Nâng chuẩn thị trường chứng khoán để 'mở van' đón dòng vốn bảo hiểm

Dòng vốn bảo hiểm chưa chảy vào TTCK tương xứng với vị thế

Khi bàn về triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, kỳ vọng phổ biến nhất của giới quan sát là dòng vốn ngoại trị giá khoảng 1-2 tỷ USD có thể đổ vào thị trường. Tuy nhiên, tại sự kiện Financial Planner - Nâng tầm đại lý bảo hiểm, ông Ngô Thành Huấn - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần FIDT - cho rằng còn một nguồn lực lớn khác chưa được khai thác đúng mức, đó là dòng vốn từ ngành bảo hiểm.

Theo ông Huấn, nâng hạng thị trường chứng khoán không phải là câu chuyện dành cho hoạt động đầu cơ ngắn hạn, mà là quá trình nâng chuẩn toàn diện của thị trường, từ minh bạch, quản trị đến cấu trúc sản phẩm. Khi các tiêu chuẩn này được cải thiện, thị trường mới đủ điều kiện tiếp nhận dòng vốn dài hạn, trong đó có nguồn vốn khổng lồ từ các doanh nghiệp bảo hiểm.

“Ngành bảo hiểm chính là huyết mạch của dòng vốn quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn dòng tiền này vẫn chủ yếu chảy vào thị trường tiền tệ như trái phiếu Chính phủ hay tiền gửi ngân hàng, thay vì thị trường chứng khoán. Nguyên nhân là do thị trường vốn chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn đầu tư khắt khe của ngành bảo hiểm, trong khi yếu tố đầu cơ còn chiếm tỷ trọng lớn, rủi ro cao”, ông Huấn phân tích.

Thực tế cho thấy, tỷ trọng phân bổ vào các kênh như chứng chỉ quỹ hay trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, nếu thị trường bảo hiểm nhân thọ được mở rộng về quy mô, dòng vốn tiềm năng có thể trở nên rất đáng kể. Ông Huấn dẫn chứng, tỷ lệ người dân Việt Nam tham gia bảo hiểm nhân thọ hiện chỉ khoảng 12%, trong khi tại Philippines, Malaysia hay Indonesia con số này đã vượt 30%.

“Nếu tỷ lệ tham gia bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam tăng lên 18% hoặc cao hơn, nguồn vốn tích lũy có thể lên tới hàng triệu tỷ đồng. Một phần trong số đó, nếu được dẫn dắt hợp lý vào thị trường vốn, sẽ góp phần nâng tầm cả về quy mô lẫn chất lượng của thị trường chứng khoán”, ông Huấn nhận định.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa kịch bản này, theo CEO FIDT, cần song hành hai điều kiện: mở rộng quy mô ngành bảo hiểm nhân thọ và nâng chuẩn nội tại của thị trường vốn. Thị trường cần minh bạch hơn, chính sách rõ ràng hơn, cấu trúc sản phẩm và các tiêu chí kỹ thuật phải đáp ứng được yêu cầu đầu tư dài hạn của ngành bảo hiểm.

Khi đó, bảo hiểm nhân thọ không chỉ giúp chia sẻ gánh nặng an sinh xã hội, nâng cao chất lượng sống và bảo vệ người dân trước các rủi ro tài chính - phi tài chính, mà còn trở thành động lực quan trọng để khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế.

“Không có trung tâm tài chính quốc tế nào chỉ có 12% dân số tham gia bảo hiểm”

Dẫn báo cáo về quản lý gia sản (Wealth Management) của McKinsey, ông Huấn cho biết tổng tài sản tài chính cá nhân (PFA) của Việt Nam có thể đạt khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, cho thấy tiềm năng rất lớn của thị trường tài chính nói chung và quản lý tài sản nói riêng. Tuy nhiên, mức độ khai thác hiện nay vẫn còn hạn chế, cả về sản phẩm, công nghệ, cấu trúc thị trường lẫn chất lượng nhân sự - yếu tố mà McKinsey đặc biệt nhấn mạnh.

