Lỗ đậm 26 tỷ USD vì EV, tập đoàn mẹ của Peugeot Việt Nam 'quay xe' gấp

Nút bấm "làm lại" trị giá 26 tỷ USD

Tháng 2/2026, thị trường ô tô toàn cầu rung chuyển khi cổ phiếu của Stellantis (NYSE: STLA) giảm tới 25% chỉ trong một phiên giao dịch. Nguyên nhân là tập đoàn này công bố khoản lỗ một lần lên tới 26 tỷ USD, đánh dấu bước ngoặt lớn trong chiến lược phát triển.

Khoản lỗ khổng lồ này xuất phát từ chương trình “tái cấu trúc kinh doanh” quy mô lớn do ban lãnh đạo mới triển khai. Trọng tâm của kế hoạch là rút lui khỏi mục tiêu điện hóa toàn diện và chuyển sang chiến lược sản xuất linh hoạt hơn, kết hợp xe hybrid, xe động cơ đốt trong (ICE) và xe điện.

Tác động mạnh nhất đến thị trường không chỉ đến từ khoản lỗ, mà còn từ quyết định tạm ngừng chi trả cổ tức trong năm 2026. Động thái này nhằm bảo toàn khoảng 46 tỷ euro thanh khoản còn lại, nhưng lại đánh thẳng vào nhóm nhà đầu tư giá trị - những người từng xem Stellantis là cổ phiếu có dòng tiền ổn định và tỷ suất cổ tức hấp dẫn.

Chỉ hai năm trước, Stellantis còn được coi là lựa chọn ưa thích của nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập. Việc ngừng cổ tức cho thấy ban lãnh đạo sẵn sàng hy sinh lợi ích ngắn hạn để tái thiết cấu trúc tài chính và chiến lược dài hạn.

Những biến động hiện tại thực chất là hệ quả của chiến lược “Dare Forward 2030” của tập đoàn khi đặt mục tiêu đầy tham vọng: đạt 100% doanh số xe điện tại châu Âu và 50% tại Mỹ vào cuối thập kỷ.

Tuy nhiên, thị trường đã không vận động theo kịch bản lý tưởng. Nhu cầu đối với xe điện cao cấp chững lại đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất cao và người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.

Đồng thời, Stellantis phải đối mặt với cuộc khủng hoảng tồn kho nghiêm trọng, buộc công ty phải triển khai các chương trình giảm giá sâu để giải phóng hàng tồn. Song song với đó, chi phí nghiên cứu và phát triển cho xe điện tăng nhanh hơn dự toán ban đầu, làm gia tăng áp lực lên bảng cân đối kế toán.

Dưới sự điều hành của CEO mới, Stellantis đã lựa chọn cách tiếp cận quyết liệt hơn: chấp nhận ghi nhận khoản lỗ lớn ngay lập tức để “làm sạch” sổ sách và tái định vị chiến lược.

Khoản lỗ 26 tỷ USD chủ yếu bao gồm việc hủy bỏ một số chương trình xe điện trọng điểm, trong đó có mẫu bán tải điện Ram 1500 REV từng được kỳ vọng cao, cùng với các chi phí phá vỡ hợp đồng cung ứng pin dài hạn và trích lập lại giá trị tài sản liên quan đến đầu tư R&D. Ngoài ra, các chương trình ưu đãi mạnh tay nhằm thanh lý gần 100.000 xe tồn kho trong năm 2025 cũng gây thiệt hại đáng kể đến lợi nhuận.

Kết quả sơ bộ cho năm tài chính 2025 cho thấy Stellantis ghi nhận khoản lỗ ròng khoảng 26 tỷ USD, mức lỗ lớn nhất kể từ khi tập đoàn được thành lập. Quy mô thua lỗ này không chỉ phản ánh sai lệch chiến lược trong giai đoạn trước, mà còn cho thấy chi phí thực tế của việc đảo chiều khỏi chiến lược “EV bằng mọi giá” lớn hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.

Sau nhiều năm theo đuổi điện khí hóa với tốc độ cao dưới áp lực chính sách và cạnh tranh, các nhà sản xuất đang dần chuyển sang cách tiếp cận đa năng lượng thực dụng hơn, trong đó hybrid đóng vai trò cầu nối quan trọng.

Sự hiện diện của Stellantis tại Việt Nam thông qua Peugeot

Stellantis là một tập đoàn ô tô toàn cầu được thành lập vào năm 2021 từ sự sáp nhập giữa PSA Group (của Pháp, sở hữu thương hiệu Peugeot) và Fiat Chrysler Automobiles (của Ý-Mỹ). Tập đoàn hiện có trụ sở chính tại Hoofddorp, Hà Lan, với hơn 248.000 nhân viên trên toàn cầu, thiết kế, sản xuất và phân phối xe qua hơn 14 thương hiệu nổi tiếng như Peugeot, Citroën, Jeep, Fiat, Maserati và Ram Trucks.

