Sai phạm tại 5 dự án hạ tầng giao thông Hà Nội: Hiệu quả thấp, gây lãng phí rất lớn
Anh Minh -
01/08/2021 15:23 (GMT+7)
Những sai phạm tại 5 dự án hạ tầng giao thông Hà Nội sử dụng vốn ngân sách, trong đó nổi cộm là Hợp phần I - Xe buýt nhanh BRT, phải được coi là bài học chung.
Ngoài việc thường xuyên gây ùn tắc giao thông trong giờ cao điểm, Thanh tra Chính phủ khẳng định, tuyến BRT01 chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, chưa đạt mục tiêu đề ra, dù nhận được đầu tư với số tiền rất lớn. Ảnh: Đức Thanh
Hiệu quả thấp
Sau gần 3 năm kể từ khi ban hành kết luận, cuối tuần trước, Tổng thanh tra Chính phủ đã ký ban hành Thông báo số 1183/TTCP về Kết luận thanh tra số 1468/KL-TTCP thanh tra một số dự án đầu tư xây dựng từ nguồn ngân sách nhà nước, nguồn vốn vay; việc chuyển đổi, chuyển nhượng nhà đất của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP. Hà Nội giai đoạn 2003 - 2016 (Kết luận số 1468).
Đây là một trong những kết luận thanh tra có thời gian kể từ khi ban hành đến khi chính thức có thông báo kết quả dài bậc nhất từ trước đến nay. Điều này ít nhiều cho thấy tính chất phức tạp của vụ việc, cũng như khó khăn của các bên liên quan trong việc xử lý những kiến nghị của Thanh tra Chính phủ.
Trước đó, cuối tháng 3/2021, Văn phòng Chính phủ đã có Công văn số 689/VPCP-VI thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Trương Hòa Bình về xử lý Kết luận thanh tra số 1468. Tại văn bản này, Phó thủ tướng cơ bản đồng ý kiến nghị của Thanh tra Chính phủ và báo cáo của UBND TP. Hà Nội.
Ngoài những chỉ đạo cụ thể liên quan đến việc xử lý kiến nghị thanh tra đối với 36 dự án chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng đất có vị trí lợi thế kinh doanh tốt, tập trung chủ yếu ở các quận nội thành như Đống Đa, Thanh Xuân, Hai Bà Trưng, Hoàng Mai, Hà Đông, Cầu Giấy, Tây Hồ…, Phó thủ tướng yêu cầu UBND TP. Hà Nội xử lý dứt điểm việc Công ty cổ phần Thiên Thành An hưởng lợi số tiền 42,405 tỷ đồng, nhưng không chứng minh được khối lượng công việc đối với Gói thầu 04/BRT-TB - Hợp phần xe buýt nhanh BRT, không để xảy ra khiếu kiện quốc tế.
“Trường hợp xảy ra khiếu kiện quốc tế, giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp UBND TP. Hà Nội và các cơ quan liên quan giải quyết theo quy định”, Công văn số 689 nêu rõ.
Được biết, ngoài 36 dự án bất động sản, có 5 dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách được Thanh tra Chính phủ đề cập tại Kết luận số 1468. Thanh tra Chính phủ phát hiện, chủ đầu tư các dự án này đều đã để xảy ra khá nhiều “hạt sạn”, thậm chí, có công trình còn xuất hiện hàng loạt vi phạm lớn làm giảm hiệu quả đầu tư.
Nổi cộm trong các công trình để xảy ra nhiều sai sót nhất là Hợp phần I - Xe buýt nhanh BRT thuộc Dự án Phát triển giao thông đô thị Hà Nội, do Sở Giao thông - vận tải (GTVT) Hà Nội làm chủ đầu tư.
Theo ghi nhận của Thanh tra Chính phủ, Hợp phần I, Dự án Phát triển giao thông đô thị Hà Nội có mục tiêu xây dựng tuyến BRT đầu tiên (BRT01) tại Hà Nội có chiều dài 14,7 km, bắt đầu từ bến xe Yên Nghĩa và kết thúc tại bến xe Kim Mã. Tổng mức đầu tư là 53,6 triệu USD từ nguồn vốn vay Ngân hàng Thế giới và vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam. Trong đó, chi phí xây dựng 20,7 triệu USD, chi phí thiết bị hơn 24 triệu USD, còn lại là tư vấn đầu tư xây dựng và tư vấn dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật gần 7 triệu USD.
