'Còng lưng' gánh ngân sách NATO, Mỹ muốn châu Âu phải nộp thêm tiền?
(VNF) - Mỹ đang chiếm tới 70,5% tổng chi tiêu quân sự của NATO, trong khi phần còn lại của liên minh, đặc biệt là các nước châu Âu, đóng góp khá khiêm tốn. Trước áp lực từ Mỹ, các nước châu Âu buộc phải xem xét lại chiến lược quốc phòng của mình, nhất là trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine và những biến động địa chính trị toàn cầu đang diễn ra.
Ngân sách quân sự NATO: Mỹ chiếm phần lớn, châu Âu đóng góp khiêm tốn
NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) là liên minh quân sự mạnh nhất thế giới, nhưng thực tế ngân sách quốc phòng giữa các thành viên lại có sự chênh lệch rất lớn.
Theo Báo cáo thường niên của NATO năm 2023, Mỹ đóng góp tới 70,5% tổng ngân sách, trong khi phần còn lại được chia cho các thành viên khác, chủ yếu là các nước châu Âu và Canada.
Các quốc gia có đóng góp đáng kể bao gồm Anh (5,4%), Pháp (4,7%) và Đức (4,7%). Tuy nhiên, ngay cả những nền kinh tế hàng đầu này cũng chỉ chi một phần nhỏ so với Mỹ. Các nước như Canada (2,1%), Ý (2,6%), Tây Ban Nha (1,6%) và Hà Lan (1,1%) có tỷ lệ chi tiêu khiêm tốn hơn.

Điều này cho thấy NATO vẫn phụ thuộc lớn vào ngân sách quốc phòng của Mỹ, và Washington có quyền lực đáng kể trong việc quyết định chiến lược quân sự chung của khối, theo phân tích từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế - IISS.
Về cơ chế tài chính, NATO có hai loại ngân sách chính. Ngân sách chung được tài trợ bởi tất cả các thành viên theo tỷ lệ GDP, chủ yếu dùng để duy trì các cơ sở hạ tầng, tổ chức và hoạt động điều phối. Mỹ chi khoảng 3,4% GDP cho quốc phòng, cao hơn nhiều so với hầu hết các đồng minh châu Âu. Dù Mỹ chỉ đóng góp khoảng 16% ngân sách chung, nhưng lại chiếm hơn 70% tổng chi tiêu quân sự của toàn bộ NATO.
Tuy nhiên, phần lớn chi tiêu quân sự của NATO lại nằm trong ngân sách quốc phòng của từng nước, tức là mỗi quốc gia tự chi trả cho lực lượng quân đội riêng của mình theo nhu cầu và năng lực tài chính.
Cam kết chi tiêu 2% GDP cho quốc phòng đã được các thành viên NATO thống nhất từ năm 2006. Tuy nhiên, đến nay chỉ có 9/31 nước đạt mức này, gồm Mỹ, Anh, Ba Lan, Hy Lạp, Estonia, Latvia, Litva, Slovakia và Romania. Trong khi đó, các cường quốc Tây Âu như Đức, Pháp vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến nhiều chỉ trích từ phía Mỹ.
Áp lực từ Mỹ: Châu Âu buộc phải thay đổi?
Từ nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã liên tục gây sức ép lên các đồng minh NATO, yêu cầu họ tăng chi tiêu quân sự. Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO 2018, Tổng thống Trump từng thẳng thừng tuyên bố rằng nếu các nước châu Âu không chịu tăng ngân sách, Mỹ có thể xem xét rút khỏi NATO. Điều này đã khiến nhiều quốc gia, đặc biệt là Đức, phải xem xét lại chính sách quốc phòng của mình.
Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Mỹ vẫn tiếp tục thúc đẩy NATO tự chủ hơn. Washington nhận thấy rằng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc và các thách thức nội bộ, Mỹ không thể mãi đóng vai trò "kẻ bảo trợ" cho an ninh châu Âu.
Sự kiện Nga đưa quân tới Ukraine vào năm 2022 càng khiến vấn đề này trở nên cấp thiết hơn, buộc các quốc gia châu Âu phải có động thái rõ ràng hơn trong việc củng cố sức mạnh quân sự, báo cáo từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại CFR năm 2023 chỉ ra.
Căng thẳng giữa Nga và Ukraine là một bước ngoặt lớn, khi nhiều quốc gia NATO nhận ra sự cần thiết của việc tăng cường ngân sách quốc phòng. Các nước Đông Âu như Ba Lan và các nước vùng Baltic đã tăng mạnh chi tiêu quân sự, thậm chí vượt mức 2% GDP để đối phó với nguy cơ từ Nga.
