Tín chỉ carbon rừng chỉ được bán qua hợp đồng hoặc sàn giao dịch

Từ ngày 1/7, hoạt động mua bán tín chỉ carbon rừng và kết quả giảm phát thải sẽ phải thực hiện thông qua hợp đồng hoặc sàn giao dịch, đồng thời cần được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác nhận trước khi chuyển nhượng.

Quy định này được nêu tại Nghị định 180 của Chính phủ về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng, vừa được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường carbon trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Theo nghị định, mọi tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch tín chỉ carbon rừng phải tuân thủ cơ chế công khai, minh bạch và phù hợp với các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính mà Việt Nam tham gia.

Tín chỉ carbon là loại chứng nhận có thể giao dịch thương mại, cho phép đơn vị sở hữu được quyền phát thải tương đương một tấn CO2 hoặc các loại khí nhà kính khác theo quy định. Đây được xem là công cụ tài chính quan trọng trong quá trình giảm phát thải và phát triển kinh tế xanh.

Đối với rừng trồng thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân, chủ rừng sẽ là bên nắm quyền sở hữu tín chỉ carbon hình thành từ diện tích rừng đó. Các chủ rừng được phép hợp tác hoặc liên kết với các tổ chức, cá nhân khác để triển khai dự án carbon rừng, thực hiện hoạt động đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) và hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp tín chỉ carbon.

Trong khi đó, với diện tích rừng thuộc sở hữu toàn dân, quyền đại diện chủ sở hữu tín chỉ carbon sẽ do cơ quan Nhà nước đảm nhiệm. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là đại diện chủ sở hữu đối với tín chỉ carbon hình thành từ các dự án do cơ quan chuyên môn thuộc Bộ triển khai. Ở địa phương, UBND cấp tỉnh sẽ là đại diện chủ sở hữu đối với tín chỉ tạo ra từ các dự án do cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thực hiện.

Nghị định cũng giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành phương pháp xác định mức chi trả hàng hóa carbon rừng đối với từng loại rừng và từng loại dịch vụ hấp thụ, lưu giữ carbon.

Việc xác định giá trị tín chỉ carbon phải bảo đảm bù đắp được các chi phí liên quan như xây dựng dự án, đăng ký tín chỉ, đo đạc - báo cáo - thẩm định (MRV), đồng thời hỗ trợ kinh phí cho công tác bảo vệ và phát triển rừng, cũng như tạo sinh kế cho người dân.

Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chịu trách nhiệm phân bổ chỉ tiêu giảm phát thải khí nhà kính từ rừng cho từng địa phương, đồng thời xác nhận số lượng tín chỉ carbon được phép giao dịch dựa trên lượng tín chỉ đã được cấp.

Thẩm quyền phê duyệt và cấp tín chỉ carbon rừng thuộc về UBND cấp tỉnh hoặc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tùy theo từng loại dự án và phạm vi quản lý.

Theo quy định, việc tạo lập và giao dịch tín chỉ carbon phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ rừng và các bên liên quan. Hoạt động này cũng không được làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Riêng với hoạt động chuyển nhượng tín chỉ carbon ra thị trường quốc tế, việc thực hiện sẽ tuân theo quy định tại Nghị định 112.

Hiện nay, Chính phủ đã quy định tỷ lệ trần tín chỉ carbon và kết quả giảm phát thải được phép bán ra nước ngoài đối với 47 lĩnh vực khác nhau như xe điện, năng lượng tái tạo, điện gió, điện mặt trời, lâm nghiệp...

Trong đó, các tín chỉ hình thành từ hoạt động chuyển đổi xe điện, phát triển trạm sạc, điện gió ngoài khơi hay công nghệ thu giữ CO2 trực tiếp từ không khí được phép bán tối đa 90% ra thị trường quốc tế.

Riêng tín chỉ carbon từ điện sinh khối và các dự án rừng chỉ được chuyển nhượng tối đa 50% ra nước ngoài. Phần còn lại sẽ được giữ lại để phục vụ mục tiêu thực hiện cam kết giảm phát thải quốc gia của Việt Nam.