Mặc dù Dự án có thời gian thực hiện là từ quý IV/2007 đến năm 2010, nhưng trên thực tế, đến năm 2013, Hợp phần BRT mới được Sở GTVT Hà Nội khởi công, chậm 6 năm so với thời gian phê duyệt và đến đầu năm 2017 mới được đưa vào hoạt động. Tổng giá trị nghiệm thu cho Hợp phần BRT được Thanh tra Chính phủ ghi nhận là 706 tỷ đồng, tổng giá trị đã thanh toán 657,5 tỷ đồng.
Theo báo cáo của Sở GTVT Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2017, lượng khách bình quân trên tuyến BRT01 đạt 39,9 lượt người/chuyến, bằng 44,3% công suất thiết kế, trong khi tuyến được ưu tiên chiếm dụng độc quyền 1/3 mặt cắt ngang của các trục đường khai thác. Ngoài việc thường xuyên gây ùn tắc giao thông trong giờ cao điểm, Thanh tra Chính phủ khẳng định, Dự án chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, chưa đạt mục tiêu đề ra, dù nhận được đầu tư với số tiền rất lớn.
Tại Kết luận số 1468, Thanh tra Chính phủ khẳng định, việc lập và phê duyệt kế hoạch đấu thầu Hợp phần BRT từ năm 2008 đến năm 2014 của chủ đầu tư được thực hiện thiếu đồng bộ, quy mô gói thầu phân chia chưa hợp lý, phải bổ sung điều chỉnh nhiều lần, dẫn đến việc tổ chức đấu thầu bị chậm, không đúng theo kế hoạch được phê duyệt.
Điều đáng nói là, theo thông tin của Trung tâm Điều hành giao thông công cộng Hà Nội, sau gần 5 năm đưa vào vận hành, tổng hành khách vận chuyển năm 2018 của tuyến BRT01 chỉ đạt 5,3 triệu lượt, tăng 6,3% so với năm 2017; năm 2019 đạt 5,5 triệu lượt, tăng 3,7% so với thực hiện năm 2018; năm 2020 đạt 5,356 triệu lượt, giảm 2,6 % do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.
Ông Khuất Việt Hùng, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho rằng, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến tuyến BRT01 của Hà Nội thất bại là do tiến trình đầu tư quá chậm. Cụ thể, tuyến BRT01 đáng lý phải đầu tư đưa vào hoạt động từ khoảng năm 2004-2005, nhưng mãi đến năm 2017 mới khai trương dịch vụ. Trong khi đó, tại thời điểm này, mật độ đô thị, nhu cầu đi lại dọc hành lang tuyến đã khác rất xa, thậm chí đòi hỏi phải có đường sắt đô thị.
“Nếu được đầu tư hoàn thành sớm vào thời điểm những năm 2004-2005, thì đến nay, tuyến BRT 01 đã hoàn thành sứ mệnh của mình để chuyển giao sang một loại hình vận tải công cộng khối lượng lớn hơn là đường sắt trên cao, đường sắt đô thị”, ông Hùng cho biết.
Bài học về vượt rào
Được biết, tại Kết luận số 1468, Thanh tra Chính phủ đã dành khá lớn dung lượng “soi” các nội dung khác liên quan đến quá trình triển khai Hợp phần I, Dự án Phát triển giao thông đô thị Hà Nội.
Tại Gói thầu CP4a (xây dựng đường trạm xe buýt từ Bộ Y tế đến Khuất Duy Tiến), Gói thầu CP4b (xây dựng đường trạm xe buýt từ Khuất Duy Tiến - Bến xe Yên Nghĩa), Thanh tra Chính phủ xác định, chủ đầu tư chỉ đạo đơn vị tư vấn khi thiết kế đã cho thay thế mặt đường bê tông nhựa bằng mặt đường bê tông xi măng. Việc thay thế mặt đường bê tông nhựa được đơn vị kiểm định đánh giá “có cường độ mặt đường tốt” này đã gây lãng phí ngân sách nhà nước 15 tỷ đồng.
Trong quá trình triển khai Dự án, UBND TP. Hà Nội đã tổ chức 3 đoàn đi nghiên cứu, khảo sát mô hình hệ thống BRT tại Brasil, Colombia, Ecuador, Indonesia trong các năm 2004, 2009, 2014. Tuy nhiên, sau khi kết thúc khảo sát đến thời điểm kết thúc thanh tra, một đoàn không có báo cáo kết quả; 2 đoàn có báo cáo nhưng không thể hiện nội dung liên quan đến khảo sát.
