Mỹ dùng xăng E15 và bài học cho Việt Nam khởi động lộ trình xăng E10

Việt Nam sẽ tiến tới xăng E15, E20

Ngày 14/5 (giờ địa phương), Hạ viện Mỹ đã thông qua Dự luật HR 1346, còn gọi là Đạo luật Lựa chọn người tiêu dùng và nhà bán lẻ nhiên liệu toàn quốc, với 218 phiếu thuận và 203 phiếu chống. Dự luật cho phép xăng chứa 15% ethanol (E15) được bán quanh năm, thay vì bị giới hạn theo mùa như trước đây do các quy định liên quan đến môi trường.

Tuy nhiên, để chính thức có hiệu lực, dự luật vẫn cần được Thượng viện Mỹ thông qua với tối thiểu 60% số phiếu ủng hộ trước khi Tổng thống Donald Trump ký ban hành.

Giới ủng hộ cho rằng việc hợp pháp hóa bán xăng E15 quanh năm sẽ thúc đẩy tiêu thụ nhiên liệu sinh học, hỗ trợ nông dân trồng ngô và góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu trong bối cảnh thị trường năng lượng Mỹ biến động mạnh. Trước đó, các nhà sản xuất ethanol, nông dân và doanh nghiệp bán lẻ nhiên liệu tại Mỹ đã nhiều lần kêu gọi Quốc hội dỡ bỏ các rào cản đối với xăng có tỷ lệ ethanol cao hơn.

Diễn biến tại Mỹ cho thấy xu hướng gia tăng sử dụng nhiên liệu sinh học trên thế giới.

Như vậy, việc Việt Nam triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 từ ngày 1/6/2026 cho thấy xu hướng bắt nhịp với nhiều quốc gia trên thế giới trong quá trình thúc đẩy nhiên liệu sinh học song hành cùng nhiên liệu hóa thạch - nguồn năng lượng được dự báo vẫn còn giữ vai trò chủ đạo và khó có thể thay thế hoàn toàn trong tương lai gần.

Theo TS Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), xăng E10 là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Ông cho biết Việt Nam có tiềm năng lớn về nông - lâm nghiệp, do đó phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học sẽ tạo ra chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu đến các nhà máy sản xuất ethanol, qua đó tạo thêm việc làm cho người dân.

“Xăng E10 chỉ là bước khởi đầu. Bộ Công Thương không dừng lại ở E10 mà sẽ tiếp tục nghiên cứu lộ trình E15, E20 hoặc cao hơn”, lãnh đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công nhấn mạnh.

Hiện nhiều quốc gia đã phổ biến sử dụng xăng sinh học với tỷ lệ ethanol cao. Mỹ sử dụng xăng E10 từ thập niên 1980 và hiện đã triển khai tới E85. Trong khi đó, Philippines và Thái Lan đang phổ biến xăng E15 và có kế hoạch nâng lên E20 từ năm 2026.

Ba mục tiêu của xăng sinh học

Đánh giá về lợi ích của xăng sinh học, ông Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), cho rằng xăng E10 có thể đồng thời đạt ba mục tiêu gồm tăng cường an ninh năng lượng, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính.

Theo tính toán, xăng E10 có thể giúp giảm 3 - 7% lượng phát thải CO₂ trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, đồng thời giảm khí độc hại và cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị. Nếu được sử dụng rộng rãi, xăng E10 có khả năng thay thế khoảng 1 triệu tấn xăng dầu mỗi năm, qua đó nâng cao tính chủ động về an ninh năng lượng quốc gia.

Ngoài ra, việc sản xuất ethanol từ sắn, ngô, mía còn giúp gia tăng giá trị nông sản, tạo đầu ra ổn định cho nông dân và hình thành chuỗi liên kết giữa nông nghiệp, công nghiệp chế biến và bảo vệ môi trường.

Theo ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, Việt Nam hiện có hơn 500.000ha sắn với sản lượng trên 10 triệu tấn mỗi năm. Tuy nhiên, đầu ra của mặt hàng này còn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu thô sang thị trường Trung Quốc nên giá cả thường xuyên biến động.

“Khi ngành công nghiệp ethanol phát triển, cây sắn sẽ có đầu ra ổn định hơn, giúp nông dân yên tâm sản xuất”, ông Tuấn nói.

Ông cũng cho biết nhiều nhà máy ethanol trong nước đã cải tiến công nghệ, không chỉ sản xuất cồn nhiên liệu mà còn tận dụng phụ phẩm để thu hồi CO₂ lỏng, dầu fusel và DDGS phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi, góp phần giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Ước tính, Việt Nam hiện tiêu thụ hơn 10 triệu tấn xăng mỗi năm. Nếu triển khai E10 cho cả RON92 và RON95, nhu cầu ethanol phối trộn sẽ vào khoảng 1 triệu tấn/năm. Trong trường hợp nâng lên E15, nhu cầu ethanol có thể đạt khoảng 1,5 triệu tấn/năm.

Hiện cả nước có 6 nhà máy sản xuất ethanol, trong đó 4 nhà máy đang vận hành nhưng mới khai thác khoảng 35% công suất do thị trường tiêu thụ còn hạn chế. Khi chương trình xăng E10 được triển khai đồng bộ, các nhà máy có thể nâng công suất hoạt động, đồng thời bổ sung thêm các dự án mới để đáp ứng nhu cầu trong nước.

“Ethanol sản xuất trong nước hoàn toàn có khả năng cạnh tranh với hàng nhập khẩu về giá. Chúng tôi chỉ nhập khẩu khi nguồn cung nội địa chưa đáp ứng đủ”, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết.