Sức ép từ nhiều phía dường như đang đặt lên Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cơ quan quản lý vốn đầu tư công. Chỉ vỏn vẹn chưa đến 3 năm sau khi Luật Đầu tư công năm 2014 có hiệu lực, cơ quan này đã phải làm hồ sơ để xin Quốc hội sửa luật với lý do cơ bản nhất là “khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện”.
Không ít lần, người ta chê luật này đã hình thành nhiều quy trình mới, thủ tục phức tạp, làm khó cho các cơ quan trung ương và địa phương, làm tỷ lệ giải ngân đầu tư công luôn luôn thấp so với kế hoạch, gây ảnh hưởng không tốt cho phát triển kinh tế.
Những nhận xét trên đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng như của các cơ quan bên ngoài nghe có vẻ thuyết phục nhưng thực ra lại là cảm tính. Giải ngân đầu tư công của Việt Nam, kể cả trước và sau khi Luật Đầu tư công có hiệu lực đầu năm 2015, chưa bao giờ thấp so với kế hoạch.
Có thể trong quý này hay quý khác, tỷ lệ giải ngân đạt thấp nhưng tổng kết cả năm, tỷ lệ giải ngân luôn luôn vượt cao so với con số được Quốc hội phê duyệt.
Ví dụ, năm 2015, năm đầu tiên Luật Đầu tư công có hiệu lực, chi đầu tư phát triển được quyết toán lên tới 308.853 tỷ đồng, tăng 83.853 tỷ đồng (tăng 37,3%) so với dự toán là 225.000 tỷ đồng, theo Báo cáo Quyết toán Ngân sách nhà nước năm 2015.
Trong khi đó, năm 2016, chi đầu tư phát triển được quyết toán là 296.451 tỷ đồng, tăng 41.501 tỷ đồng (tăng 16,3%) so với dự toán toán là 254.950 tỷ đồng, theo Báo cáo Quyết toán Ngân sách nhà nước năm 2016.
Như vậy có thể thấy, trong 2 năm liên tục sau khi Luật Đầu tư công có hiệu lực, chi đầu tư vẫn như “ngựa bất kham” chứ hoàn toàn không có tình trạng “khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện”, như Bộ báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội tuần trước.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh tại phiên họp trên: “Lần họp tới của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tôi sẽ cung cấp số liệu cho thấy triển khai Luật Đầu tư công không được là do triển khai thực hiện chứ không phải do Luật”.
Dự án metro Bến Thành - Suối Tiên có quy mô vốn lên đến hơn 47.000 tỷ đồng, thuộc dự án trọng điểm quốc gia nhưng chưa được Quốc hội phê duyệt.
Nhận xét của bà Ngân rõ ràng có đầy đủ cơ sở dựa trên các số liệu ngân sách đã quyết toán. Nếu luật khó triển khai thì các bộ, ngành và địa phương không thể giải ngân vượt quá lớn so với các chỉ tiêu chi đầu tư phát triển của Quốc hội.
Vì thế nhận định, Luật Đầu tư công gặp khó trong quá trình triển khai thực hiện và vì thế phải sửa đổi là không sát với tình hình giải ngân thực tế trong hai năm ngân sách đã được quyết toán.
Chủ tịch Kim Ngân nói thêm: “Không phủ nhận việc Luật Đầu tư công còn một số vấn đề bất cập cần sửa nhưng nếu đổ thừa hết do Luật thì không đúng. Tôi bảo vệ quan điểm này”.
Một trong những ví dụ cơ bản là dự án metro Bến Thành - Suối Tiên. Tổng mức đầu ban đầu của dự án hơn 17,3 nghìn tỷ đồng năm 2007 đã tăng thành 47,3 nghìn tỷ đồng (tăng thêm 30 nghìn tỷ đồng) đến năm 2011.