Không chỉ Dự án Phát triển giao thông đô thị Hà Nội để xảy ra những sai phạm lớn, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện một số chủ đầu tư khác trên địa bàn Hà Nội vi phạm các quy định về trình tự, thủ tục đầu tư. Cụ thể, tại Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 1A đoạn cầu Chui - cầu Đuống (phố Ngô Gia Tự, quận Long Biên) do UBND quận Long Biên làm chủ đầu tư, Thanh tra Chính phủ ghi nhận việc tổng mức đầu tư công trình này đã tăng từ 98,86 tỷ đồng (năm 2003) lên 1.582,9 tỷ đồng (năm 2014) sau 3 lần điều chỉnh.
Trong lần điều chỉnh gần nhất, Giám đốc Ban Quản lý dự án quận Long Biên đã tự phê duyệt bổ sung hạng mục dùng chi phí giải phóng mặt bằng chuyển vào chi phí xây dựng và điều chỉnh cơ cấu tổng mức đầu tư trái thẩm quyền, vi phạm khoản 2, Điều 7, Nghị định số 112/2009/NĐ - CP về quản lý chi phí xây dựng công trình. Tại dự án này, dù thời gian thực hiện các gói thầu xây lắp đã hết hiệu lực hợp đồng đã ký, nhưng chủ đầu tư không tiến hành gia hạn theo quy định.
Theo PGS-TS. Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng), nhiều sai phạm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra trong quá trình triển khai 5 dự án hạ tầng sử dụng vốn ngân sách đã được các cơ quản lý nhà nước phát hiện và từng bước khắc phục trong các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.
“Đây là những bài học đắt giá không chỉ cho những người làm công tác quản lý đầu tư tại Hà Nội, mà còn cho các chủ đầu tư trên phạm vi cả nước, đặc biệt là việc chấp hành nghiêm kỷ luật đầu tư, tầm nhìn khi hoạch định các mục tiêu dự án, bởi đối với các công trình hạ tầng đô thị quy mô lớn, chỉ cần sai một ly, thì hậu quả để lại rất nặng nề, rất khó khắc phục, gây lãng phí rất lớn ngân sách nhà nước, mà Hợp phần BRT là ví dụ điển hình”, ông Chủng nêu quan điểm.
(VNF) - Sau giai đoạn thị trường biến động, “khẩu vị” của nhiều nhà đầu tư đã thay đổi rõ rệt. Thay vì tiếp tục đổ tiền vào các tài sản “bất động” với kỳ vọng tăng giá, nhà đầu tư ưu tiên nhiều hơn cho bất động sản có khả năng khai thác tạo ra dòng tiền thực. Với nhà đầu tư hiện nay, việc “nắm tài sản để chờ chu kỳ” không quan trọng bằng “quản trị dòng tiền để đi qua chu kỳ”.
(VNF) - Tính đến hết tháng 4/2026, TP. HCM ước giải ngân vốn đầu tư công khoảng 22.000 tỷ đồng, tức khoảng 15% kế hoạch 147.599 tỷ đồng của Thủ tướng giao.
(VNF) - Nhóm bất động sản chính thức trở lại ngôi vương trên thị trường phát hành trái phiếu doanh nghiệp sau 1 năm "im hơi lặng tiếng". Tuy vậy, thị trường trái phiếu bất động sản đang bước vào giai đoạn đáo hạn lớn.
(VNF) - Theo PGS.TS.KTS Hoàng Mạnh Nguyên, Chủ tịch Viện Khoa học Công nghệ Đô thị xanh, Vinhomes Global Gate Hạ Long đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một công trình bất động sản đơn thuần để trở thành một hình mẫu định hình chuẩn sống mới – xanh hơn, sạch hơn và đáng sống hơn.
(VNF) - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh, ông Trần Báu Hà vừa ký quyết định số 1055/QĐ-UBND phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết sân golf thể thao 18 hố thuộc quy hoạch khu Thể thao phía Tây Nam, huyện Thạch Hà (cũ).
(VNF) - Sau giai đoạn tăng trưởng nóng, thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào chu kỳ tái cấu trúc, khi các tiêu chí như pháp lý, chất lượng và giá trị sử dụng thực dần thay thế kỳ vọng tăng giá ngắn hạn. Sự chuyển dịch này đang định hình lại cách phát triển dự án, qua đó thiết lập một chuẩn mực mới cho doanh nghiệp bất động sản.
(VNF) - Theo Cushman & Wakefield Việt Nam, bất động sản công nghiệp miền Nam bước qua giai đoạn phát triển thuần túy theo chiều rộng, để chuyển sang một chu kỳ mới, nơi các yếu tố về hạ tầng, chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn sản phẩm và tính bền vững đóng vai trò ngày càng lớn.
(VNF) - Theo thông tin từ Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh, dự án nhà ở xã hội tại phường Hà Tu sẽ bắt đầu tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua nhà từ ngày 20/5 đến ngày 20/6, với mức giá gần 24 triệu đồng/m2.
