Công nghệ 'phù phép' 70.000 tấn rác thải sinh hoạt thành xi măng
Thiên Ân -
Thứ năm, 09/10/2025 11:30 (GMT+7)
(VNF) - Mỗi ngày, Việt Nam phát sinh tới 70.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt, phần lớn vẫn phải chôn lấp tốn kém và gây ô nhiễm. Trong bối cảnh đó, công nghệ “đồng xử lý trong lò nung xi măng” đang được xem như một hướng đi đột phá vừa giải quyết áp lực rác thải, vừa góp phần giảm phát thải carbon trong ngành công nghiệp nặng.
Xi măng: Vòng đời thứ 2 của rác thải sinh hoạt
Số liệu từ UNDP Việt Nam (Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam), hiện nay nước ta phát sinh khoảng 70.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó TP.HCM chiếm 14.000 tấn và Hà Nội khoảng 7.500 tấn. Khối lượng chất thải này dự kiến sẽ tăng thêm 10–15% trong ngắn hạn, tạo áp lực lớn cho hệ thống thu gom và xử lý.
Theo thống kê, tỷ lệ thu gom đạt 95% tại đô thị và 71% tại nông thôn, song phần lớn rác thải vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp, tiêu tốn tới 1,2 tỷ USD mỗi năm.
Ông Hoàng Thành Vĩnh - Đại diện UNDP Việt Nam cảnh báo: “Việc chôn lấp rác thải, đặc biệt là rác nhựa, đang dẫn đến rủi ro nghiêm trọng về vi nhựa. Trong khi đó, đốt rác phát điện phát triển nhanh, nhưng phân loại rác tại nguồn vẫn là thách thức lớn nhất.”
Tại các đô thị lớn, thành phần hữu cơ chiếm khoảng 60 – 70% và chất thải nhựa, tái chế khoảng 20 – 25%, cho thấy tiềm năng tận dụng trong các công nghệ xử lý tiên tiến hơn.
Ông Vĩnh nhận định, nếu được quy hoạch đúng hướng, lượng rác này hoàn toàn có thể trở thành “nguồn nguyên liệu” cho các dây chuyền công nghiệp hiện có như xi măng hoặc vật liệu xây dựng.
Việt Nam hiện nằm trong Top 5 quốc gia sản xuất xi măng lớn nhất thế giới, với mật độ nhà máy tập trung cao tại Đồng bằng Bắc Bộ khu vực đồng thời phát sinh khối lượng lớn chất thải.
Ông Hoàng Thành Vĩnh cho rằng đây chính là “vùng tiềm năng vàng” cho hoạt động đồng xử lý rác thải: “Các nhà máy xi măng có vị trí thuận lợi cho vận chuyển, có năng lực tiếp nhận và nhu cầu thay thế nguyên liệu truyền thống. Đồng xử lý trong lò nung clinker giúp tận dụng nhiệt, giảm tiêu hao nhiên liệu và giảm phát thải CO₂.”
Công nghệ đồng xử lý (co-processing) được hiểu là việc đưa chất thải vào lò nung xi măng trong quá trình sản xuất clinker, nhằm tận dụng nhiệt năng và chuyển hóa chất thải thành vật liệu hữu ích. Phương pháp này vừa giảm khối lượng rác chôn lấp, vừa giảm chi phí xử lý, lại tận dụng hạ tầng sẵn có của ngành công nghiệp xi măng.
Theo ông Vĩnh, một số nhà máy trong khu vực như Nghi Sơn, Bỉm Sơn, Hoàng Mai, Bút Sơn… đã có kinh nghiệm đồng xử lý chất thải công nghiệp và nguy hại từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, “chưa nhiều đơn vị triển khai xử lý chất thải sinh hoạt, dù có điều kiện kỹ thuật và vận chuyển thuận lợi” – ông lưu ý.
Theo báo cáo của Cục Môi trường – Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Luật Bảo vệ môi trường và các nghị định mới đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động đồng xử lý.
“Nhà nước có chính sách xã hội hóa công tác thu gom, tái chế, xử lý và thu hồi năng lượng từ chất thải; khuyến khích đồng xử lý chất thải, sử dụng chất thải làm nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu thay thế,” đại diện Cục Môi trường cho biết.