Theo quy định hiện hành về xác định mức vốn của dự án quan trọng quốc gia là từ 10.000 tỷ đồng trở, thì dự án này lẽ ra phải được thông qua ở Quốc hội để còn cân đối nguồn vốn của ngân sách nhà nước.
Vậy mà dự án khổng lồ này đã được khởi công xây dựng, bỏ qua thủ tục cần thiết đó, để đến nay nó gặp bế tắc về rất nhiều vấn đề, trong đó đặc biệt là nguồn vốn.
Lẽ ra Luật Đầu tư công cần phải khắc phục tình trạng vô kỷ luật mang tầm cỡ quốc gia như trên bằng những quy định, thủ tục chặt chẽ hơn. Đáng tiếc là dự thảo sửa đổi lại nâng trần các dự án quan trọng quốc gia là dự án sử dụng vốn đầu tư công từ mức 10.000 tỷ đồng hiện tại lên mức 35.000 tỷ đồng.
Tất nhiên là những tiếng nói ở Quốc hội đã không đồng tình với đề nghị này. Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi này là “chưa đủ căn cứ” và đề nghị “giữ nguyên tiêu chí” về tổng mức đầu tư như Luật hiện hành.
Một ví dụ khác, phạm vi khung thời gian để xác định nợ xây dựng cơ bản được nới rộng hơn, từ hằng năm thành trung hạn 3 năm cuốn chiếu và 5 năm. Nợ đọng xây dựng cơ bản từng là vấn đề đại sự nhiều năm trước đây, dần được giải quyết sau khi có Luật, mà nay lại được “nới” thì tình trạng nợ đọng tràn lan sẽ có nguy cơ lặp lại trong thời gian tới.
Đầu tư công là một trong các trụ cột kinh tế phải được cơ cấu lại để nâng cao chất lượng tăng trưởng và tránh được sự manh mún, lãng phí, thậm chí là chia chác, bòn rút. Người ta từng hi vọng, Luật Đầu tư công sẽ giúp đặt ra hành lang pháp lý cho lộ trình đó.
Thật đáng tiếc, các báo cáo của Kiểm toán Nhà nước công bố những năm gần đây cho thấy tình trạng vẫn không được cải thiện.
Ví dụ như chuyện phê duyệt chủ trương đầu tư một số dự án chưa căn cứ theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020; chưa xác định rõ nguồn vốn và khả năng cân đối vốn; xác định tổng mức đầu tư còn sai sót, thiếu chính xác , phải điều chỉnh nhiều lần với giá trị lớn, có trường hợp phê duyệt vượt định mức;…
Bản thân Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng nhìn nhận: tình trạng lãng phí, thất thoát, chi chưa đúng chế độ, chính sách, không bố trí đủ nguồn vốn, chất lượng công trình thấp trong đầu tư và xây dựng vẫn chưa được giải quyết triệt để. Phân bổ vốn đầu tư phát triển từ NSNN trong một số trường hợp chưa đúng đối tượng, chưa tuân thủ kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Những bất cập này rõ ràng cần phải được xử lý kịp thời, và Luật Đầu tư công hiện hành đã đủ chế tài để khắc phục. Vấn đề là những người thực thi công vụ có làm hay không.
Chỉ có điều, phía sau những bất cập trên là hàng trăm dự án đầu tư công trị giá hàng ngàn hay hàng chục ngàn tỷ đồng, mà tất cả đều là tiền thuế của dân hay tiền bán tài nguyên quốc gia.
Tags:
(VNF) - Sáng 22/6, UBND TP. Hà Nội tổ chức lễ khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị. Đây được xem là một trong những chương trình đầu tư hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô.
(VNF) - Cán cân thương mại của Việt Nam tiếp tục ghi nhận mức nhập siêu kỷ lục hơn 16,8 tỷ USD sau nửa đầu năm 2026. Theo TS Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, phần lớn mức nhập siêu hiện nay đến từ khu vực doanh nghiệp trong nước, trong khi khối FDI vẫn duy trì xuất siêu và đóng góp chủ yếu vào tăng trưởng xuất khẩu.
