Cánh cửa casino cho người bản địa: Bài học từ thế giới

Nhìn ra thế giới, không có một công thức chung nào cho bài toán “mở cửa casino cho người dân”. Tùy vào đặc điểm văn hóa và mức độ chấp nhận xã hội, mỗi quốc gia lại chọn một hướng đi khác nhau - từ kiểm soát nghiêm ngặt bằng rào cản tài chính, giới hạn địa lý, cho đến khuyến khích người chơi tự chịu trách nhiệm.

Kiểm soát chặt, ưu tiên bảo vệ xã hội

Mô hình kiểm soát chặt chẽ và răn đe, ưu tiên bảo vệ xã hội và coi casino là sản phẩm du lịch cao cấp dành chủ yếu cho khách nước ngoài, được áp dụng nổi bật tại Singapore và Nhật Bản. Trong đó, Singapore là điển hình thành công trong việc cân bằng phát triển du lịch casino thông qua các khu nghỉ dưỡng tích hợp, với hai cơ sở lớn là Resorts World Sentosa và Marina Bay Sands mở cửa năm 2010 để thúc đẩy du lịch và mang lại lợi ích kinh tế đáng kể.

Điểm mấu chốt là việc áp dụng rào cản tài chính mang tính răn đe: người dân và thường trú nhân Singapore không bị cấm hoàn toàn, nhưng ngoài yêu cầu độ tuổi 21 trở lên, họ phải trả phí vào cửa cao ở mức 150 đô la Singapore mỗi ngày hoặc 3.000 đô la Singapore mỗi năm. Khoản phí này không nhằm mục đích kinh doanh casino mà được chính phủ thu và chuyển vào các quỹ an sinh xã hội.

Tuy nhiên, mức phí dù đã được nâng cao vẫn chưa đủ sức răn đe với nhóm thu nhập thấp, dẫn tới tình trạng gia tăng cờ bạc bất hợp pháp, đặc biệt là dưới hình thức trực tuyến. Để khắc phục, Singapore liên tục củng cố khung pháp lý, nổi bật là Đạo luật Kiểm soát Casino (sửa đổi) năm 2024 – Casino Control (Amendment) Act 2024, có hiệu lực từ ngày 30/10/2024. Đạo luật này mở rộng thẩm quyền giám sát, hợp thức hóa việc áp dụng mức phí cao và cho phép dễ dàng ban hành lệnh cấm chơi hoặc giới hạn số lượt thăm theo yêu cầu từ gia đình, với mức phạt lên tới 10.000 đô la Singapore nếu vi phạm.

So với năm 2010, chính sách này đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, khi số lượt người dân địa phương đến casino và lượng vé bán ra đều giảm đáng kể. Một số nghiên cứu kinh tế cho rằng mức phí hiện nay vẫn chưa đủ tác động với nhóm người chơi có thu nhập thấp, cần được điều chỉnh thêm để hạn chế tội phạm. Tuy vậy, nhìn chung, đây vẫn được xem là mô hình thành công, giúp Singapore kiểm soát rủi ro xã hội mà không làm suy giảm nguồn thu từ du lịch.

Trong khi đó, từ lâu, Nhật Bản là quốc gia phát triển duy nhất cấm sòng bạc, nhưng năm 2016 nước này đã thông qua luật mở đường cho ngành công nghiệp này hoạt động hợp pháp. Tương tự Singapore, khi hợp pháp hóa casino qua Luật Khu nghỉ dưỡng tích hợp (IR Act), Nhật Bản áp dụng kiểm soát nghiêm ngặt, tập trung vào tần suất tham gia. Người dân và thường trú nhân phải trả 6.000 yên mỗi lần vào, có hiệu lực trong 24 giờ, đồng thời bị giới hạn tối đa 3 lần trong 7 ngày liên tiếp và 10 lần trong một tháng. Mục tiêu là giảm thiểu rủi ro nghiện cờ bạc, với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo tuân thủ trên toàn quốc.

Tuy nhiên, các nhà phê bình cảnh báo việc hợp pháp hóa sòng bạc có thể làm trầm trọng thêm vấn đề cờ bạc vốn đã nghiêm trọng tại Nhật Bản. Theo khảo sát của Chính phủ Nhật Bản năm 2021, khoảng 2,2% dân số, tương đương 2,8 triệu người, bị ảnh hưởng bởi chứng nghiện cờ bạc. Dù IR Act đã áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt, các chuyên gia vẫn lo ngại chúng có thể chưa đủ, bởi Pachinko – một trò chơi có thưởng phổ biến tại quốc gia này – đã cho thấy sự khó kiểm soát của nghiện cờ bạc tập thể. Đến nay, dù các casino chính thức chưa đi vào hoạt động tại Nhật Bản, tranh luận về rủi ro xã hội vẫn diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trái chiều.