Thông tin từ Bộ Quốc phòng Đức năm 2023, nước này đã cam kết đầu tư hơn 100 tỷ euro để hiện đại hóa quân đội, trong khi trước đây Đức khá dè dặt trong chi tiêu quân sự do chính sách hậu chiến.

Với việc Tổng thống Donald Trump tái đắc cử vào tháng 1/2025, chính sách của Mỹ đối với NATO và chi tiêu quốc phòng của các đồng minh châu Âu đang chịu áp lực ngày càng lớn. Tổng thống Trump đã yêu cầu các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% trước đây. Mặc dù đây có thể là chiến thuật đàm phán, nhưng rõ ràng Mỹ đang thúc ép châu Âu đóng góp nhiều hơn cho an ninh chung.
Theo Reuters, gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã gặp gỡ Bộ trưởng Ngoại giao Ba Lan Radoslaw Sikorski để thảo luận về việc tăng chi tiêu quốc phòng của các đồng minh NATO, đặc biệt trong bối cảnh cuộc chiến Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn. Ba Lan hiện dẫn đầu với mức chi tiêu quốc phòng 4,1% GDP, trong khi nhiều quốc gia khác vẫn chưa đạt mục tiêu 2%.
Viện Nghiên cứu Chính sách châu Âu - EPC nhận định, khi một người có quan điểm như Tổng thống Donald Trump tái đắc cử, NATO có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Mỹ có thể cắt giảm ngân sách hoặc thậm chí rút khỏi NATO. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu châu Âu có thể tự đảm bảo an ninh của mình nếu không có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Washington?
Một số quốc gia đã thảo luận về khả năng xây dựng Liên minh Phòng thủ châu Âu (European Defence Union) như một giải pháp thay thế NATO trong trường hợp Mỹ giảm hỗ trợ cho khối này.
Thêm vào đó, sự mở rộng của NATO với các thành viên mới như Phần Lan và Thụy Điển cũng đặt ra thách thức về tài chính và chiến lược. Việc mở rộng này giúp NATO gia tăng sức mạnh, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi các thành viên hiện tại phải đóng góp nhiều hơn để đảm bảo an ninh khu vực.
Litva (Lithuania) là quốc gia NATO đầu tiên công bố kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng lên mức từ 5 - 6% GDP, bắt đầu từ năm 2026.
Châu Âu đang đối mặt với áp lực lớn hơn từ Mỹ trong việc gánh vác nhiều hơn chi phí quốc phòng. Dù một số nước đã cam kết tăng ngân sách quân sự, nhưng khoảng cách giữa Mỹ và phần còn lại của NATO vẫn còn rất lớn. Trong tương lai, nếu Mỹ tiếp tục điều chỉnh chính sách đối ngoại, NATO có thể sẽ phải tái cơ cấu tài chính và chiến lược để đảm bảo an ninh khu vực mà không phụ thuộc quá nhiều vào Washington.
Vấn đề chi tiêu quốc phòng dự kiến sẽ được thảo luận chi tiết tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo NATO tại The Hague vào tháng 6 tới.
Nga - Mỹ đàm phán hoà bình cho Ukraine mà không có đại diện từ Kiev
Xung đột Iran kéo dài, các hãng bay khó ‘cất cánh’
(VNF) - Trong bối cảnh xung đột Iran kéo dài làm chi phí nhiên liệu máy bay tăng mạnh, các hãng hàng không đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt, làm tăng khả năng hủy chuyến và cắt giảm lịch trình.
Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn, Iran chưa đồng ý đàm phán
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/4 đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn với Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh này dự kiến hết hạn, nhằm tạo điều kiện để hai nước tiếp tục đàm phán hòa bình, hướng tới chấm dứt cuộc chiến làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
Chiến lược Việt Nam của các 'đại gia' tài chính Hàn Quốc
(VNF) - Lãnh đạo 5 ngân hàng thương mại lớn nhất Han Quốc sẽ tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Việt Nam trong tuần này, theo Korea Herald.
Nhà đầu tư 'bỏ túi' hàng nghìn tỷ USD nhờ Tim Cook
(VNF) - Ngày 20/4, Apple thông báo giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ từ chức vào ngày 1/9 năm nay, sau khi ông đảm nhiệm vị trí này từ tháng 8/2011. Trong thời gian giữ chức, ông đã góp phần giúp giá trị vốn hóa của Apple tăng từ 350 tỷ USD lên hơn 4 nghìn tỷ USD.
