Đánh thuế thuốc lá cao: 'Giải pháp kép cho ngân sách và cộng đồng'
Tiểu Vy -
20/08/2025 14:26 (GMT+7)
(VNF) - Tăng thuế thuốc lá không chỉ giúp bổ sung nguồn thu ngân sách mà còn góp phần giảm tỷ lệ hút thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng bệnh tật.
'Đòn bẩy' giảm tiêu dùng, tăng ngân sách
Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 8 đã đưa ra hai phương án tăng thuế với rượu, bia, thuốc lá. Trong đó, phương án 2 với mức tăng mạnh được đánh giá là triệt để hơn. Tuy nhiên, để hài hòa với mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội trên 8% và phù hợp với tình hình mới, Chính phủ kiến nghị lựa chọn phương án 1 với mức tăng thấp hơn, dự kiến áp dụng từ năm 2027.
Nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình với hướng đi này, bởi tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng đã quá rõ ràng. Các con số về chi phí điều trị bệnh liên quan đến thuốc lá đang trở thành gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và ngân sách. Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) nhấn mạnh: thuế thuốc lá là biện pháp nhanh và tiết kiệm nhất để giảm tiêu dùng, từ đó góp phần đáng kể vào việc giảm bệnh tật và tử vong sớm.
Đánh thuế thuốc lá cao: Giải pháp kép cho ngân sách và cộng đồng
Khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khẳng định thuế thuốc lá nên chiếm ít nhất 75% giá bán lẻ để mang lại hiệu quả tối ưu. Nhiều quốc gia đã chứng minh tăng thuế thuốc lá mang lại “lợi ích kép” vừa tăng nguồn thu ổn định, vừa giảm tỷ lệ hút thuốc.
Tại Philippines, sau khi tăng thuế mạnh năm 2012, tỷ lệ hút thuốc đã giảm từ 27% xuống còn 19,5%, trong khi nguồn thu tăng từ 680 triệu USD lên tới 2,9 tỷ USD sau 10 năm.
Ở Thái Lan, trong giai đoạn 1993 - 2017, việc 11 lần tăng thuế đã giúp tỷ lệ hút thuốc giảm từ 32% xuống 19,1%, đồng thời ngân sách tăng từ 500 triệu USD lên 2,3 tỷ USD.
So sánh trong khu vực, mức thuế thuốc lá ở Việt Nam hiện mới khoảng 36% giá bán lẻ thấp hơn rất nhiều so với Thái Lan (78,6%), Philippines (71,3%), Singapore (67,5%). Cũng chính vì vậy, giá thuốc lá ở Việt Nam vẫn thuộc nhóm rẻ nhất Đông Nam Á, dễ dàng tiếp cận cả với người có thu nhập thấp, trẻ em và thanh thiếu niên. Từ thực tiễn ấy, nhiều đại biểu đề xuất Việt Nam cần sớm tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế thuốc lá coi đây là một dạng “thuế sức khỏe” để bảo vệ cộng đồng.
Ý kiến chuyên gia: "Thuế thuốc lá là thuế sức khỏe"
Cùng với việc tăng thuế, vấn đề kiểm soát thị trường cũng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Dương) cho rằng: cần tăng cường ngăn chặn thuốc lá lậu ở khu vực biên giới, đặc biệt phía Nam. Khi thuế tăng, lợi nhuận từ buôn lậu càng cao, nguy cơ thuốc lá lậu tràn vào thị trường càng lớn. Vì vậy, phải thiết lập một cơ chế kiểm soát đồng bộ, liên ngành và xử lý nghiêm hàng lậu, vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách, vừa bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Các ý kiến cũng đề nghị dành một phần nguồn thu ổn định từ thuế thuốc lá cho Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá, tập trung vào truyền thông thay đổi hành vi, hỗ trợ cai nghiện và mở rộng dịch vụ y tế cộng đồng.
Song song với đó, cần thực thi nghiêm các quy định cấm quảng cáo, khuyến mãi, tài trợ thuốc lá và quy định cấm hút thuốc tại các khu vực công cộng. “Thực tế, chúng ta có đầy đủ quy định, nhưng việc thực thi chưa được nghiêm, đặc biệt là ở các không gian công cộng”, đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên (Long An) bổ sung: nếu thiếu giám sát, việc tăng thuế có thể bị lợi dụng, làm thất thoát nguồn thu và gây bất ổn thị trường. Chính vì vậy, ngoài chính sách thuế, cần tăng cường quản lý thị trường chặt chẽ, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp trong nước.
Ông Nguyễn Anh Trí (Hà Nội): “Vì sinh mạng người dân, xin đừng nương nhẹ”. Hiện Việt Nam có hơn 15 triệu người hút thuốc, nằm trong nhóm 15 quốc gia có số người hút thuốc cao nhất thế giới. Mỗi năm, trên 100.000 người tử vong do bệnh tật liên quan đến thuốc lá. Chỉ riêng năm 2022, chi phí y tế và mất sức lao động liên quan đến thuốc lá đã lên tới 108.000 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP.
Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội)
Bà Phan Thị Hải (Bộ Y tế) cho rằng: “Không nên trì hoãn thêm việc tăng thuế thuốc lá”. Giá bán lẻ tại Việt Nam chỉ từ 7.000 – 9.000 đồng/bao, rẻ bậc nhất khu vực. Với mức giá quá thấp, thuốc lá trở nên dễ tiếp cận, kể cả với thanh thiếu niên.
