Mua bảo hiểm: 6 nguyên tắc phải nắm rõ, tránh thiệt thòi về sau

Các chuyên gia bảo hiểm cho rằng, trước khi quyết định “xuống tiền” tham gia bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ, người mua cần nắm rõ 6 nguyên tắc.

Thứ nhất, nguyên tắc trung thực tuyệt đối, đây được xem là nguyên tắc quan trọng nhất và quy định này được nêu rõ tại Luật kinh doanh bảo hiểm. Theo đó, các nội dung, giao dịch trong giao kết hợp đồng cần được kê khai trung thực, chính xác.

Đối với người tham gia, có nghĩa vụ phải khai báo đầy đủ và chính xác các thông tin liên quan đến người được bảo hiểm hoặc đối tượng được bảo hiểm. Đây là trách nhiệm mà bên tham gia bảo hiểm tự giác thực hiện mà không cần phải có sự bắt buộc yêu cầu khai báo..

Một số yếu tố quan trọng phải trong các loại bảo hiểm kể đến như: độ tuổi, tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khoẻ, nghề nghiệp, thói quen sử dụng chất kích thích như thuốc lá, rượu bia…

“Bên tham gia bảo hiểm cần khai báo trung thực các yếu tố quan trọng trong bảo hiểm. Việc khai báo không đầy đủ hoặc sai sự thật đồng nghĩa với việc vi phạm nguyên tắc trung thực tuyệt đối. Nếu bị phạt hiện, hợp đồng bảo hiểm có thể bị hủy bỏ”, chuyên gia lưu ý.

Đối với công ty bảo hiểm, doanh nghiệp phải có nghĩa vụ phải cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin có trong hợp đồng bảo hiểm.

Bên cạnh đó, công ty bảo hiểm phải giải thích rõ các điều khoản, nghĩa vụ và quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, giải đáp những thắc mắc để người tham gia hiểu rõ nhất về hợp đồng bảo hiểm. Nếu công ty bảo hiểm vi phạm nguyên tắc này, bên tham gia bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ hợp đồng và yêu cầu được bồi thường thiệt hại.

Thứ hai, nguyên tắc khoán. Nguyên tắc khoán thường áp dụng cho hợp đồng bảo hiểm con người, nhất là bảo hiểm nhân thọ. Mức tiền chi trả bồi thường đã được khoán khi giao kết hợp đồng, là cam kết giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, không phụ thuộc vào tiền bồi thường thiệt hại thực tế. Với nguyên tắc này, người được bảo hiểm có thể nhận được quyền lợi bảo hiểm từ các hợp đồng bảo hiểm con người khác nhau.

Thứ ba, nguyên tắc quyền lợi có thể được bảo hiểm. Quyền lợi được bảo hiểm tùy thuộc vào loại bảo hiểm và đối tượng được bảo hiểm. Cụ thể:

Đối với bảo hiểm phi nhân thọ như bảo hiểm tài sản: Người được bảo hiểm sẽ có mối liên hệ với người mua bảo hiểm được công nhận bởi pháp luật. Mối liên hệ như chủ sở hữu, quyền lợi và trách nhiệm với tài sản mượn, thuê… Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là theo quy định của luật dân sự.

Đối với bảo hiểm nhân thọ, quyền lợi có thể được bảo hiểm là mối quan hệ giữa bên mua bảo hiểm và người được bảo hiểm. Quyền lợi này tồn tại ở nhiều mối quan hệ như cha/mẹ, vợ/chồng, con cái, anh/chị/em, người nuôi dưỡng, giám hộ hợp pháp.

Người mua bảo hiểm và đối tượng bảo hiểm phải tồn tại quyền lợi có thể được bảo hiểm. Do đó, trước khi phát hành hợp đồng, doanh nghiệp bảo hiểm cần kiểm tra mối liên hệ theo quy định của từng loại hợp đồng.

Thứ tư, nguyên tắc số đông bù số ít. Dựa vào nguyên tắc này, doanh nghiệp bảo hiểm có thể tính toán khá chính xác khả năng xảy ra sự kiện bảo hiểm. Từ có, tính được phí bảo hiểm và quản lý các chi phí liên quan, đặc biệt là khoản dự phòng chi trả.