Mỹ - Iran trước hạn chót ngừng bắn: Đàm phán bấp bênh, giá dầu tăng không dừng
(VNF) - Số phận của các cuộc đàm phán hòa bình với Iran vẫn chưa chắc chắn khi thời hạn kết thúc lệnh ngừng bắn đang đến gần, đẩy giá dầu tiếp tục tăng.
Siết tín dụng tư nhân: Dòng vốn tỷ USD bị chặn, cú sốc gây 'đổ vỡ' dây chuyền?
(VNF) - Trong khi người tiêu dùng đang vật lộn với giá cả leo thang và thị trường việc làm bấp bênh, một rủi ro khác đang âm thầm tích tụ trong hệ thống tài chính: tín dụng tư nhân.
Tim Cook sẽ từ chức CEO Apple sau 15 năm
(VNF) - CEO của Apple, Tim Cook, sẽ rời vị trí mà ông kế nhiệm từ cố CEO Steve Jobs, khép lại 15 năm lãnh đạo chứng kiến giá trị vốn hóa của công ty tăng thêm hơn 3,6 nghìn tỷ USD trong kỷ nguyên thịnh vượng nhờ iPhone.
Trung Quốc 'mắc kẹt' trong khủng hoảng dư thừa điện mặt trời
(VNF) - Trung Quốc đã kêu gọi “những nỗ lực phối hợp” nhằm giảm bớt cuộc khủng hoảng dư thừa công suất nghiêm trọng trong ngành điện mặt trời, như một phần trong chiến dịch của Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc chiến giá cả khốc liệt kéo dài nhiều năm qua.
Trung Quốc 'hút' bạc toàn cầu
(VNF) - Nhập khẩu bạc của Trung Quốc đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong tháng 3, khi nhu cầu từ các nhà đầu tư cá nhân và ngành công nghiệp năng lượng mặt trời quy mô lớn của nước này đẩy lượng mua vượt xa mức trung bình theo mùa.
Mỹ nổ súng và bắt giữ tàu dầu Iran, thị trường toàn cầu đảo chiều
(VNF) - Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ xoay chiều sau vụ bắt giữ tàu chở hàng, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh và thổi bùng lo ngại xung đột leo thang. Diễn biến này ngay lập tức khiến thị trường tài chính toàn cầu đảo chiều trong trạng thái thận trọng.
Giá dầu bật tăng, chứng khoán chao đảo vì ‘điểm nghẽn’ Hormuz
(VNF) - Giá dầu tăng vọt, trong khi hợp đồng tương lai Phố Wall lao dốc vào tối 19/4, khi các nhà giao dịch đánh giá lại căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran liên quan đến eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới.
Tỷ phú Elon Musk lại khiến thị trường Bitcoin 'dậy sóng'
(VNF) - Tỷ phú Elon Musk, giám đốc điều hành của Tesla và SpaceX, người đang trên đà trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới, vẫn tiếp tục “khuấy động” cộng đồng tiền điện tử dù đã rút lui khỏi tuyến đầu của Bitcoin.
50 ngày chiến sự Mỹ - Iran: 50 tỷ USD biến mất và hệ lụy kéo dài nhiều năm
(VNF) - Chỉ trong gần 50 ngày, chiến sự Iran đã khiến hơn 500 triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường, tương đương khoảng 50 tỷ USD, đẩy tồn kho toàn cầu sụt giảm mạnh và gây áp lực kéo dài lên giá năng lượng cũng như kinh tế thế giới.
Chuyện khó tin: Chiến sự Mỹ - Iran khiến nước Anh nguy cơ thiếu thịt gà
(VNF) - Các bộ trưởng nước này đang soạn thảo kế hoạch dự phòng cho “kịch bản xấu nhất có thể xảy ra” nếu nguồn cung CO2 bị gián đoạn.
Mỹ - Iran nối lại đàm phán: TT Trump dọa 'hủy diệt' nếu không đạt thỏa thuận
(VNF) - Iran tái áp đặt kiểm soát nghiêm ngặt tại eo biển Hormuz sau khi Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa. Trong khi đó, Tổng thống Trump liên tiếp đưa ra cảnh báo cứng rắn, khẳng định sẽ buộc Tehran phải chấp nhận một thỏa thuận hòa bình bằng “mọi cách cần thiết”.