(VNF) - Dự án Khu đô thị Đại học Quốc tế – Vinhomes Sài Gòn Park vừa được khởi công tại xã Xuân Thới Sơn, khu vực tây bắc TP. HCM. Với định hướng phát triển gắn với giáo dục, nghiên cứu và hệ sinh thái dịch vụ, dự án được kỳ vọng góp phần thúc đẩy quá trình hình thành một cực phát triển mới trong chiến lược đô thị đa trung tâm của thành phố.
(VNF) - Thị trường căn hộ Đà Nẵng đang bước vào một chu kỳ tăng giá rõ nét, đi kèm là sự bùng nổ nguồn cung nhưng lệch mạnh về phân khúc cao cấp và hạng sang. Diễn biến này không chỉ làm thay đổi cấu trúc thị trường mà còn khiến bài toán tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng trở nên khó khăn hơn.
(VNF) - Bức tranh tài chính quý I/2026 của nhiều doanh nghiệp bất động sản cho thấy gam màu kém tích cực khi hàng loạt đơn vị báo lỗ, thậm chí không ghi nhận doanh thu. Áp lực chi phí, thị trường trầm lắng và dòng tiền suy yếu tiếp tục là những yếu tố chính kéo lùi kết quả kinh doanh của ngành.
(VNF) - Công ty Vận hành đường sắt Nhật Bản Nishi - Nippon Railroad (Nishitetsu - NNR) của Nhật Bản dự kiến xây dựng 22.000 căn nhà tại Việt Nam từ nay đến năm 2035 thông qua hợp tác với một nhà phát triển địa phương.
(VNF) - Báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 của CTCP Tập đoàn Sunshine (HoSE: KSF) ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt hơn 409 tỷ đồng, tăng vượt trội so với cùng kỳ năm ngoái.
(VNF) - Hai chị em ở Ninh Bình nhận 500 triệu đồng tiền đặt cọc để chuyển nhượng đất nhưng sau đó không thực hiện cam kết. Khi tranh chấp phát sinh, họ phải hoàn trả tiền cọc và chịu phạt số tiền 3 tỷ đồng.
(VNF) - Từ ngày 1/5/2026, theo Nghị quyết 29/2026 của Quốc hội, các dự án vi phạm mục đích sử dụng đất nhưng phù hợp với quy hoạch sẽ được phép tiếp tục triển khai, không bị buộc tháo dỡ công trình, song nhà đầu tư vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và chịu xử phạt theo quy định.
(VNF) - Trong khi nhiều nhà đầu tư thận trọng với chi phí vốn, một số dự án bất động sản bắt đầu đưa ra chính sách tài chính dài hạn để kích cầu. Tại Vinhomes Golden City, gói hỗ trợ lãi suất 0-6%/năm trong 5 năm đang được áp dụng cho dòng sản phẩm nhà phố, được kỳ vọng giúp người mua giảm áp lực vay vốn và cải thiện khả năng tiếp cận bất động sản thấp tầng.
(VNF) - Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Regal Group (HoSE:RGG) đã công bố chiến lược chuyển đổi sang mô hình "Holding Living" với bất động sản hạng sang tích hợp hệ sinh thái “Luxury Wellness” làm trọng tâm. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đạt doanh thu 10.000 tỷ đồng và vốn hóa khoảng 1 tỷ USD vào năm 2030.
(VNF) - Đầu năm 2026, thị trường nhà thấp tầng tại Hà Nội và một số đô thị lớn đang ghi nhận sự đối nghịch giữa giá bán và thanh khoản: giá bán tiếp tục neo ở mức cao, nhưng thanh khoản sụt giảm mạnh. Diễn biến này không chỉ phản ánh sự chững lại của dòng tiền, mà còn cho thấy sự thay đổi đáng kể trong hành vi người mua và cấu trúc thị trường.
(VNF) - Xã Thanh Oai chi trả gần 340 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ GPMB cho các hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi thuộc dự án Olympic. Nhiều người phải mang theo bao tải để đựng tiền.
(VNF) - Sau giai đoạn thị trường biến động, “khẩu vị” của nhiều nhà đầu tư đã thay đổi rõ rệt. Thay vì tiếp tục đổ tiền vào các tài sản “bất động” với kỳ vọng tăng giá, nhà đầu tư ưu tiên nhiều hơn cho bất động sản có khả năng khai thác tạo ra dòng tiền thực. Với nhà đầu tư hiện nay, việc “nắm tài sản để chờ chu kỳ” không quan trọng bằng “quản trị dòng tiền để đi qua chu kỳ”.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.