Các rủi ro trong bảo hiểm mang tính ngẫu nhiên, là sự cố không mong muốn, không ai có thể biết chính xác là gì, xảy ra ở đâu, khi nào và là số ít. Nguyên tắc bảo hiểm số đông bù số ít chính là cơ sở khoa học quan trọng của bảo hiểm.

Các rủi ro theo nguyên tắc này cần phải độc lập với nhau, việc xảy ra hay không xảy ra rủi ro này không ảnh hưởng đến khả năng xảy ra của rủi ro khác.

Thứ năm, nguyên tắc bồi thường. Đây là nguyên tắc bảo hiểm mà người tham gia cần chú ý để bảo vệ quyền lợi bản thân.

Nguyên tắc bảo hiểm này góp phần ổn định tài chính, giúp bên được bảo hiểm có thể khôi phục lại vị thế như khi chưa xảy ra rủi ro tổn thất. Số tiền được bồi thường không nhiều hơn so với tổn thất mà bên được bảo hiểm gánh chịu.

Không phải khi nào có tổn thất đều được bảo hiểm chi trả, bồi thường. Chỉ có tổn thất do rủi ro bảo hiểm gây ra thì doanh nghiệp bảo hiểm mới có trách nhiệm bồi thường. Các bên tham gia bảo hiểm không được lợi dụng nguyên tắc bồi thường của bảo hiểm để trục lợi.

Nguyên tắc này được áp dụng cho bảo hiểm tài sản, bảo hiểm sức khoẻ và bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Các loại bảo hiểm nhân thọ không được áp dụng nguyên tắc bồi thường này mà là nguyên tắc khoán. Tuy nhiên, một số trường hợp cần lưu ý với nguyên tắc này.

Nếu bên được bảo hiểm tham gia nhiều hợp đồng bảo hiểm khác nhau từ 1 hoặc nhiều doanh nghiệp bảo hiểm khác nhau, tổng số tiền bồi thường từ các hợp đồng bảo hiểm không được vượt quá giá trị tổn thất. Tùy theo tỷ lệ phần trách nhiệm đã nhận bảo hiểm để các doanh nghiệp bảo hiểm có khoản đóng góp bồi thường tương ứng (nguyên tắc đóng góp tổn thất).

Trường hợp có bên thứ 3 tham gia bồi thường thiệt hại (chẳng hạn như bên gây ra tai nạn): Tổng số tiền mà bên được bảo hiểm nhận được không được nhiều hơn so với tổn thất. Nếu doanh nghiệp bảo hiểm đã chi trả đủ tiền bồi thường, bên được bảo hiểm có trách nhiệm bảo lưu và chuyển quyền đòi bồi thường bên thứ 3 cho doanh nghiệp bảo hiểm (nguyên tắc thế quyền).

Cuối cùng, thứ sáu là nguyên tắc nguyên nhân gần. Nguyên nhân gần là nguyên nhân đã hiện hữu, có sự chi phối đến tổn thất mà bên được bảo hiểm gánh chịu. Nó không nhất thiết là nguyên nhân đầu tiên hay cuối cùng để gây nên tổn thất nhưng là nguyên nhân mạnh nhất để gây tổn thất.

Tổn thất do nguyên nhân này gây ra được chi trả bảo hiểm nhưng do nguyên do khác gây ra có thể không được chi trả bảo hiểm. Do đó, cần phải xác định được nguyên nhân gây tổn thất đó có được chi trả bảo hiểm hay không. Để làm được điều này, người ta áp dụng nguyên tắc nguyên nhân gần.

Việc xác định nguyên nhân gần để xác định rủi ro được chi trả bảo hiểm thực hiện như sau.

Các nguyên nhân xảy ra đồng thời: Nếu có nhiều nguyên nhân xảy ra đồng thời mà bên doanh nghiệp bảo hiểm không thể phân loại được sự kiện nào được bảo hiểm và sự kiện nào không được bảo hiểm thì phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ các tổn thất.

Nếu chuỗi các sự kiện liên tục, khi có sự kiện bảo hiểm liên tục xảy ra, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chi trả cho tổn thất đầu tiên do sự kiện bảo hiểm gây ra, miễn là trước đó không có rủi ro loại trừ nào xảy ra.

Khi chuỗi các sự kiện gián đoạn xảy ra, nguyên nhân gần gây nên tổn thất được xác định là nguyên nhân gây sự kiện gián đoạn cuối cùng. Lúc này, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chi trả, bồi thường nếu tổn thất là do sự kiện bảo hiểm gây ra.