Cách nào tránh ‘say sóng’ khi thị trường chứng khoán vào mega uptrend?

Sóng lớn kéo dài

Sau khi VN-Index chạm mốc 1.600 điểm – ngưỡng được giới đầu tư chờ đợi từ lâu – dựa trên xu hướng hiện tại so với cuối năm 2024 và các đợt sóng trước, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS), nhận định đây là một đợt “mega uptrend” hiếm gặp.

Trong ngắn hạn, đà tăng được dự báo tiếp tục nhờ dòng tiền mạnh mẽ và ổn định. “Điểm số và thanh khoản hiện đã vượt kỷ lục giai đoạn 2020–2022, thậm chí thiết lập đỉnh mới, với VN-Index đạt 1.600 điểm và thanh khoản bình quân khoảng 56.000 tỷ đồng”, ông Sơn cho biết.

Theo đại diện VPBankS, có nhiều yếu tố trong nước và quốc tế hỗ trợ xu hướng này. Thứ nhất, các ngân hàng trung ương đồng loạt nới lỏng chính sách tiền tệ sau khi kiểm soát lạm phát. ECB đã cắt giảm lãi suất 8 lần, trong khi Fed hạ khoảng 100 điểm cơ bản trong năm 2024 và được kỳ vọng sẽ tiếp tục vào cuối năm 2025. Chính sách nới lỏng toàn cầu là lực đỡ quan trọng cho thị trường tài sản và chứng khoán.

Thứ hai, tâm lý nhà đầu tư cải thiện sau cú sốc thuế quan từ Tổng thống Donald Trump. Các vòng đàm phán giúp thuế quan thấp hơn dự kiến, đưa thị trường phục hồi mạnh sau cú giảm sâu tháng 4/2025 – mức được so sánh với giai đoạn sụt giảm vì COVID-19. Lịch sử cho thấy sau mỗi cú điều chỉnh mạnh, thị trường thường bật tăng mạnh mẽ hơn.

Thứ ba, đồng USD suy yếu thúc đẩy dòng vốn rời khỏi các tài sản định giá bằng USD, chuyển sang các thị trường mới nổi và cận biên, cũng như các tài sản “nóng” như chứng khoán và tiền mã hóa. Đây là yếu tố giúp chứng khoán Mỹ và thị trường tiền mã hóa liên tục lập đỉnh thời gian qua.

Trong nước, kinh tế Việt Nam phục hồi rõ nét nhờ chính sách tiền tệ – tài khóa nới lỏng. GDP quý II/2025 tăng 7,96% – cao nhất trong các quý II kể từ sau đại dịch. Tín dụng đến tháng 7 tăng 9,64%, mức cao nhất kể từ hậu COVID, giúp thanh khoản thị trường lên kỷ lục mới. Giải ngân đầu tư công 6 tháng đầu năm tăng 25% so với cùng kỳ, đạt hơn 40% kế hoạch.

Chính phủ cũng đẩy mạnh hoàn thiện khung pháp lý hỗ trợ nâng hạng thị trường, bao gồm việc loại bỏ yêu cầu “non-pre-funding”. Hệ thống KRX đi vào hoạt động đã cải thiện đáng kể năng lực xử lý lệnh, xóa bỏ tình trạng nghẽn. Việc rút ngắn thời gian thanh toán xuống T+2 hoặc T+0 trong tương lai sẽ tiếp tục nâng chất lượng thị trường. Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng làm việc trực tiếp với FTSE Russell để tháo gỡ các vướng mắc trong tiến trình nâng hạng.

Bên cạnh đó, lợi nhuận doanh nghiệp quý II tăng khoảng 33% so với cùng kỳ – mức cao nhất kể từ sau COVID-19, dẫn dắt bởi các nhóm bất động sản, điện, bán lẻ, hàng không, cao su, phân bón. Ngân hàng tăng trưởng ổn định 17,5%, nhóm dịch vụ tài chính tăng gần 43%. Với các yếu tố này, ông Sơn cho rằng con sóng hiện tại có thể kéo dài trong năm nay.