(VNF) - Đề xuất gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất thêm từ 2-6 tháng trong năm 2026 sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn lưu động tương tự một khoản “vay” không lãi suất từ Nhà nước. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn. Để tạo động lực tăng trưởng bền vững, nền kinh tế vẫn cần những cải cách mạnh mẽ hơn về đầu tư công, tín dụng, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
(VNF) - Báo chí hôm nay đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi hệ thống được sắp xếp lại, tái tổ chức. Đó cũng là cuộc tái định vị vai trò của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên mới, nơi báo chí không còn là trung tâm của đời sống thông tin, mà là một phần của hệ thống rộng lớn gồm dữ liệu, AI, nền tảng số và các công cụ kết nối với công dân.
(VNF) - Hàng năm, chúng ta kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), bởi đó là ngày khởi đầu dòng báo chí cách mạng và nền báo chí cách mạng Việt Nam. Trong môi trường truyền thông số hiện nay, việc bồi bổ thêm nhận thức mới về báo chí cách mạng và tính cách mạng của báo chí cách mạng là rất cần thiết. Bởi vì, trong mọi hoạt động xã hội, con người ta quan niệm thế nào thì hành xử như thế; nhận thức đúng thì hành vi chuẩn xác và sáng tạo.
(VNF) - Câu chuyện của báo chí Việt Nam trong những năm tới có lẽ sẽ không được quyết định chủ yếu bởi việc AI thay thế bao nhiêu nhà báo hay hệ thống còn bao nhiêu cơ quan báo chí. Điều đáng chú ý hơn nằm ở vị trí mới mà báo chí đang được giao trong môi trường số. Nó không còn là trung tâm duy nhất của đời sống thông tin, nhưng vẫn là một trong số ít nơi có khả năng tạo dựng sự tin cậy ở quy mô lớn.
(VNF) - Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp là yếu tố quyết định uy tín và sức sống của mỗi cơ quan báo chí.
(VNF) - Sau khi thống nhất với các đơn vị quản lý cây xanh, chủ đầu tư dự kiến thay thế cây Chiêu Liêu bằng các loại cây tiểu mộc nhằm bảo đảm cảnh quan đồng bộ trên tuyến đường.
(VNF) - Công an thành phố Hà Nội đang làm rõ nghi vấn có người lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc hiểu biết pháp luật để tiếp tay cho đường dây lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ có giá trị giao dịch ước tính hơn 2.700 tỷ đồng.
(VNF) - Công an thành phố Hà Nội vừa khởi tố vụ án buôn lậu liên quan doanh nghiệp thuộc An Bình Group, bị cáo buộc tiêu thụ hơn 10.000 tấn chân gà nhập khẩu trái quy định. Quá trình điều tra, lực lượng chức năng phát hiện hàng nghìn tấn chân gà tại các kho lạnh, trong đó có nhiều sản phẩm đã hết hạn sử dụng.
(VNF) - Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang làm thay đổi căn bản cách thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Nếu trước đây báo chí vận hành theo logic tuyến tính - sản xuất nội dung, xuất bản rồi phân phối tới công chúng - thì ngày nay, dòng chảy thông tin đã trở nên đa chiều, liên tục và phụ thuộc ngày càng lớn vào nền tảng số.
(VNF) - Cơ quan điều tra xác định 23 doanh nghiệp liên quan vụ lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ, trong đó nhiều khách hàng đã bỏ ra hàng trăm triệu đồng vì tin vào những cam kết lợi nhuận hấp dẫn.
(VNF) - Báo chí sở hữu nội dung nhưng không sở hữu người dùng, nền tảng không sản xuất nội dung nhưng sở hữu người dùng. Khủng hoảng kinh tế báo chí hôm nay không chỉ là câu chuyện doanh thu mà là bài toán về giá trị của thông tin trong kỷ nguyên số.