Trong khi đó, tầng lớp trung lưu tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng gần gấp đôi trong vòng 6-10 năm tới, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm tài chính, trong đó có bảo hiểm nhân thọ. Song song, nhận thức tài chính của người dân cũng đang được cải thiện khi các văn bản, chương trình của Chính phủ ngày càng chú trọng đến giáo dục tài chính cá nhân, ngay từ bậc phổ thông.

“Khi nhận thức tài chính được nâng cao, nhu cầu sử dụng các sản phẩm tài chính sẽ hình thành một cách tự nhiên, không cần thúc đẩy bằng các hoạt động chào bán. Bảo hiểm nhân thọ vì thế sẽ trở thành một phần tất yếu trong danh mục tài chính của người dân”, ông Huấn nói.

Dù vậy, thực tế hiện nay cho thấy tỷ lệ người Việt tham gia bảo hiểm nhân thọ vẫn ở mức thấp, chỉ khoảng 12% dân số, và tỷ lệ thâm nhập trên GDP còn khiêm tốn. Điều này đồng thời lý giải vì sao thị trường Việt Nam đang thu hút sự hiện diện của nhiều tập đoàn bảo hiểm nhân thọ hàng đầu thế giới.

Sự phát triển của ngành bảo hiểm nhân thọ sẽ phải song hành với sự nâng tầm của cả bên bán và bên mua. Tức là chất lượng tư vấn được nâng lên, sản phẩm đa dạng hơn, hoạt động tư vấn được cải thiện, cộng thêm nhận thức cao hơn của người dân, sẽ mở ra một tiềm năng tăng trưởng lớn cho ngành bảo hiểm nhân thọ, từ đó đóng góp vào bức tranh hình thành trung tâm tài chính. Cần phải nói thêm rằng, lực lượng tư vấn bảo hiểm nhân thọ của Việt Nam đang đông đảo nhất trong thị trường tài chính.

Ông nhấn mạnh rằng, không một trung tâm tài chính quốc tế nào trên thế giới chỉ có 12% dân số tham gia bảo hiểm nhân thọ. Tại các trung tâm tài chính quốc tế, tỷ lệ này thường vượt 50%.

Kỳ vọng vào sự tham gia của nhiều “tay chơi” nội - ngoại

Hiện thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam có khoảng 20 doanh nghiệp hoạt động. Theo ông Huấn, thị trường không thiếu sản phẩm cũng như không thiếu bên cung ứng, trong khi dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn.

Việc các định chế tài chính lớn như VPBank hay Techcombank thành lập pháp nhân bảo hiểm nhân thọ và chuẩn bị gia nhập thị trường được xem là minh chứng rõ nét cho tiềm năng này. “Dư địa của ngành bảo hiểm nhân thọ Việt Nam là rất lớn, thậm chí có thể gọi là ‘khủng khiếp’”, ông Huấn nhận xét.

Theo ông, sự tham gia của nhiều “tay chơi” sẽ thúc đẩy cạnh tranh theo hướng tích cực, buộc thị trường phải chuẩn hóa chất lượng tư vấn và sản phẩm. Khi khách hàng ngày càng khó tính hơn, tài sản lớn hơn và tiêu chuẩn cao hơn, những doanh nghiệp có năng lực thực sự - cả nội địa lẫn quốc tế - sẽ góp phần định hình một thị trường phát triển bền vững, mang lại giá trị dài hạn cho người dân và nền kinh tế.

Ở góc độ chuyên môn, ông Huấn cho rằng các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ nước ngoài có lợi thế về chiều sâu chiến lược, kinh nghiệm và khả năng nắm bắt xu hướng, nhờ việc có nhiều kinh nghiệm tại nhiều thị trường phát triển trước khi thâm nhập vào Việt Nam. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các doanh nghiệp bảo hiểm nội địa vẫn mang ý nghĩa quan trọng, không chỉ về mặt cạnh tranh mà còn ở khía cạnh phát triển nền kinh tế trong nước.

“Nếu các doanh nghiệp nội địa có thể học hỏi, tiếp thu kinh nghiệm và chiến lược từ khối ngoại để xây dựng lối đi bài bản, bền vững, thì bảo hiểm nhân thọ sẽ không chỉ là một ngành kinh doanh, mà còn tạo ra giá trị thặng dư lớn cho nền kinh tế Việt Nam”, CEO FIDT nhấn mạnh.