Sức ép từ nhiều phía dường như đang đặt lên Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cơ quan quản lý vốn đầu tư công. Chỉ vỏn vẹn chưa đến 3 năm sau khi Luật Đầu tư công năm 2014 có hiệu lực, cơ quan này đã phải làm hồ sơ để xin Quốc hội sửa luật với lý do cơ bản nhất là “khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện”.
Không ít lần, người ta chê luật này đã hình thành nhiều quy trình mới, thủ tục phức tạp, làm khó cho các cơ quan trung ương và địa phương, làm tỷ lệ giải ngân đầu tư công luôn luôn thấp so với kế hoạch, gây ảnh hưởng không tốt cho phát triển kinh tế.
Những nhận xét trên đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng như của các cơ quan bên ngoài nghe có vẻ thuyết phục nhưng thực ra lại là cảm tính. Giải ngân đầu tư công của Việt Nam, kể cả trước và sau khi Luật Đầu tư công có hiệu lực đầu năm 2015, chưa bao giờ thấp so với kế hoạch.
Có thể trong quý này hay quý khác, tỷ lệ giải ngân đạt thấp nhưng tổng kết cả năm, tỷ lệ giải ngân luôn luôn vượt cao so với con số được Quốc hội phê duyệt.
Ví dụ, năm 2015, năm đầu tiên Luật Đầu tư công có hiệu lực, chi đầu tư phát triển được quyết toán lên tới 308.853 tỷ đồng, tăng 83.853 tỷ đồng (tăng 37,3%) so với dự toán là 225.000 tỷ đồng, theo Báo cáo Quyết toán Ngân sách nhà nước năm 2015.
Trong khi đó, năm 2016, chi đầu tư phát triển được quyết toán là 296.451 tỷ đồng, tăng 41.501 tỷ đồng (tăng 16,3%) so với dự toán toán là 254.950 tỷ đồng, theo Báo cáo Quyết toán Ngân sách nhà nước năm 2016.
Như vậy có thể thấy, trong 2 năm liên tục sau khi Luật Đầu tư công có hiệu lực, chi đầu tư vẫn như “ngựa bất kham” chứ hoàn toàn không có tình trạng “khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện”, như Bộ báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội tuần trước.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh tại phiên họp trên: “Lần họp tới của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tôi sẽ cung cấp số liệu cho thấy triển khai Luật Đầu tư công không được là do triển khai thực hiện chứ không phải do Luật”.
Dự án metro Bến Thành - Suối Tiên có quy mô vốn lên đến hơn 47.000 tỷ đồng, thuộc dự án trọng điểm quốc gia nhưng chưa được Quốc hội phê duyệt.
Nhận xét của bà Ngân rõ ràng có đầy đủ cơ sở dựa trên các số liệu ngân sách đã quyết toán. Nếu luật khó triển khai thì các bộ, ngành và địa phương không thể giải ngân vượt quá lớn so với các chỉ tiêu chi đầu tư phát triển của Quốc hội.
Vì thế nhận định, Luật Đầu tư công gặp khó trong quá trình triển khai thực hiện và vì thế phải sửa đổi là không sát với tình hình giải ngân thực tế trong hai năm ngân sách đã được quyết toán.
Chủ tịch Kim Ngân nói thêm: “Không phủ nhận việc Luật Đầu tư công còn một số vấn đề bất cập cần sửa nhưng nếu đổ thừa hết do Luật thì không đúng. Tôi bảo vệ quan điểm này”.
Một trong những ví dụ cơ bản là dự án metro Bến Thành - Suối Tiên. Tổng mức đầu ban đầu của dự án hơn 17,3 nghìn tỷ đồng năm 2007 đã tăng thành 47,3 nghìn tỷ đồng (tăng thêm 30 nghìn tỷ đồng) đến năm 2011.
Theo quy định hiện hành về xác định mức vốn của dự án quan trọng quốc gia là từ 10.000 tỷ đồng trở, thì dự án này lẽ ra phải được thông qua ở Quốc hội để còn cân đối nguồn vốn của ngân sách nhà nước.
Vậy mà dự án khổng lồ này đã được khởi công xây dựng, bỏ qua thủ tục cần thiết đó, để đến nay nó gặp bế tắc về rất nhiều vấn đề, trong đó đặc biệt là nguồn vốn.