Lưu ý để không “say sóng”

Dù xu hướng tăng mạnh mẽ từ đáy tháng 4, chuyên gia vẫn cảnh báo những rủi ro điều chỉnh. Thống kê cho thấy giai đoạn 2016–2018 có 5 nhịp tăng 20–30%, sau đó thị trường điều chỉnh trung bình 10%. Giai đoạn 2020–2022 ghi nhận 4 nhịp tăng 37–52%, rồi điều chỉnh 13–16%.

“Nhà đầu tư có thể nhìn lại những sóng tăng và điều chỉnh sau đó dự đoán khoảng thời gian thị trường có thể điều chỉnh để mua vào, nhịp tăng để chốt lời. Cách đây hơn một tuần, thị trường trải qua nhịp giảm tới 60 – 70 điểm, nhiều cổ phiếu nóng rơi về giá sàn, bị dư bán sàn vào cuối phiên. Những tín hiệu gần đây cho thấy chúng ta đang tiệm cận đến vùng điều chỉnh, không diễn ra nhanh, từng phiên như tuần trước mà duy trì trong một đến hai tuần”, ông Sơn cho biết.

Từ tháng 4 đến nay, VN-Index đã trải qua hai nhịp tăng: từ 1.350 điểm (+25,48%) và từ 1.310 lên 1.600 điểm (+~23%), tương đương mức tăng hơn 50% từ đáy. Các mốc 1.600 và 1.650 điểm – đặc biệt 1.650 điểm trùng với đường nối dài các đỉnh 2022–2023 – là kháng cự quan trọng.

Về kỹ thuật, chỉ số RSI đã vượt 70 và từng chạm 78 ở nhịp trước. Khi RSI của rổ VN-Index có 20–30% cổ phiếu vượt ngưỡng 70, thị trường thường bước vào pha điều chỉnh mạnh như các năm 2020, 2022, 2023 và 2024. Cuối tuần trước, tỷ lệ này đạt 18,4% và có thể vượt 20% nếu thị trường tăng mạnh trong tuần tới.

Ngoài ra, khoảng cách giữa VN-Index và MA50 hiện ở mức 1,11 lần – tiệm cận vùng mà trong quá khứ (1,06–1,14 lần) thị trường thường điều chỉnh. Khi thị trường nóng, khoảng cách giữa VN-Index và đường MA50 sẽ giãn ra, báo hiệu thị trường đi quá đà và thường sẽ có nhịp điều chỉnh để làm mượt đường giá.

Về định giá, sau khi tăng 50% từ đáy, P/E và P/B của VN-Index đã tiệm cận mức trung bình 10 năm, chuyển từ vùng “rẻ” sang “hợp lý”. Đây cũng là thời điểm thị trường thường có nhịp chững lại trước khi xác lập xu hướng tiếp theo.

Mặt khác theo ông Trần Hoàng Sơn, nếu quá thận trọng trong một con sóng tăng, nhà đầu tư có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội. Lịch sử cho thấy, sau hai năm thị trường rơi vào downtrend, hai năm tiếp theo thường ghi nhận các giai đoạn phục hồi và uptrend.

Xu hướng tăng giá có thể xuất phát từ nhiều yếu tố như tín hiệu quốc tế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, tăng trưởng kinh tế hay lợi nhuận doanh nghiệp. Nếu nhận thấy các yếu tố này mà vẫn chần chừ, đó sẽ là sự tiếc nuối lớn – “cơ hội đã đến mà không phất cờ”. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn chưa quá muộn, bởi đợt sóng tăng hiện tại có thể kéo dài đến năm 2026. Trong trường hợp thị trường có nhịp điều chỉnh kỹ thuật từ nay đến cuối tháng 8, đây sẽ là cơ hội để tham gia.