Giới hạn địa lý, siết tần suất

Hàn Quốc đang áp dụng một mô hình quản lý casino đặc biệt, nhấn mạnh vào việc kiểm soát nghiêm ngặt để bảo vệ công dân trong khi thúc đẩy du lịch quốc tế. Theo luật pháp ở Hàn Quốc, công dân quốc gia này bị cấm tuyệt đối tham gia cờ bạc tại 17 casino trên cả nước, vốn được thiết kế để thu hút ngoại tệ từ khách nước ngoài.

Ngoại lệ duy nhất là Kangwon Land Casino, tọa lạc tại một vùng hẻo lánh ở tỉnh Gangwon, cách Seoul 3 giờ lái xe. Đây là nơi duy nhất người Hàn được phép đánh bạc, nhưng với sự kiểm soát gắt gao, giới hạn độ tuổi, lượt chơi, kiểm tra thu nhập và quy định nghiêm ngặt khác. Những ai vượt quá giới hạn này có thể sẽ bị coi là có nguy cơ nghiện cờ bạc, phải tham gia chương trình cai nghiện tại các trung tâm và đối mặt với lệnh cấm vào casino tuỳ theo mức độ vi phạm.

Đáng chú ý, các quy định hạn chế đánh bạc đối với công dân Hàn Quốc trong nước cũng được áp dụng khi họ ở nước ngoài và chính phủ thực thi nghiêm khắc các vi phạm. Người vi phạm lần đầu có thể bị phạt lên đến 10 triệu won, trong khi tái phạm có thể đối mặt mức phạt 20 triệu won kèm án tù tối đa 3 năm. Các biện pháp này nhằm bảo vệ công dân khỏi rủi ro nghiện cờ bạc, nhưng cũng tạo ra thách thức lớn: dù tỷ lệ nghiện cờ bạc nội địa được duy trì ở mức thấp khoảng 1–2% nhưng số vụ việc cờ bạc bất hợp pháp đã tăng gấp 3 lần từ năm 2019 đến 2023, chủ yếu dưới hình thức trực tuyến.

CEO Kangwon Land Choi Chul-kyu mới đây cũng đã bày tỏ lo ngại việc khu nghỉ dưỡng tích hợp ở Osaka, Nhật Bản, khi đi vào hoạt động sẽ tạo thách thức cạnh tranh lớn cho sòng bạc duy nhất của Hàn Quốc dành cho công dân nội địa. Ông nhấn mạnh sự gần gũi địa lý của Osaka là mối đe dọa. Dự kiến, khu nghỉ dưỡng Osaka sẽ thu hút 7,6 triệu du khách Hàn Quốc mỗi năm, chi tiêu khoảng 2,6 nghìn tỷ won (1,4 tỷ bảng Anh). Các chuyên gia cũng kêu gọi chính phủ Hàn Quốc cải cách khuôn khổ pháp lý để thúc đẩy du lịch trong nước và cạnh tranh quốc tế.

Cởi mở và tập trung chống tội phạm

Macau, đặc khu hành chính của Trung Quốc và được mệnh danh là "Las Vegas của châu Á", là nơi duy nhất tại Trung Quốc mà cờ bạc được hợp pháp hóa từ những năm 1850 dưới thời thuộc địa Bồ Đào Nha. Sau khi được trao trả cho Trung Quốc năm 1999, ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ, đặc biệt từ năm 2001 khi chính phủ chấm dứt tình trạng độc quyền kéo dài bốn thập kỷ của tỷ phú Hồng Kông Stanley Ho. Với sự tham gia của các tập đoàn lớn từ Las Vegas và Úc, Macau đã vượt qua dải Las Vegas về doanh thu cờ bạc vào năm 2007, trở thành thủ đô cờ bạc của thế giới với doanh thu cao nhất toàn cầu.

Du lịch cờ bạc hiện là nguồn thu chính, chiếm khoảng 50% nền kinh tế Macau, với du khách chủ yếu từ đại lục Trung Quốc và Hồng Kông. Chính sách hiện tại của Macau cho phép người dân địa phương từ 21 tuổi trở lên tham gia cờ bạc tại các casino như Venetian hay Galaxy mà không cần phí vào cửa, nhưng buộc phải kiểm tra danh tính nghiêm ngặt và có chương trình tự loại trừ để khuyến khích chơi có trách nhiệm. Thuế cờ bạc 35% trên doanh thu gộp từ trò chơi may rủi cũng góp phần lớn vào ngân sách của quốc gia này.

