Không chỉ ‘cải cách’, giai đoạn mới bảo hiểm nhân thọ cần 1 hệ sinh thái mới

Bảo hiểm nhân thọ đang "tái cấu trúc" sâu

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính, Chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân đánh giá, những thay đổi về sản phẩm có hiệu lực từ thời điểm 1/7/2025 thực sự mang tính cải cách căn bản, có thể xem là một “cuộc cách mạng” đúng nghĩa đối với thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam. Tuy nhiên, việc kết quả ngắn hạn chưa như kỳ vọng là điều hoàn toàn có thể dự đoán trước.

Thứ nhất, đây là một cải cách thiên về chất lượng hơn là tăng trưởng. Các quy định mới buộc sản phẩm phải minh bạch hơn, tách bạch rõ ràng giữa bảo vệ và đầu tư, giảm các cam kết dễ gây hiểu nhầm, đồng thời nâng cao nghĩa vụ giải thích, tư vấn cho khách hàng. Những thay đổi này giúp thị trường “lành” hơn, nhưng đồng thời cũng làm cho việc bán hàng khó hơn, tốc độ chậm hơn trong giai đoạn đầu.

Thứ hai, độ trễ trong thích nghi của cả doanh nghiệp lẫn thị trường là yếu tố rất quan trọng. Doanh nghiệp cần thời gian để thiết kế lại sản phẩm, điều chỉnh hệ thống công nghệ, đào tạo lại đội ngũ tư vấn viên. Trong khi đó, khách hàng cũng cần thời gian để hiểu đúng, quen với cách tiếp cận mới, thay vì kỳ vọng vào những thông điệp “dễ nghe” như trước đây.

Thứ ba, thay đổi sản phẩm không thể ngay lập tức bù đắp cho niềm tin đã bị tổn thương. Khung sản phẩm mới là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Nếu không đi kèm với sự thay đổi thực chất trong văn hóa bán hàng, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và cơ chế bảo vệ quyền lợi khách hàng, thì hiệu ứng tích cực sẽ đến rất chậm.

Vì vậy, việc thị trường chưa “sáng sủa” ngay sau 1/7/2025 không phải là dấu hiệu thất bại của cải cách, mà phản ánh đúng quy luật của một quá trình tái cấu trúc sâu.

Về trung và dài hạn, ông Nhân cho rằng, nếu các doanh nghiệp kiên trì đi theo hướng minh bạch, lấy giá trị bảo vệ làm trọng tâm và xây dựng lại niềm tin, thì chính cuộc “cách mạng” sản phẩm này sẽ là nền móng quan trọng để thị trường bảo hiểm nhân thọ phát triển bền vững hơn, thay vì quay lại chu kỳ tăng trưởng nóng như trước.

Cần một hệ sinh thái mới từ sản phẩm đến chất lượng tư vấn

Theo TS Lê Bá Chí Nhân, để nhìn thấy rõ và bền vững kết quả của cuộc cải cách này, thị trường cần hội đủ một số điều kiện then chốt, cả về thời gian lẫn chất lượng thực thi.

Trước hết, cần đủ thời gian để cải cách “ngấm” vào thực tế. Những thay đổi từ 1/7/2025 mang tính cấu trúc sâu, không thể phản ánh ngay bằng doanh số hay tăng trưởng ngắn hạn. Thông thường, với các thị trường tài chính – bảo hiểm, phải sau 12–24 tháng mới có thể đánh giá tương đối rõ tác động thực chất của một cuộc cải cách sản phẩm lớn.

Kế đến, sự chuyển biến thực chất trong hành vi của doanh nghiệp và đội ngũ tư vấn là yếu tố quyết định và quan trọng. Nếu quy định mới chỉ dừng ở việc “đổi vỏ sản phẩm” mà cách tư vấn, cách đặt mục tiêu kinh doanh vẫn thiên về chạy theo doanh số, thì kết quả sẽ rất hạn chế. Ngược lại, khi tư vấn viên thực sự lấy nhu cầu bảo vệ của khách hàng làm trung tâm, minh bạch ngay từ đầu về quyền lợi - rủi ro - nghĩa vụ, như vậy niềm tin mới có cơ hội phục hồi.

Song song, cơ chế thực thi và giám sát cần đủ mạnh và nhất quán. Thị trường chỉ cải thiện khi các chuẩn mực mới được áp dụng đồng đều, không có “vùng xám” hay ngoại lệ. Việc xử lý nghiêm các sai phạm, bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm một cách rõ ràng sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực, thay vì chỉ mang tính răn đe hình thức.

Bên cạnh đó, truyền thông và giáo dục tài chính cho người dân phải đi trước một bước. Khách hàng cần được giúp hiểu rằng bảo hiểm nhân thọ không phải là công cụ làm giàu nhanh, mà là giải pháp bảo vệ và ổn định tài chính dài hạn. Khi kỳ vọng được điều chỉnh đúng, sự thất vọng sẽ giảm, và mối quan hệ giữa doanh nghiệp – khách hàng trở nên bền chặt hơn.

Vị chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, để thấy rõ kết quả, không chỉ cần sản phẩm mới, mà cần một hệ sinh thái mới: từ tư duy quản lý, chiến lược doanh nghiệp, chất lượng tư vấn, đến sự hiểu biết và kiên nhẫn của khách hàng.

Khi những yếu tố đó đồng thời hội tụ, thị trường bảo hiểm nhân thọ mới thực sự “sáng lên” theo nghĩa lành mạnh và bền vững, chứ không chỉ phục hồi về mặt con số.