Đặc biệt, QCVN 41:2025/BNNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới về đồng xử lý trong lò nung xi măng – được ban hành trong năm 2025 đã mở rộng phạm vi áp dụng cho mọi loại chất thải, thay vì chỉ chất thải nguy hại như trước đây. Quy chuẩn mới cũng bỏ quy định hạn chế về địa điểm nhà máy, giúp khuyến khích các công nghệ tiên tiến và thúc đẩy đầu tư.
Hiện cả nước có hơn 10 cơ sở xi măng được cấp phép thực hiện đồng xử lý chất thải với tổng công suất gần 1 triệu tấn/năm. Nổi bật là: Xi măng Sông Gianh (Quảng Bình): 563.643 tấn/năm; Xi măng Cẩm Phả (Quảng Ninh): 413.652 tấn/năm; Vicem Tam Điệp (Ninh Bình): 476.000 tấn/năm; Xi măng Thăng Long (Quảng Ninh): 559.910 tấn/năm.
Gỡ “nút thắt” pháp lý và kỹ thuật
Mặc dù tiềm năng lớn, song cả UNDP và Cục Môi trường đều thừa nhận hoạt động đồng xử lý vẫn gặp nhiều rào cản. Ông Vĩnh chỉ ra: “Công nghệ ở một số nhà máy còn hạn chế, trong khi rác sinh hoạt trộn lẫn nhiều loại khiến việc đồng xử lý khó ổn định. Ngoài ra, cơ chế giá, thủ tục cấp phép và tiêu chuẩn an toàn vẫn là thách thức lớn.”
Cục Môi trường cũng kiến nghị ba nhóm giải pháp trọng tâm:
Kiểm kê và đánh giá chi tiết hiện trạng đồng xử lý tại các cơ sở xi măng, đặc biệt về kỹ thuật và thủ tục pháp lý;
Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật thống nhất cho doanh nghiệp – bao gồm tỷ lệ pha trộn, quy trình nạp lò, giám sát khí thải;
Đào tạo, tập huấn và khuyến khích đầu tư cho bộ phận thu gom, xử lý riêng trong nhà máy nhằm tăng năng lực cạnh tranh.
Dự án hợp tác UNDP–SINTEF 2024 đã thử nghiệm mô hình đồng xử lý rác nhựa không thể tái chế tại một số nhà máy xi măng ở miền Bắc. Rác thải nhựa được thu gom, phân loại, tiền xử lý, rồi nạp vào lò nung để tạo clinker – mà không để lại tro xỉ hay khí thải độc hại vượt chuẩn.
“Việt Nam có tiềm năng đồng xử lý rất lớn và khung pháp lý ngày càng hoàn thiện,” ông Hoàng Thành Vĩnh nhận định. “Nếu phối hợp tốt giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng, đồng xử lý sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong hành trình giảm rác thải, giảm carbon và phát triển kinh tế tuần hoàn.”
6 tỷ tấn rác nhựa đe dọa trái đất, hạt vi nhựa tấn công mọi bộ phận con người
Kinh tế xanh
- 7h
(VNF) - Số liệu từ SINTEF (Na Uy), kể từ năm 1950, hơn 9 tỷ tấn nhựa đã được tạo ra, trong đó hơn 6 tỷ tấn đã trở thành rác thải và chỉ 9% được tái chế. Nếu không có giải pháp quyết liệt, rác thải nhữa se kéo theo những rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe, môi trường và khí hậu.
Tags:
Đốt rác thải nhựa nung clinker làm xi măng: 'Một mũi tên trúng hai đích'
(VNF) - Ý tưởng cốt lõi của mô hình biến rác thải nhựa thành nhiên liệu cho xi măng là thay thế một phần than bằng rác thải không tái chế - đặc biệt là nhựa hỗn hợp để đốt trong lò nung clinker. Cách làm này vừa giảm tiêu thụ than, vừa xử lý triệt để dòng rác “khó nhằn” vốn đi thẳng vào bãi chôn lấp hay đại dương.
Khủng hoảng rác thải đã qua, Trung Quốc lại chật vật vì… không đủ rác
(VNF) - Sau hơn một thập kỷ bùng nổ xây dựng các nhà máy điện từ rác để giải quyết khủng hoảng rác thải đô thị, Trung Quốc giờ đây lại đối mặt nghịch lý mới: nguồn rác sụt giảm nhanh chóng. Dân số già hóa, kinh tế chững lại và quy định phân loại rác nghiêm ngặt khiến hàng loạt cơ sở phải hoạt động cầm chừng hoặc săn lùng rác từ bãi chôn lấp.