Theo báo cáo chính thức, năm tài chính 2025 là một năm đầy thách thức với Stellantis. Doanh thu thuần của tập đoàn đạt khoảng 153,5 tỷ euro, giảm khoảng 2% so với năm 2024 do tác động tỷ giá và điều chỉnh giá bán tại một số thị trường.

Stellantis ghi nhận lỗ ròng khoảng 22,3 tỷ euro, chủ yếu do khoản chi phí bất thường hơn 25 tỷ euro liên quan tới thay đổi chiến lược và hủy bỏ các chương trình xe điện trước đó. Điều này đánh dấu năm đầu tiên tập đoàn báo lỗ kể từ sau khi sáp nhập.

Lợi nhuận kinh doanh điều chỉnh ở mức âm và dòng tiền tự do tiếp tục ở mức âm, phản ánh chi phí tái cấu trúc và nguồn vốn dành cho vận hành sản xuất nhận được nhiều áp lực.

Đến cuối 2025, Stellantis duy trì khoảng 46 tỷ euro thanh khoản, giúp công ty có biện pháp phòng vệ trong giai đoạn điều chỉnh chiến lược. Ban lãnh đạo quyết định tạm ngừng chi trả cổ tức năm 2026 nhằm bảo toàn vốn và hỗ trợ vốn lưu động.

Trong năm 2024, trước khi bước sang chu kỳ lỗ, Stellantis vẫn tạo ra kết quả lợi nhuận dương và doanh thu lớn: năm 2024 đạt doanh thu ~156,9 tỷ euro nhưng lợi nhuận ròng giảm mạnh do chi phí hoạt động và thay đổi sản lượng.

Tại Việt Nam, Stellantis không xây dựng nhà máy sản xuất hay thành lập pháp nhân riêng mang tên tập đoàn. Sự hiện diện của hãng được thể hiện thông qua thương hiệu Peugeot - một trong các thương hiệu thuộc Stellantis.

Peugeot hiện phân phối tại Việt Nam một số mẫu xe thuộc phân khúc SUV và crossover. Các mẫu như 2008, 3008, 408 và 5008 được lắp ráp hoặc phân phối thông qua mạng lưới đại lý của THACO Auto từ năm 2013. Hợp tác này đã đưa Peugeot trở lại thị trường sau nhiều năm vắng bóng.

Theo thống kê, thị trường xe Peugeot tại Việt Nam vẫn còn ở quy mô nhỏ, với doanh số khoảng 500-600 xe/tháng - tức khoảng vài nghìn xe mỗi năm - thấp hơn nhiều so với các thương hiệu Nhật Bản và Hàn Quốc phổ biến.

Theo số liệu tính đến tháng 1/2025, doanh số xe Peugeot lắp ráp và phân phối tại Việt Nam đạt 193 chiếc, tương đương khoảng 1,0% thị phần mới đăng ký, giảm so với mức 224 chiếc cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu của Hiệp hội các nhà Sản xuất Ô tô Việt Nam - VAMA (thống kê thông qua MarkLines).

Stellantis giữ vai trò là tập đoàn sở hữu thương hiệu và cung cấp công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như định hướng sản phẩm. Điều này đồng nghĩa với việc các quyết định chiến lược toàn cầu - như chương trình “Tái cấu trúc kinh doanh” - có thể ảnh hưởng gián tiếp tới định hướng sản phẩm và kế hoạch dài hạn của Peugeot tại các thị trường, bao gồm Việt Nam.

Hiện chưa có thông tin chính thức cho thấy việc tái cấu trúc 26 tỷ USD sẽ làm thay đổi ngay lập tức hoạt động của Peugeot tại Việt Nam. Thị trường trong nước có đặc thù riêng về quy mô, thu nhập và hạ tầng, do đó chiến lược sản phẩm thường được điều chỉnh theo điều kiện địa phương.

Trong bối cảnh ngành ô tô toàn cầu chuyển dịch mạnh sang điện hóa, Việt Nam cũng đang từng bước xây dựng khung chính sách cho xe điện và hybrid. Sự thay đổi chiến lược ở cấp tập đoàn như trường hợp Stellantis có thể ảnh hưởng đến tốc độ và cách thức đưa các công nghệ mới vào công ty con tại thị trường Việt Nam trong tương lai.

Giới chuyên gia cho rằng, trong thời gian tới, cách Stellantis cân bằng giữa tái cấu trúc toàn cầu và duy trì năng lực công nghệ sẽ là yếu tố ảnh hưởng tới định hướng sản phẩm của các thương hiệu thành viên tại nhiều thị trường, trong đó có Việt Nam.