Mỹ và Iran bật - tắt 'công tắc' Hormuz: Thị trường giằng co từng giờ
(VNF) - Tuần qua đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong căng thẳng Mỹ - Iran: từ đối đầu quân sự sang đối đầu kinh tế và năng lượng. Eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc chơi, trong khi các chính sách tài khóa và phong tỏa kinh tế đóng vai trò hỗ trợ chiến lược.
Hormuz đang đóng - mở bất định, đàm phán Mỹ - Iran tiến hay lùi?
(VNF) - Eo biển Hormuz vẫn trong trạng thái “mở rồi lại đóng” đầy bất ổn, giữa lúc Mỹ và Iran vừa đàm phán vừa cáo buộc lẫn nhau. Dù có tín hiệu tiến triển, hai bên vẫn chưa thu hẹp được các bất đồng cốt lõi, khiến nguy cơ bất ổn khu vực và gián đoạn năng lượng toàn cầu tiếp tục hiện hữu.
Cuộc chiến Iran phơi bày điểm yếu kinh tế, áp lực buộc TT Trump chuyển hướng
(VNF) - Bảy tuần chiến tranh không thể lật đổ chính quyền thần quyền của Iran hoặc buộc họ phải đáp ứng tất cả các yêu cầu của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, đối với cả đối thủ và đồng minh của Mỹ, cuộc xung đột đã làm nổi bật một trong những điểm yếu cốt lõi của ông: áp lực kinh tế trong nước.
Hormuz lại 'nóng': Iran dọa tái phong tỏa, thỏa thuận với Mỹ lung lay
(VNF) - Thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đã bộc lộ những dấu hiệu rạn nứt trong ngày 18/4 khi Tehran cảnh báo có thể tái phong tỏa Eo biển Hormuz nếu Washington tiếp tục áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của nước này.
Sóng gió bủa vây Netflix: M&A thất bại, lãnh đạo rời ghế, cổ phiếu giảm sâu
(VNF) - Cổ phiếu Netflix giảm mạnh sau khi sự ra đi bất ngờ của Chủ tịch kiêm đồng sáng lập Reed Hastings, M&A thất bại,... làm dấy lên lo ngại về tăng trưởng.
Cú xoay chiều của vàng sau tuyên bố từ Iran
(VNF) - Giá vàng đã tăng vọt lên mức cao nhất trong gần 1 tháng sau khi Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại, góp phần xoa dịu lo ngại của nhà đầu tư về một cuộc xung đột kéo dài và áp lực lạm phát toàn cầu.
Mở cửa eo biển Hormuz, Iran vẫn nắm 'con át chủ bài'
(VNF) - Việc Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz ngay lập tức khiến giá dầu lao dốc và thị trường toàn cầu “thở phào”, nhưng đằng sau động thái này là một thực tế khác: Tehran vẫn nắm trong tay đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu.
Các nước châu Á ‘chạy đua’ mua dầu Mỹ
(VNF) - Trong bối cảnh những nhà sản xuất nhiên liệu đang thiếu hụt nguồn cung phải tìm kiếm trên toàn cầu để thay thế dầu Trung Đông, đồng thời ngăn chặn tình trạng này có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, các nhà lọc dầu châu Á đang cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao vào dầu thô của Mỹ.
Giá dầu rơi tự do sau cú 'quay xe' của Iran
(VNF) - Giá dầu giảm mạnh tới 10% sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại cho tàu thương mại, qua đó thổi bùng tâm lý lạc quan trên các thị trường tài chính toàn cầu.
Iran tuyên bố mở hoàn toàn eo biển Hormuz, 'sẽ không bao giờ đóng lại'
(VNF) - Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz, trong khi Tổng thống Donald Trump khẳng định tuyến hàng hải này sẽ không còn bị sử dụng như một "vũ khí", giúp thị trường toàn cầu hạ nhiệt.
Xung đột Iran kéo dài, các hãng bay khó ‘cất cánh’
(VNF) - Trong bối cảnh xung đột Iran kéo dài làm chi phí nhiên liệu máy bay tăng mạnh, các hãng hàng không đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt, làm tăng khả năng hủy chuyến và cắt giảm lịch trình.
Thực địa khu 'đất vàng' xây tổ hợp gần 10.000 tỷ giữa nội đô Hà Nội
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.


































































