tế tư nhân tiếp tục duy trì vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và đóng góp cho ngân sách nhà nước. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư vào các lĩnh vực mới, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, nhiều chỉ tiêu cho thấy xu hướng phục hồi và phát triển tích cực của khu vực doanh nghiệp. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là điểm sáng tăng trưởng của nền kinh tế. Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tăng mạnh, trong khi số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có xu hướng giảm.

Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng phát triển trong thời gian tới. Bên cạnh đó, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục tăng trưởng tích cực, dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước duy trì xu hướng khả quan.

Những kết quả này cho thấy các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đang phát huy hiệu quả, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, chúng ta cũng nhìn nhận rằng khu vực kinh tế tư nhân vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần tiếp tục tháo gỡ, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tiếp cận vốn, đất đai, chi phí tuân thủ pháp luật, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo.

Vì vậy, thời gian tới, các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn để khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, bền vững và thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết 68-NQ/TW là tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh cho kinh tế tư nhân.

- Theo Thứ trưởng, đâu là hướng tiếp cận cần ưu tiên để chính sách mặt bằng thực sự trở thành động lực hỗ trợ doanh nghiệp phát triển?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn đối với khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù cả nước hiện có 478 khu công nghiệp với khoảng 68.000ha đất công nghiệp đã đưa vào sử dụng và hơn 32.000ha đang được phát triển, tỷ lệ lấp đầy đã gần 79%, cho thấy nhu cầu mặt bằng sản xuất vẫn rất lớn.

Nghị quyết 68 xác định tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận đất đai là nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý quỹ đất và có cơ chế kiểm soát biến động giá đất sản xuất kinh doanh nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, trọng tâm là đưa chính sách hỗ trợ tiếp cận mặt bằng đi vào thực chất, chuyển từ hỗ trợ chung sang hỗ trợ cụ thể. Các địa phương cần chủ động bố trí quỹ đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của Nghị quyết 198, đồng thời xây dựng cơ chế vận hành rõ ràng, xác định trách nhiệm của cơ quan thực hiện. Nghị định 20/2026 cũng đã trao thẩm quyền cho địa phương quy định tiêu chí, mức hỗ trợ và thủ tục cho thuê tài sản công phục vụ sản xuất kinh doanh.

Về phía Bộ Tài chính, trong quá trình sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai theo hướng quy định rõ trách nhiệm của địa phương, công khai quỹ đất, minh bạch phương thức hỗ trợ và xác định nhóm đối tượng ưu tiên. Mục tiêu không chỉ tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng dài hạn để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

- Thưa Thứ trưởng, Nghị quyết số 198/2025/ QH15 đã thể chế định hướng tại Nghị quyết 68 khi giao Chính phủ xây dựng và triển khai Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030. Thứ trưởng có thể chia sẻ những điểm đột phá của Chương trình cũng như lộ trình triển khai trong thời gian tới?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phát triển từ hộ kinh doanh nên còn hạn chế về kỹ năng quản trị, khả năng thu hút nhân lực chất lượng cao và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Vì vậy, Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198 xác định đào tạo, bồi dưỡng doanh nhân là giải pháp đột phá nhằm nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Tài chính đã tham mưu Thủ tướng ban hành Quyết định 525/ QĐ-TTg phê duyệt Chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030. Chương trình hướng tới xây dựng đội ngũ CEO có tư duy chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, khả năng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và dẫn dắt doanh nghiệp phát triển trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Điểm mới của chương trình là đào tạo theo từng nhóm đối tượng, đổi mới phương thức hỗ trợ thông qua phiếu học bổng (“voucher”), số hóa toàn bộ quy trình trên nền tảng đào tạo trực tuyến và bổ sung các hoạt động hỗ trợ sau đào tạo như cố vấn, huấn luyện. Đặc biệt, doanh nghiệp có thể chủ động lựa chọn đơn vị đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế.

Sau khóa học, học viên còn được tham gia các chương trình kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và mạng lưới doanh nhân nhằm tiếp tục nâng cao năng lực quản trị và mở rộng cơ hội hợp tác kinh doanh. Hiện Bộ Tài chính đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn và dự kiến triển khai chương trình ngay trong năm 2026.

Phát triển kinh tế tư nhân: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm của chính sách

- Vậy, từ góc độ người trực tiếp theo dõi, chỉ đạo công tác triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, Thứ trưởng kỳ vọng điều gì ở chặng đường sắp tới?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Sau một năm triển khai Nghị quyết 68, nhận thức về vai trò của kinh tế tư nhân đã được củng cố rõ rệt trong toàn hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp. Vấn đề quan trọng hiện nay là đưa các chủ trương, chính sách vào thực tiễn nhanh và hiệu quả hơn, để doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự thay đổi thông qua thủ tục thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, khả năng tiếp cận nguồn lực tốt hơn và sự đồng hành chủ động hơn từ cơ quan quản lý nhà nước.

Trong năm 2026, Bộ Tài chính tập trung hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến khu vực kinh tế tư nhân, trọng tâm là sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thiện các chính sách về đầu tư, thuế, phí, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ bảo lãnh tín dụng và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm giảm chi phí, mở rộng khả năng huy động vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đồng thời, các bộ, ngành và địa phương cần đẩy mạnh tổ chức thực hiện, gắn trách nhiệm với kết quả đầu ra cụ thể, lấy mức độ tiếp cận và hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo. Hiệu quả của Nghị quyết 68 phải được phản ánh bằng niềm tin được củng cố, quyết định đầu tư mạnh dạn hơn, năng lực đổi mới được nâng cao và sức cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân được cải thiện rõ rệt.

Thông điệp xuyên suốt là “lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả làm thước đo, lấy kết quả thực tế làm đánh giá cuối cùng”. Với vai trò cơ quan thường trực Ban chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết 68, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, tháo gỡ các rào cản và tạo điều kiện để kinh tế tư nhân thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!