Bước vào năm 2021, thế giới lạc quan về triển vọng phục hồi kinh tế do niềm tin vào “sự sẵn sàng” của vaccine. Thậm chí khi dịch bệnh diễn biến còn phức tạp, các tổ chức quốc tế gần đây vẫn điều chỉnh dự báo theo chiều hướng đi lên với tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2021.
Con số đó trong dự báo của IMF vào tháng 1/2021 là 5,5% và đến tháng 4/2021 là 6,0%. Lưu ý là đà phục hồi kinh tế thế giới được đánh giá sẽ chững lại trong năm 2022. Theo IMF (tháng 4/2021), tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2022 chỉ còn là 4,4%.
Sự chắc chắn trong phục hồi kinh tế đã tương đối rõ, song mức độ phục hồi là rất khác biệt giữa các nền kinh tế và ngay giữa các ngành/lĩnh vực. Dẫn dắt đà phục hồi năm 2021 là Mỹ (tăng trưởng 6,4%), Trung Quốc (8,4%), Ấn Độ (12,4%) và trong chừng mực nhất định là khu vực đồng Euro (4,4%) và Japan (3,3%) (IMF 4/2021).
Trong khu vực ASEAN, hầu hết các nền kinh tế đã có dấu hiệu phục hồi từ cuối năm 2020, tuy nhiên chỉ có Việt Nam là quay lại sản lượng tăng trưởng vượt mức trước Covid-19 ngay trong năm 2020.
Năm 2021, các quốc gia còn lại trong ASEAN dự kiến chỉ tăng trưởng ở mức 4,4%. Sản lượng của Indonesia và Malaysia dự kiến về mức trước đại dịch trong năm 2021, còn của Thái Lan và Philippines sẽ vẫn thấp hơn so với mức trước đại dịch cho đến gần hết năm 2022 (World Bank 4/2021).
Tiến trình phục hồi của các nước phụ thuộc nhiều vào tình hình dịch và mức độ khống chế dịch, hiệu lực các chính sách hỗ trợ của Chính phủ, và việc tận dụng sự gia tăng trở lại của thương mại và đầu tư toàn cầu.
Bên cạnh đó, trong một thế giới nhiều rủi ro, bất định (thiên tai, tài chính, dịch bệnh,…), thì sự phục hồi còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố như khả năng chống chịu các cú sốc và năng lực quản trị rủi ro của nền kinh tế. Những tháng trở lại đây kinh tế thế giới đã chứng kiến không ít “trắc trở” vừa “truyền thống”, vừa “mới” trên nhiều chiều cạnh.
Một là việc gia tăng tích trữ nguyên liệu sản xuất đối phó nhu cầu dâng cao. Giá cả đồng, quặng sắt, thép, chất bán dẫn và con chíp, nhựa, bìa cứng đóng gói,… và nhiều nông sản tăng rất mạnh. Tình trạng này có thể kéo dài đến cuối năm 2021 và thậm chí sang cả năm sau. Sản lượng sụt giảm do khan nguyên liệu trở nên phổ biến ở nhiều ngành nghề.
Hai là năng lực logistics không đảm bảo và tình trạng tắc nghẽn giao thông dần trở nên nghiêm trọng. Các chuỗi cung ứng toàn cầu lại càng có nguy cơ đứt gãy cao, bên cạnh tác động của đại dịch, do tình trạng thiếu hụt container rỗng và cả tính dễ bị tổn thương của nó.
Tai nạn tàu hàng lớn mắc cạn trên kênh đào Suez tháng 3/2021 là một ví dụ điển hình, làm tắc nghẽn huyết mạch hàng hải thế giới trong nhiều ngày. Hay như băng giá kéo dài đã làm tê liệt hoạt động năng lượng và hóa dầu ở miền trung nước Mỹ trong tháng 2/2021. Hoặc trong tháng 4/2021, tin tặc đã đánh sập đường ống dẫn nhiên liệu lớn nhất ở Hoa kỳ, khiến giá xăng tăng vọt sau đó.
Ba là lạm phát dù chưa vượt ngoài tầm kiểm soát, nhưng áp lực “chi phí đẩy” đang là một thách thức. Lạm phát ở Hoa Kỳ cao ngoài dự đoán trong tháng 4/2021 (4,2%), dù có thể chỉ là biểu hiện “nhất thời”, thì FED cũng phải xem xét lại chính sách được đưa ra trước đó là duy trì nới lỏng chính sách tiền tệ đến hết năm 2022.