Nhằm ứng phó với các rủi ro như rửa tiền và đổi tiền bất hợp pháp, chính quyền Macau cũng đã tăng cường biện pháp kiểm soát. Một cột mốc quan trọng là Luật số 20/2024, hay Luật Chống tội phạm cờ bạc bất hợp pháp có hiệu lực từ ngày 29/10/2024. Theo đó, Luật này hình sự hóa việc đổi tiền bất hợp pháp cho mục đích cờ bạc, đặc biệt trong hoặc gần casino, với hình phạt tù lên đến 5 năm và cấm vào casino từ 2 đến 10 năm. Các hoạt động như cho vay mượn bất hợp pháp, cược "dưới bàn" hay quảng bá cờ bạc trực tuyến cũng bị trừng phạt nghiêm khắc và chính phủ khẳng định không cấp phép cho cờ bạc online. Kể từ khi có hiệu lực, hàng trăm vụ bắt giữ được ghi nhận với tổng giá trị tiền liên quan lên đến hàng trăm triệu đô la Hồng Kông (HKD).

Luật mới của Macau cho thấy sự thay đổi trong chiến lược phát triển: vẫn duy trì mở cửa để thúc đẩy doanh thu – với dự báo tăng trưởng hai chữ số trong năm 2025 – nhưng đồng thời siết chặt các biện pháp xử lý tội phạm tài chính. Giới chuyên gia cho rằng mô hình này giúp cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội, song Macau vẫn đối mặt sức ép từ Bắc Kinh trong việc đa dạng hóa nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào ngành cờ bạc – lĩnh vực hiện chiếm tới 50-60% GDP địa phương.

Áp dụng chương trình tự loại trừ

Tại Úc, mô hình “tự do và tự loại trừ” cho phép người dân dễ dàng tiếp cận casino mà không bị rào cản tài chính hay hành chính. Thay vì kiểm soát bằng phí vào cửa hay hạn chế nghiêm ngặt, chính phủ tập trung khuyến khích trách nhiệm cá nhân, thông qua các chương trình tự loại trừ và yêu cầu nhà điều hành tuân thủ quy định bảo vệ người chơi.

Người dân từ 18 tuổi trở lên được phép tham gia casino, dù một số cơ sở yêu cầu từ 19 tuổi cho khu vực chơi chính. Chính phủ nước này cũng đầu tư mạnh vào BetStop – Hệ thống Tự loại trừ Quốc gia, ra mắt tháng 8/2023, cho phép người chơi đăng ký miễn phí chỉ trong vài phút qua điện thoại, email hoặc giấy tờ tùy thân.

Được triển khai bởi Cơ quan Truyền thông và Thông tin Úc (ACMA), BetStop giúp những cá nhân có nguy cơ chịu tác động tiêu cực từ cờ bạc cơ hội tự loại trừ khỏi toàn bộ dịch vụ cá cược được cấp phép tại Úc (bao gồm trực tuyến và qua điện thoại) trong thời gian tối thiểu 3 tháng, tối đa là trọn đời.

Khi đã đăng ký, người chơi sẽ bị các nhà cái chặn hoàn toàn quyền đặt cược, mở tài khoản hoặc nhận bất kỳ tài liệu tiếp thị nào như email hay tin nhắn SMS. Các nhà điều hành buộc phải đóng toàn bộ tài khoản hiện có của người đó và tuân thủ nghiêm ngặt quy định quản lý.

Tính đến tháng 4/2025, hơn 40.000 người đã tham gia BetStop, trong đó 39% chọn lệnh cấm vĩnh viễn, chủ yếu là người dưới 40 tuổi. Chương trình này cũng đã giành giải thưởng quốc tế IAGR 2024 nhờ đóng góp trong việc giảm tác hại do cờ bạc gây ra.

Ngoài Úc, nhiều quốc gia cũng áp dụng các chương trình tự loại trừ như một biện pháp hỗ trợ người gặp vấn đề với cờ bạc chủ động dừng lại. Người chơi có thể đăng ký để bị chặn khỏi mọi hình thức cá cược trong một khoảng thời gian nhất định, thậm chí là vĩnh viễn.

Tuy nhiên, đến nay vẫn còn ít nghiên cứu toàn diện đánh giá hiệu quả thực sự của các chương trình này. Trên thực tế, nhiều người có hành vi cờ bạc có vấn đề chưa biết đến hoặc chưa tận dụng công cụ tự loại trừ, và một số vẫn tiếp tục tham gia cá cược dưới hình thức khác.

Dù vậy, khảo sát cho thấy những người đã đăng ký tự loại trừ thường nhận thấy rõ lợi ích: họ giảm tần suất chơi, kiểm soát hành vi tốt hơn và cải thiện sức khỏe tinh thần. Giới chuyên gia cho rằng, để công cụ này phát huy hiệu quả, cần đơn giản hóa quy trình đăng ký, tăng cường hỗ trợ sau khi tự loại trừ, đồng thời kết nối dữ liệu giữa các khu vực pháp lý nhằm ngăn chặn triệt để hơn.