Bà Nguyễn Ngọc Anh (DEPOCEN) lo ngại tăng thuế sẽ làm bùng phát buôn lậu là không có cơ sở. Nghiên cứu năm 2018 cho thấy khi thuế tăng, tiêu dùng thuốc lá lậu giảm đi thay vì tăng lên. Giá thuốc lá lậu trên thực tế còn cao hơn so với hàng hợp pháp.
Theo nhiều chuyên gia, tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá không chỉ là một chính sách tài chính, đó là công cụ hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe nhân dân, giảm gánh nặng bệnh tật, đồng thời tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách quốc gia. Nói cách khác, đây chính là “thuế sức khỏe” – khoản đầu tư cho tương lai của cộng đồng.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Dù Luật Thuế thu nhập cá nhân đã mở đường cho việc đánh thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa đủ cơ sở để quy định chi tiết và triển khai thu thuế đối với các giao dịch này.
(VNF) - Tính đến ngày 21/5, TP. HCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 16% so với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% đặt ra cho quý I/2026.
(VNF) - Cùng với việc nâng cao chất lượng sống cho người dân, TP. HCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực với quy mô kinh tế dự kiến khoảng 800 tỷ USD vào năm 2050.
(VNF) - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết năm 2025 chứng kiến tốc độ xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhanh chưa từng có, với hàng loạt đạo luật, nghị quyết được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn cho hoạt động đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Bảo hiểm xã hội TP. HCM vừa kiến nghị bổ sung tài xế công nghệ và người bán hàng trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc khi sửa đổi các quy định liên quan đến Luật BHXH và Luật Bảo hiểm y tế.
(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trong đó đề xuất không cổ phần hóa các đơn vị đang độc quyền cung cấp dịch vụ công trên phạm vi cả nước hoặc tại từng địa phương.
(VNF) - Cục Quản lý Dược vừa ban hành quyết định xử phạt Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu The Vigo hơn 112 triệu đồng do kinh doanh mỹ phẩm có công thức không đúng hồ sơ công bố và quảng cáo sản phẩm sai quy định.
(VNF) - Công an TP. Hà Nội đã khởi tố Chủ tịch CCV Group Mai Hà Trang để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan vụ huy động hơn 1.000 tỷ đồng từ hàng trăm nhà đầu tư.
(VNF) - Một hộ kinh doanh ở Đà Nẵng đã sử dụng máy POS để thực hiện các giao dịch quẹt thẻ nhằm hợp thức hóa dòng tiền, hỗ trợ rút tiền mặt, đáo hạn thẻ tín dụng và thu phí dịch vụ trái quy định của pháp luật.
(VNF) - UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình bổ sung đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội”, với lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn từ giữa năm 2026 đến hết năm 2029.
(VNF) - Sau một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận sự bứt phá về số lượng với làn sóng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh. Tuy nhiên, bài toán về quy mô, năng lực cạnh tranh và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn là thách thức lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.
(VNF) - Theo báo cáo mới công bố của S&P Global, Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5/2026 đạt 52,8 điểm, tăng từ mức 50,5 điểm của tháng trước và là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026. Kết quả này cho thấy các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất tiếp tục cải thiện tháng thứ 11 liên tiếp.
(VNF) - Sau cuộc hội đàm sáng 1/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. nhất trí nâng quan hệ song phương Việt Nam - Philippines lên Đối tác Chiến lược tăng cường.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương của Việt Nam là không hợp tác với nước này để gây tổn hại hoặc tạo khó khăn cho nước khác. Vì vậy, Việt Nam đã và đang duy trì quan hệ tốt đẹp với cả Mỹ và Trung Quốc, mang lại lợi ích cho tất cả các bên, đồng thời đóng góp vào hòa bình, ổn định của khu vực.
(VNF) - Việt Nam đề nghị phía Mỹ đánh giá khách quan, công bằng, ghi nhận đầy đủ những nỗ lực và kết quả thực chất của Việt Nam, trên tinh thần hợp tác, xây dựng, phù hợp với quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Mỹ.
(VNF) - Bộ Tài chính cho biết đang phối hợp với Bộ Công an nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin nhằm rút ngắn tối đa thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh. Theo đó, người nộp thuế sẽ được gỡ bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh gần như ngay lập tức sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
(VNF) - Từ tháng 6/2026, nhiều chính sách mới liên quan đến tiêu dùng, viễn thông, thuế, đăng ký phương tiện và sắp xếp đơn vị hành chính cấp cơ sở sẽ chính thức có hiệu lực.
(VNF) - Phát biểu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La tối 29/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau trên thế giới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cho rằng, nếu tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về hạ tầng, pháp lý và dòng vốn, thành phố không chỉ bứt tốc tăng trưởng mà còn có cơ hội vươn lên thành trung tâm tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong ngày 29/5 cùng chứng kiến Lễ trao và thông báo các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước Việt Nam – Singapore.
(VNF) - Trước làn sóng phản ánh từ nhà bán hàng về việc nhiều sàn thương mại điện tử đồng loạt tăng phí và bổ sung các khoản thu mới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu các nền tảng liên quan giải trình, đồng thời giám sát chặt tác động tới môi trường cạnh tranh và giá bán tới tay người tiêu dùng.
(VNF) - Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 21/5/2026, tổng số vốn đầu tư công giải ngân đạt 182.544 tỷ đồng, tương đương khoảng 18% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
(VNF) - Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), xăng sinh học E5 và E10 không gây ảnh hưởng tới động cơ phương tiện nếu xe đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được bảo dưỡng định kỳ đúng cách.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.