(VNF) - Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Nga Vladimir Putin nhất trí thúc đẩy đàm phán để sớm đưa vào triển khai dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
(VNF) - Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Ban Chỉ đạo) yêu cầu tập trung điều tra, xử lý nghiêm các vụ án, vụ việc liên quan đến dự án sân bay Long Thành, trụ sở Bộ Ngoại giao và trong lĩnh vực khác.
(VNF) - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng giao Bộ Tài chính sửa quy định hoãn xuất cảnh do nợ thuế, sau phản ánh vướng mắc thực tế của người dân, doanh nghiệp.
(VNF) - Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga (Rosatom) A. Likhachev khẳng định tập đoàn sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam xây dựng ngành công nghiệp hạt nhân, xây dựng trung tâm hạt nhân mới hiện đại, sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, đào tạo chuyên gia hạt nhân chất lượng cao...
(VNF) - Cuộc họp Excutive News Summit do Google News Initiative tổ chức tại Singapore tháng 6/2026 bất ngờ dành hẳn một phiên để nói về “nền kinh tế sáng tạo nội dung” (creator economy), với sự tham dự của nhiều nhà sáng tạo hàng đầu khu vực, trong đó có Việt Nam. Và những con số mà họ đưa ra khiến các cơ quan báo chí phải giật mình.
(VNF) - Theo Công an Hà Nội, các đối tượng đã chiếm đoạt của 493 người bị hại tham gia nộp tiền mua kỳ nghỉ, nộp tiền đặt cọc chuyển nhượng kỳ nghỉ số tiền hơn 181 tỷ đồng.
(VNF) - Lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết đang xây dựng nhiều kịch bản điều hành kinh tế cho năm 2026 nhưng không có kịch bản nào đặt mục tiêu tăng trưởng thấp hơn 10%.
(VNF) - Đại diện Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cho biết Luật Chứng khoán sửa đổi sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026
(VNF) - Mức nhập siêu 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm đang làm dấy lên nhiều lo ngại về triển vọng thương mại của Việt Nam. Tuy nhiên, theo Cục Thống kê, điều quan trọng không nằm ở con số nhập siêu mà ở chất lượng của dòng nhập khẩu và khả năng tạo ra năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế trong tương lai.
(VNF) - Với hàng trăm trang nội dung chuyên sâu, đề cập tới những vấn đề nổi bật nhất của nền kinh tế Việt Nam và quốc tế, Tạp chí Đầu tư Tài chính số đặc biệt (tháng 6/2026) là ấn phẩm hữu ích cho giới chuyên gia, nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp và cộng đồng đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Theo đề xuất điều chỉnh quy hoạch, không gian kinh tế - xã hội Nghệ Am được tổ chức theo mô hình gồm 1 trung tâm động lực tăng trưởng chính, 2 cực tăng trưởng, 3 vùng không gian phát triển kinh tế - xã hội, 4 trụ cột phát triển, 5 hành lang kinh tế và 6 trung tâm đô thị động lực.
(VNF) - Trong bối cảnh bùng nổ của công nghệ và mạng xã hội, ranh giới giữa báo chí chính thống và các nền tảng thông tin số ngày càng trở nên phức tạp. Thực trạng "báo hóa" trang thông tin điện tử cùng nạn vi phạm bản quyền đang đặt ra nhiều thách thức gay gắt cho các cơ quan báo chí chính thống.
(VNF) - Sáng 22/6, UBND TP. Hà Nội tổ chức lễ khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị. Đây được xem là một trong những chương trình đầu tư hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô.
(VNF) - Mới đây, Tập đoàn Novaland đã chính thức đăng ký tham gia thực hiện các tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 – 2030, lấy dự án NovaWorld Phan Thiết làm địa bàn đề xuất triển khai.