Năm 2020, tăng trưởng GDP chỉ đạt 2,9% - mức thấp nhất trong nhiều thập niên; hàng chục triệu lao động bị ảnh hưởng xấu; cả trăm nghìn doanh nghiệp đóng cửa. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn được coi là điểm sáng trong bức tranh ảm đạm chung của thế giới, là một trong 10 nền kinh tế có mức tăng trưởng cao nhất. Và như đã nêu, kinh tế Việt Nam, nằm trong số ít quốc gia đã có đà phục hồi với sản lượng tăng trưởng vượt mức trước Covid-19 ngay trong năm 2020.
Bước vào năm 2021, Việt Nam được nhiều tổ chức trong nước và quốc tế dự báo có thể tăng trưởng GDP từ 6,5% đến trên 7,0%. Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 6,5% với kịch bản vừa nhanh chóng phục hồi vừa đẩy nhanh cải cách cơ cấu và thể chế kinh tế.
Dù diễn biến dịch còn phức tạp với đợt dịch thứ ba (tháng 1-2/2021) và thứ tư (từ cuối tháng 4/2021), nói chung một số dự báo gần đây vẫn cho rằng, dù thách thức, kịch bản có khả năng hơn cả là Việt Nam vẫn có thể đạt mức tăng trưởng trên dưới 6,5% năm 2021.
Đặc biệt, ngay trong tháng 5/2021, Standard & Poor’s Global Ratings (S&P) đã ra báo cáo đánh giá về Việt Nam, giữ nguyên hệ số tín nhiệm quốc gia của Việt Nam, và nâng triển vọng của Việt Nam từ “ổn định” lên “tích cực”. Kể từ khi đại dịch Covid-19 xuất hiện đến nay, Việt Nam là quốc gia duy nhất được cả 3 tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế (Moody’s, Standard & Poor’s và Fitch) đưa triển vọng từ “ổn định” lên mức “tích cực”.
Những con số thống kê mới nhất 5 tháng đầu năm 2021 cho thấy kinh tế Việt Nam phục hồi đáng kể trên nhiều mặt, tăng trưởng cao so cùng kỳ năm 2020 (với mặt bằng tương đối thấp). Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước tăng 9,9%; trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 12,6%. Đầu tư từ nguồn ngân sách Nhà nước đạt 28,7% kế hoạch năm và tăng 14,2% so với cùng kỳ năm trước.
Tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tính đến ngày 20/5/2021 (vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài) đạt 14 tỷ USD, tăng 0,8% so với cùng kỳ năm trước; vốn thực hiện đạt 7,15 tỷ USD, tăng 6,7%. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 130,9 tỷ USD, tăng 30,7%.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang đối mặt nhiều trắc trở (khan hàng, Logistics hạn chế, giá nguyên vật liệu gia tăng) và dịch bệnh bùng phát trở lại từ cuối tháng 4, những số liệu thống kê tích cực cho cả 5 tháng đầu năm 2021 có thể “che lấp” khó khăn nền kinh tế đang đối mặt. Diễn biến dịch phức tạp hơn, nghiêm trọng hơn (đa nguồn lây, đa biến chủng SARS-CoV2; tốc độ lây lan nhanh, diện nguy cơ rộng),
Trong tháng 5, các lĩnh vực dịch vụ như du lịch, nhà hàng, khách sạn, vận tải,… chịu tác động rất tiêu cực. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tháng 5 giảm 3,1% so với tháng 4 và giảm 1% so với cùng kỳ năm 2020 (tháng 5/2020 là tháng có giãn cách xã hội cả nước). Hoạt động vận tải hành khách 5 tháng đầu năm 2021 tăng nhẹ, trên 4% và vận chuyển hàng hóa tăng 10,5%, song tương ứng con số đó trong tháng 5 giảm 14,9% chỉ tăng 2,8% so với tháng 4.
Đặc biệt, đợt dịch hiện nay đã “đánh” trực tiếp vào các khu công nghiệp ở Bắc Giang và Bắc Ninh - trung tâm sản xuất và xuất khẩu thiết bị và linh kiện điện tử của Việt Nam, nơi có nhà máy của những thương hiệu lớn như Canon, Toyota, Honda, Apple, Foxconn, Luxshare, Samsung.
Dù có những nỗ lực đưa sản xuất trở lại cũng đảm bảo an toàn y tế, dự báo sản xuất công nghiệp ở Bắc Giang, Bắc Ninh (và Vĩnh Phúc) có thể giảm khoảng 50% trong tháng 6/2021. Đó là chưa nói nguy cơ tương tự cũng hiện hữu ở TP. HCM vừa quyết định thực hiện giãn cách xã hội 2 tuần từ 1/6/2021 ở mức khác nhau.