Lẽ ra Luật Đầu tư công cần phải khắc phục tình trạng vô kỷ luật mang tầm cỡ quốc gia như trên bằng những quy định, thủ tục chặt chẽ hơn. Đáng tiếc là dự thảo sửa đổi lại nâng trần các dự án quan trọng quốc gia là dự án sử dụng vốn đầu tư công từ mức 10.000 tỷ đồng hiện tại lên mức 35.000 tỷ đồng.
Tất nhiên là những tiếng nói ở Quốc hội đã không đồng tình với đề nghị này. Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi này là “chưa đủ căn cứ” và đề nghị “giữ nguyên tiêu chí” về tổng mức đầu tư như Luật hiện hành.
Một ví dụ khác, phạm vi khung thời gian để xác định nợ xây dựng cơ bản được nới rộng hơn, từ hằng năm thành trung hạn 3 năm cuốn chiếu và 5 năm. Nợ đọng xây dựng cơ bản từng là vấn đề đại sự nhiều năm trước đây, dần được giải quyết sau khi có Luật, mà nay lại được “nới” thì tình trạng nợ đọng tràn lan sẽ có nguy cơ lặp lại trong thời gian tới.
Đầu tư công là một trong các trụ cột kinh tế phải được cơ cấu lại để nâng cao chất lượng tăng trưởng và tránh được sự manh mún, lãng phí, thậm chí là chia chác, bòn rút. Người ta từng hi vọng, Luật Đầu tư công sẽ giúp đặt ra hành lang pháp lý cho lộ trình đó.
Thật đáng tiếc, các báo cáo của Kiểm toán Nhà nước công bố những năm gần đây cho thấy tình trạng vẫn không được cải thiện.
Ví dụ như chuyện phê duyệt chủ trương đầu tư một số dự án chưa căn cứ theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020; chưa xác định rõ nguồn vốn và khả năng cân đối vốn; xác định tổng mức đầu tư còn sai sót, thiếu chính xác , phải điều chỉnh nhiều lần với giá trị lớn, có trường hợp phê duyệt vượt định mức;…
Bản thân Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng nhìn nhận: tình trạng lãng phí, thất thoát, chi chưa đúng chế độ, chính sách, không bố trí đủ nguồn vốn, chất lượng công trình thấp trong đầu tư và xây dựng vẫn chưa được giải quyết triệt để. Phân bổ vốn đầu tư phát triển từ NSNN trong một số trường hợp chưa đúng đối tượng, chưa tuân thủ kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Những bất cập này rõ ràng cần phải được xử lý kịp thời, và Luật Đầu tư công hiện hành đã đủ chế tài để khắc phục. Vấn đề là những người thực thi công vụ có làm hay không.
Chỉ có điều, phía sau những bất cập trên là hàng trăm dự án đầu tư công trị giá hàng ngàn hay hàng chục ngàn tỷ đồng, mà tất cả đều là tiền thuế của dân hay tiền bán tài nguyên quốc gia.
Tags:
(VNF) - Ngày 23/4 tới đây, tại Hà Nội, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp cùng CTCP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI tổ chức Hội thảo: "An toàn dữ liệu tài chính: Lá chắn trong kỷ nguyên AI".
(VNF) - Đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng mức lương cơ sở dự kiến 2,53 triệu đồng từ 1/7 chưa bảo đảm đời sống, đề xuất nâng lên 2,65 - 2,7 triệu đồng.
(VNF) - Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Gia Lai) cho biết, giá nhà tại các đô thị lớn hiện đã vượt xa khả năng chi trả của người dân, khi cao gấp 25 – 30 lần thu nhập bình quân năm nhà.
(VNF) - Ông Lê Ngọc Châu, Bí thư Thành ủy Hải Phòng đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.
(VNF) - Đại biểu Nguyễn Văn Lâm chỉ ra nghịch lý trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn. Theo ông, tiết kiệm chi nhưng dồn vào dự án chậm triển khai, sự lãng phí còn lớn hơn.
(VNF) - Đại biểu Phạm Trọng Nhân, Đoàn ĐBQH TP. HCM, đề nghị Quốc hội sớm xây dựng một đạo luật nền tảng cho kinh tế tư nhân, nhằm chuyển các chủ trương thành quy định pháp lý cụ thể, tạo điều kiện để khu vực này phát huy vai trò là động lực quan trọng của nền kinh tế.
