Phạt một công ty chứng khoán vì báo cáo sai lệch tỷ lệ vốn khả dụng

Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) mới đây đã công bố quyết định xử phạt hành chính đối với Công ty Cổ phần Chứng khoán Thủ đô (CASC). Doanh nghiệp bị phạt 175 triệu đồng do báo cáo sai lệch tỷ lệ vốn khả dụng trong thời gian dài.

Theo quyết định số 431/QĐ-XPHC của Thanh tra UBCKNN, CASC đã báo cáo không chính xác tỷ lệ vốn khả dụng tại các báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính đã được kiểm toán tại ngày 31/12/2023, 31/12/2024, báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính đã được soát xét tại ngày 30/06/2024 và tại một số thời điểm trong giai đoạn từ ngày 31/12/2023 đến ngày 31/7/2025. Hình thức phạt tiền với hành vi này được áp dụng theo Khoản 3a Điều 43 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP.

Ngoài khoản phạt tiền, CASC còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả bằng cách báo cáo lại thông tin chính xác theo quy định tại khoản 4 Điều 43 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.

Đáng chú ý, đây đã là lần thứ ba trong năm nay CASC “lĩnh trát phạt” từ UBCKNN.

Chưa đầy một tháng trước, ngày 31/10/2025, công ty chứng khoán này bị phạt 187,5 triệu đồng do vi phạm quy định về hạn chế cho vay trong hoạt động chứng khoán. Theo UBCKNN, từ ngày 26/12/2023 đến ngày 30/5/2025, CASC đã cho một số cá nhân vay tiền thông qua các hợp đồng đặt cọc mua bán giấy tờ có giá nhưng đến thời điểm chuyển giao lại thông báo hủy hợp đồng và các cá nhân phải hoàn trả lại tiền đặt cọc theo thỏa thuận ban đầu.

Trước đó nữa, ngày 22/5/2025, UBCKNN đã từng phạt công ty này 152,5 triệu đồng do không lưu giữ hồ sơ chuyển nhượng trái phiếu và chậm nộp báo cáo quản trị năm 2024. Cụ thể, mức phạt 92,5 triệu đồng được áp dụng đối với việc để thiếu tài liệu xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp khi chuyển nhượng hai mã trái phiếu H39CH2123004 và HQNCH2124005. Khoản phạt 60 triệu đồng còn lại là công ty do chậm công bố thông tin.

Như vậy, tính từ đầu năm đến nay, tổng số tiền phạt mà CASC phải nộp do các vấn đề về tuân thủ trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đã lên tới 515 triệu đồng.

Điều đáng nói, thông tin sai lệch tại báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính của CASC không phải vi phạm mới phát sinh. Cuối năm 2023, Thanh tra UBCKNN từng phát hiện công ty chứng khoán này đã báo cáo không chính xác về tỷ lệ an toàn tài chính trong suốt giai đoạn tháng 6/2022 – tháng 4/2023. Kèm theo hai vi phạm khác gồm việc cho vay sai quy định và việc thành viên Ban kiểm soát thiếu chứng chỉ hành nghề, công ty chứng khoán này đã bị xử phạt tổng cộng 410 triệu đồng.

Nhiều CTCK báo cáo sai lệch tỷ lệ vốn khả dụng

CASC không phải trường hợp duy nhất báo cáo sai lệch tỷ lệ vốn khả dụng trong thời gian gần đây. Hai năm trở lại đây, nhiều công ty chứng khoán được xác định đã có vi phạm tương tự. Gần nhất, ngày 3/9/2025, trong quyết định xử phạt hàng loạt lỗi vi phạm, UBCKNN chỉ ra, Công ty Cổ phần Chứng khoán BIS đã báo cáo nội dung sai lệch về tỷ lệ an toàn tài chính tại các thời điểm 31/08/2024, 30/09/2024, 31/10/2024 và 30/11/2024. Mức phạt được đưa ra là 150 triệu đồng.

Đầu năm, Công ty Cổ phần Chứng khoán HD cũng bị phạt 175 triệu đồng do chưa tính đúng và đầy đủ các chỉ tiêu vốn khả dụng và giá trị rủi ro, dẫn tới sai lệch tại các báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính tại ngày 31/03/2024 và 30/09/2024.

Trước đó nữa, ngày 27/11/2024, Công ty Cổ phần Chứng khoán BOS cũng chịu mức phạt tương đương do báo cáo sai tỷ lệ vốn khả dụng đối với các báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính tại ngày 30/4/2024, 31/5/2024, 30/6/2024, 31/7/2024 và 31/8/2024 và báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính tại ngày 30/6/2024 đã được soát xét.

Cần biết, tỷ lệ vốn khả dụng không chỉ là một chỉ báo kỹ thuật giúp các công ty chứng khoán nhận diện và định lượng rõ hơn các loại rủi ro, mà còn là thước đo “sức khỏe” tài chính giúp nhà đầu tư, đối tác và cơ quan quản lý theo dõi chất lượng tài chính của từng định chế. Theo đó, việc báo cáo sai lệch chỉ tiêu này có thể dẫn tới những đánh giá không chính xác về khả năng chịu đựng rủi ro và mức độ an toàn tài chính của công ty chứng khoán.

Đáng nói, thời gian gần đây, Bộ Tài chính bắt đầu siết chặt các quy định về an toàn tài chính của các thành viên thị trường. Ngày 29/10/2025, cơ quan này đã ban hành Thông tư số 102/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 91/2020/TT-BTC về chỉ tiêu an toàn tài chính và biện pháp xử lý đối với tổ chức kinh doanh chứng khoán không đáp ứng chuẩn an toàn. Văn bản có hiệu lực từ ngày 15/12 tới đây, là bước đi tiếp theo của cơ quan quản lý trong chiến lược củng cố nền tảng an toàn thị trường, hướng tới chuẩn mực quốc tế và nâng mức giám sát chuyên sâu đối với các định chế chứng khoán.

Những thay đổi được đưa ra nhằm đảm bảo việc tính toán các chỉ tiêu an toàn tài chính bao quát hơn rủi ro trong hoạt động của công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ, phù hợp với sự phát triển nhanh về quy mô và chiều sâu của thị trường chứng khoán, nhất là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Về tỷ lệ vốn khả dụng, Thông tư 102 điều chỉnh quy định về lợi nhuận chưa phân phối và các khoản cộng/trừ khi tính vốn khả dụng để phù hợp chế độ kế toán hiện hành, đồng thời sửa đổi một số khoản tăng thêm và giảm đi khi tính vốn khả dụng của tổ chức kinh doanh chứng khoán nhằm thống nhất với các quy định tại Thông tư số 91 và phù hợp tình hình thực tế hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán trong thời gian qua.

Đồng thời, các mẫu báo cáo cũng sẽ được thay thế, nhằm đảm bảo sự phù hợp với các nội dung sửa đổi. Đây là điểm mà các công ty chứng khoán cần đặc biệt lưu ý để thực hiện đúng, tránh các vi phạm về công bố thông tin có thể dẫn đến bị xử phạt.