Triển vọng phục hồi và khó khăn phải đối mặt còn được phản ánh qua số lượng doanh nghiệp gia nhập và rút lui khỏi thị trường. Trong 5 tháng đầu năm 2021 mỗi tháng trung bình có gần 15,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, nhưng cũng có gần 12 nghìn doanh nghiệp phá sản, chờ giải thể hoặc tạm “đóng cửa”.
Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng đầu năm 2021 chỉ tăng 1,29% so với bình quân cùng kỳ năm 2020. Song chi phí đẩy cùng giá điện, nước sinh hoạt tăng theo nhu cầu tiêu dùng đã CPI tháng 5/2021 tăng hơn 1,4% so với tháng 12/2020 và tăng 2,9% so với tháng 5/2020.
Việc cân bằng giữ một chính sách tiền tệ nới lỏng và phải từ từ “co lại” càng trở nên thách thức hơn. Cùng với đó, việc thực hiện đầu tư công - một thành tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng - có thể khó khăn hơn do các nhà thầu khó triển khai dự án khi giá vật liệu như thép, xi măng … tăng mạnh, “bào mòn” toàn bộ lợi ích có thể có được.
Với mức tăng trưởng quý I khoảng 4,5%, để đạt mục tiêu tăng trưởng 6,5% năm 2021, Việt Nam cần tăng trưởng trung bình trên dưới 7,0% trong ba quí còn lại. Dịch còn kéo dài, nguy cơ dịch còn cao, ít ra cho đến khi phạm vi tiêm chủng vaccine rộng khắp (cuối năm 2021?) để từ đó có thể tạo miễn dịch cộng đồng. Có lẽ rất khó để đạt mục tiêu tăng trưởng gần 7% quý II/2021. Do vậy, cần có những kịch bản tăng trưởng mới để có chính sách vĩ mô linh hoạt cùng tiếp tục các chính sách hỗ trợ thích hợp nhất có thể.
Việt Nam kiên định thực hiện “mục tiêu kép”: vừa đẩy lùi, khống chế dịch bệnh, vừa tạo điều kiện tốt nhất có thể để phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh, và cùng với đó là thúc đẩy cải cách, bắt nhịp xu thế mới (phát triển phải bền vững hơn, xanh hơn, bao trùm hơn, sáng tạo hơn, và có khả năng chống chịu hơn).
Đối mặt không ít trắc trở, song Việt Nam đang có những nền tảng tốt cho công cuộc đó: (i) sự đồng thuận và quyết tâm cao của toàn dân cùng kinh nghiệm chống dịch; (ii) kinh tế vĩ mô ổn định, hấp dẫn thu hút đầu tư và sự phục hồi mạnh mẽ của nhiều nền kinh tế là đối tác chính của Việt Nam; và (iii) ý chí chính trị cao cùng những cải cách cơ bản đã được đặt ra.
Bài học ở đây là hành động quyết liệt, khôn khéo sẽ được đền đáp bằng thành quả phát triển. Chúng ta có thể tự hào, song không thể coi đó là nhất. Hành trình phát triển luôn đối mặt thách thức, trắc trở khó lường. Cần sáng tạo và nỗ lực không ngừng để bước tiếp. Dự báo tốt không hẳn là con số về mục tiêu/chỉ tiêu dự báo, mà là nguyên nhân, lập luận lý giải những con số đó. Thế giới hiện chứa đựng nhiều rủi ro, bất định.
Điều rất quan trọng là phải xây dựng nhiều kịch bản khác nhau và đặc biệt là kịch bản “xấu”, thậm chí là “xấu nhất”, từ đó có cách ứng xử chính sách để kịch bản đó không xảy ra, và nếu xảy ra thì phí tổn là thấp nhất.
Tags:
(VNF) - Ngày 23/4 tới đây, tại Hà Nội, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp cùng CTCP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI tổ chức Hội thảo: "An toàn dữ liệu tài chính: Lá chắn trong kỷ nguyên AI".
(VNF) - Đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng mức lương cơ sở dự kiến 2,53 triệu đồng từ 1/7 chưa bảo đảm đời sống, đề xuất nâng lên 2,65 - 2,7 triệu đồng.
(VNF) - Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Gia Lai) cho biết, giá nhà tại các đô thị lớn hiện đã vượt xa khả năng chi trả của người dân, khi cao gấp 25 – 30 lần thu nhập bình quân năm nhà.
(VNF) - Ông Lê Ngọc Châu, Bí thư Thành ủy Hải Phòng đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.
(VNF) - Đại biểu Nguyễn Văn Lâm chỉ ra nghịch lý trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn. Theo ông, tiết kiệm chi nhưng dồn vào dự án chậm triển khai, sự lãng phí còn lớn hơn.
(VNF) - Đại biểu Phạm Trọng Nhân, Đoàn ĐBQH TP. HCM, đề nghị Quốc hội sớm xây dựng một đạo luật nền tảng cho kinh tế tư nhân, nhằm chuyển các chủ trương thành quy định pháp lý cụ thể, tạo điều kiện để khu vực này phát huy vai trò là động lực quan trọng của nền kinh tế.
(VNF) - Số liệu mới công bố cho thấy, trong 3,5 tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại của Việt Nam đã chuyển sang trạng thái nhập siêu gần 7,9 tỷ USD, trong bối cảnh xuất khẩu bắt đầu có dấu hiệu chậm lại từ đầu tháng 4.
(VNF) - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành không được lấy lý do “đặc thù” để trì hoãn cải cách, đồng thời đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo hướng thực chất, giảm mạnh chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.
(VNF) - Nếu Quốc hội thông qua, Đồng Nai sẽ là thành phố thứ 7 trực thuộc Trung ương. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang nhận định Đồng Nai đã hội đủ điều kiện trở thành thành phố.
(VNF) - Ông Đỗ Thành Trung, Phó bí thư Thành ủy Hải Phòng được bầu giữ chức Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng nhiệm kỳ 2026-2031.
(VNF) - Chính phủ trình Quốc hội đề án thành lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương, định hướng trở thành đô thị lớn, đa trung tâm, chia sẻ chức năng và liên kết phát triển với TP. HCM.
(VNF) - Quốc hội bước vào đợt 2 của kỳ họp thứ nhất từ ngày 20/4, tập trung thảo luận các vấn đề kinh tế - xã hội, ngân sách và đặc biệt là kế hoạch phát triển 5 năm giai đoạn 2026–2030 nhằm xác định mục tiêu, định hướng và nguồn lực cho giai đoạn tới.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, cho phép lực lượng công an và chính quyền địa phương áp dụng mức phạt tối đa lên tới 100 triệu đồng.
(VNF) -Nhiều vụ án lớn thu hút sự chú ý như: Lê Thị Thùy Trang bị cáo buộc điều hành đường dây đổ trái phép hơn 20.000 tấn rác thải; cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Nam Triệu bị truy tố tội tham ô; Chủ tịch HĐQT Công ty dược Sơn Lâm kháng cáo liên quan hành vi đưa hối lộ và Giám đốc Công ty than Cọc Sáu cùng 11 bị cáo tại Quảng Ninh được hưởng án treo sau xét xử.
(VNF) - Duy trì doanh thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm nhưng liên tục thua lỗ, Thép Việt Ý đang nằm trong danh sách doanh nghiệp được cơ quan thuế chú ý khi hiệu quả kinh doanh không tương xứng quy mô.
(VNF) - Bộ Nội vụ đề xuất cách tính tiền lương, phụ cấp và hoạt động phí của các nhóm cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương tại các cơ quan theo mức lương cơ sở mới dự kiến tăng từ 1/7.
(VNF) - Về cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương cho biết dự kiến giảm từ 565 điều kiện xuống còn 363 điều kiện.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ khẩn trương tham mưu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong cả nước và sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách.
(VNF) - Trong tuyên bố chung Việt Nam – Trung Quốc vừa được công bố nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước nhất trí đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong hợp tác chiến lược giữa hai nước.
(VNF) - Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nhất trí khả năng ký kết Hiệp định liên chính phủ về việc mua bán điện phát thải các-bon thấp xuyên biên giới, tạo khuôn khổ pháp lý, bảo đảm triển khai thành công dự án xuất khẩu điện gió từ Việt Nam sang Singapore.
(VNF) - Trước áp lực từ lạm phát, lãi suất toàn cầu neo cao và biến động địa chính trị, TS. Cấn Văn Lực nhận định dư địa điều hành chính sách của Việt Nam đang thu hẹp dần, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải linh hoạt, chủ động hơn trong phối hợp chính sách để vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng.
(VNF) - Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 14-17/4, ngày 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chứng kiến Lễ ký các văn kiện hợp tác tiêu biểu giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước.
(VNF) - Tại cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, nỗ lực thúc đẩy thương mại cân bằng, lành mạnh.
(VNF) - Bộ Chính trị vừa thống nhất chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính hiện hữu của tỉnh.
Ban chuyên án Bộ Công an phối hợp với Công an TPHCM xác định, Lê Thị Thùy Trang là “bà trùm” đứng sau hàng loạt công ty tiếp nhận, xử lý chất thải, có nhiều cách thức tinh vi để kiếm tiền tỷ phi pháp.
(VNF) - Ngày 23/4 tới đây, tại Hà Nội, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp cùng CTCP Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI tổ chức Hội thảo: "An toàn dữ liệu tài chính: Lá chắn trong kỷ nguyên AI".
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