(VNF) - Số liệu mới công bố cho thấy, trong 3,5 tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại của Việt Nam đã chuyển sang trạng thái nhập siêu gần 7,9 tỷ USD, trong bối cảnh xuất khẩu bắt đầu có dấu hiệu chậm lại từ đầu tháng 4.
(VNF) - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành không được lấy lý do “đặc thù” để trì hoãn cải cách, đồng thời đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo hướng thực chất, giảm mạnh chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.
(VNF) - Nếu Quốc hội thông qua, Đồng Nai sẽ là thành phố thứ 7 trực thuộc Trung ương. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang nhận định Đồng Nai đã hội đủ điều kiện trở thành thành phố.
(VNF) - Ông Đỗ Thành Trung, Phó bí thư Thành ủy Hải Phòng được bầu giữ chức Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng nhiệm kỳ 2026-2031.
(VNF) - Chính phủ trình Quốc hội đề án thành lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương, định hướng trở thành đô thị lớn, đa trung tâm, chia sẻ chức năng và liên kết phát triển với TP. HCM.
(VNF) - Quốc hội bước vào đợt 2 của kỳ họp thứ nhất từ ngày 20/4, tập trung thảo luận các vấn đề kinh tế - xã hội, ngân sách và đặc biệt là kế hoạch phát triển 5 năm giai đoạn 2026–2030 nhằm xác định mục tiêu, định hướng và nguồn lực cho giai đoạn tới.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, cho phép lực lượng công an và chính quyền địa phương áp dụng mức phạt tối đa lên tới 100 triệu đồng.
(VNF) -Nhiều vụ án lớn thu hút sự chú ý như: Lê Thị Thùy Trang bị cáo buộc điều hành đường dây đổ trái phép hơn 20.000 tấn rác thải; cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Nam Triệu bị truy tố tội tham ô; Chủ tịch HĐQT Công ty dược Sơn Lâm kháng cáo liên quan hành vi đưa hối lộ và Giám đốc Công ty than Cọc Sáu cùng 11 bị cáo tại Quảng Ninh được hưởng án treo sau xét xử.
(VNF) - Duy trì doanh thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm nhưng liên tục thua lỗ, Thép Việt Ý đang nằm trong danh sách doanh nghiệp được cơ quan thuế chú ý khi hiệu quả kinh doanh không tương xứng quy mô.
(VNF) - Bộ Nội vụ đề xuất cách tính tiền lương, phụ cấp và hoạt động phí của các nhóm cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương tại các cơ quan theo mức lương cơ sở mới dự kiến tăng từ 1/7.
(VNF) - Về cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương cho biết dự kiến giảm từ 565 điều kiện xuống còn 363 điều kiện.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ khẩn trương tham mưu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong cả nước và sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách.
(VNF) - Trong tuyên bố chung Việt Nam – Trung Quốc vừa được công bố nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước nhất trí đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong hợp tác chiến lược giữa hai nước.
(VNF) - Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nhất trí khả năng ký kết Hiệp định liên chính phủ về việc mua bán điện phát thải các-bon thấp xuyên biên giới, tạo khuôn khổ pháp lý, bảo đảm triển khai thành công dự án xuất khẩu điện gió từ Việt Nam sang Singapore.
(VNF) - Trước áp lực từ lạm phát, lãi suất toàn cầu neo cao và biến động địa chính trị, TS. Cấn Văn Lực nhận định dư địa điều hành chính sách của Việt Nam đang thu hẹp dần, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải linh hoạt, chủ động hơn trong phối hợp chính sách để vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng.
(VNF) - Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 14-17/4, ngày 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chứng kiến Lễ ký các văn kiện hợp tác tiêu biểu giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước.
(VNF) - Tại cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, nỗ lực thúc đẩy thương mại cân bằng, lành mạnh.
(VNF) - Bộ Chính trị vừa thống nhất chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính hiện hữu của tỉnh.
Ban chuyên án Bộ Công an phối hợp với Công an TPHCM xác định, Lê Thị Thùy Trang là “bà trùm” đứng sau hàng loạt công ty tiếp nhận, xử lý chất thải, có nhiều cách thức tinh vi để kiếm tiền tỷ phi pháp.
(VNF) - Ngày 23/4 tới đây, tại Hà Nội, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp cùng CTCP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI tổ chức Hội thảo: "An toàn dữ liệu tài chính: Lá chắn trong kỷ nguyên AI".
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