Đà Nẵng gọi đầu tư nhà máy xử lý rác 2.700 tỷ đồng
(VNF) - Đà Nẵng mời gọi đầu tư dự án nhà máy xử lý rác trị giá hơn 2.700 tỷ đồng tại Khánh Sơn theo hình thức PPP, công suất 1.000 tấn/ngày, vận hành trong 25 năm.
Ý kiến (
)
'Cải cách manh mún và thiếu tính hệ thống, mục tiêu tăng trưởng cao khó đạt được'
(VNF) - Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số Việt Nam không còn cách nào khác ngoài đổi mới tư duy điều hành, cải cách thể chế mạnh mẽ và tạo ra các dư địa tăng trưởng mới. Nếu vẫn duy trì cách làm cũ, cải cách manh mún và thiếu tính hệ thống, mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững sẽ rất khó đạt được.
Xăng E10 tạo ra ‘miếng bánh’ mới, doanh nghiệp nào sẽ hưởng lợi lớn nhất?
(VNF) - Từ ngày 1/6/2026, xăng E10 sẽ được triển khai đại trà trên toàn quốc, mở ra thị trường ethanol quy mô lớn và tạo cơ hội tăng trưởng mới cho các doanh nghiệp đầu ngành như Petrolimex, PV OIL, BSR hay QNS.
Cho vay lắp điện mặt trời miễn lãi: Mô hình kiếm tiền khác biệt giúp startup Việt hút vốn ngoại
(VNF) - Đằng sau mô hình tưởng như “cho vay miễn phí” là bài toán fintech, dữ liệu và chuỗi cung ứng đang mở ra cơ hội lớn trong thị trường điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam.
Tín chỉ carbon rừng chỉ được bán qua hợp đồng hoặc sàn giao dịch
(VNF) -Hoạt động mua bán tín chỉ carbon rừng tại Việt Nam sẽ phải thực hiện thông qua hợp đồng hoặc sàn giao dịch và được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác nhận trước khi chuyển nhượng.
Công nghệ mới của Trung Quốc: Đột phá tương lai xe điện, pin sạc siêu tốc trong 3 phút
(VNF) - Cuộc cạnh tranh trong ngành xe điện toàn cầu đang bước sang giai đoạn mới khi các doanh nghiệp và viện nghiên cứu Trung Quốc liên tục công bố những bước tiến đáng chú ý trong công nghệ pin thế hệ mới.
Startup Việt Nam được rót 395 tỷ giữa áp lực khủng hoảng năng lượng
(VNF) - Trong khi thị trường startup khan hiếm vốn và nhu cầu điện tăng mạnh do nắng nóng cùng biến động địa chính trị ở Trung Đông, startup năng lượng mặt trời Stride của Việt Nam vẫn huy động thành công 15 triệu USD từ các quỹ đầu tư quốc tế, cho thấy sức hút ngày càng lớn của lĩnh vực năng lượng sạch tại Việt Nam.
Tín dụng xanh tăng tốc: Lộ diện những doanh nghiệp đầu tiên tiếp cận được vốn rẻ
(VNF) - Trong bối cảnh chi phí vốn neo cao, tín dụng xanh đang trở thành nguồn lực hấp dẫn với nhiều doanh nghiệp Việt. Tuy nhiên, chỉ những doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), minh bạch tài chính và phát triển bền vững mới có cơ hội tiếp cận dòng vốn ưu đãi từ các quỹ và tổ chức tài chính quốc tế.
Hà Nội khởi công Nhà máy điện rác Núi Thoong công suất 2.000 tấn/ngày đêm
(VNF) - Dự án Nhà máy xử lý môi trường và phát điện công nghệ cao Núi Thoong có tổng vốn đầu tư khoảng 5.250 tỷ đồng, công suất xử lý 2.000 tấn rác/ngày đêm, công suất phát điện 45MW.
Bế tắc tín dụng xanh: Ngân hàng sợ doanh nghiệp 'xanh trên giấy'
(VNF) - Tín dụng xanh tăng mạnh tại Việt Nam, nhưng nhiều ngân hàng vẫn khó giải ngân vì thiếu doanh nghiệp đáp ứng chuẩn ESG minh bạch và phát triển bền vững, trong bối cảnh rủi ro “tẩy xanh” gia tăng.
