Sau 20 tháng động binh với Ukraine, Nga đã thích nghi với việc ‘sống chung với lũ’
Hải Đăng -
28/10/2023 16:33 (GMT+7)
(VNF) - Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, phương Tây đã tung ra 11 gói trừng phạt bao trùm hệ thống ngân hàng, ngành công nghiệp và cả lĩnh vực năng lượng của Nga. Tuy nhiên, 20 tháng sau khi chiến sự nổ ra, “sự nhiệt tình” của phương Tây trong việc đưa ra các gói trừng phạt mới đã phần nào suy yếu, và những hạn chế đã được áp đặt cũng đang dần mất đi hiệu quả.
Các chuyên gia cho rằng các biện pháp trừng phạt của phương Tây có tác động tiêu cực trong ngắn hạn đối với nền kinh tế Nga.
Trường Kinh tế Kyiv (KSE) gần đây đã công bố một báo cáo về tình trạng nền kinh tế của Nga tính đến tháng 10/2023. Báo cáo chỉ ra rằng người Nga đã dần thích nghi với việc “sống chung với lũ” và đang tìm cách lách các hạn chế, thậm chí còn tăng thêm nguồn thu trong bối cảnh giá dầu tăng cao.
Vô hiệu đòn trừng phạt lên dầu mỏ
Tháng 12 năm ngoái, nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7), Liên minh châu Âu (EU) và Australia đã áp đặt trần giá dầu ở mức 60 USD/thùng đối với xuất khẩu dầu của Nga. Tới tháng 2/2023, những hạn chế tương tự tiếp tục được đưa ra đối với việc xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ của Nga.
Động thái này được cho là sẽ làm giảm khả năng tài trợ cho chiến sự của Điện Kremlin hơn là dẫn đến tình trạng thiếu dầu trên thị trường toàn cầu.
Hạn chế này ban đầu khá hiệu quả khi giá dầu xuất khẩu trung bình của Nga giảm xuống mức 50-52 USD/thùng. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, giá dầu xuất khẩu của Nga đã ổn định ở mức trên 60 USD/thùng kể từ tháng 7 và vượt quá 80 USD vào tháng 9.
Nga đã tìm cách lách các biện pháp này bằng cách thành lập cái gọi là “hạm đội tàu ma". Trên thực tế, Nga đã mua và thuê các tàu chở dầu cũ trên khắp thế giới và sử dụng chúng để vận chuyển dầu của mình. Điều quan trọng là những tàu chở dầu này cũng có hợp đồng bảo hiểm nhưng không phải với các công ty phương Tây. Vì vậy, giá xuất khẩu loại dầu này không bị phương Tây điều chỉnh.
Tính đến tháng 8, các tàu chở dầu không được các công ty EU hoặc G7 bảo hiểm đã vận chuyển tổng cộng 65% lượng dầu của Nga được xuất khẩu bằng đường biển. Con số này cao gấp hơn 3 lần so với chỉ 20% vào tháng 4/2022.
Điện Kremlin cũng đã tìm được giải pháp thay thế cho thị trường phương Tây khi chuyển hướng sang các thị trường khác. EU, Mỹ và Anh chiếm 55% lượng tiêu thụ dầu của Nga vào đầu năm 2022. Nhưng bước sang năm 2023, dòng chảy dầu của Nga đã được vận chuyển chủ yếu đến Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tất nhiên, việc đa dạng hóa các điểm đến xuất khẩu này có những hạn chế. Dầu Nga trước đây thường được giao dịch trên toàn cầu bằng USD - đồng tiền dự trữ của thế giới. Tuy nhiên, hệ thống tài chính của Nga về cơ bản bị cô lập bởi các lệnh trừng phạt của phương Tây, khiến Nga không thể thực hiện các giao dịch bằng "đồng bạc xanh", dẫn đến những hạn chế thương mại quốc tế.
Do đó, Nga đã cố gắng giải quyết vấn đề bằng cách bán dầu cho các nước châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ bằng đồng nội tệ của chính các nước này là đồng nhân dân tệ và rupee.
Khoảng hai năm gần đây, Nga đã trở thành một trong những nhà cung cấp dầu hàng đầu cho Ấn Độ và đạt doanh thu hàng tỷ USD. Điều này dẫn đến việc tích lũy tài sản bằng đồng rupee của Nga lên tới 1 tỷ USD mỗi tháng tại các ngân hàng Ấn Độ.
Tuy nhiên, khó khăn là Nga không thể tiếp cận được khoản tiền này do Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) ra quy định hạn chế việc chuyển toàn bộ đồng rupee được lưu trữ trong các tài khoản ngân hàng ở Ấn Độ sang Nga, cũng như hạn chế cho phép chuyển chúng thành đồng ruble. Do đó, Nga chỉ có thể sử dụng số tiền này để mua hàng của Ấn Độ.
Tuy nhiên, doanh thu từ dầu mỏ của Nga đã tăng đều đặn trong những tháng gần đây. Tất cả là nhờ giá dầu toàn cầu tăng và khả năng vượt qua các hạn chế về giá của Nga với sự trợ giúp của "hạm đội tàu ma".
Khi doanh thu xuất khẩu tăng lên thì nguồn thu thuế vào kho bạc của Nga cũng tăng theo, lên khoảng 1.000 tỷ ruble (10,6 tỷ USD) vào tháng 9 vừa qua.
Áp lực do đồng ruble mất giá
Các vấn đề về thu nhập ngoại hối từ việc bán dầu và các hạn chế khác đã khiến đồng ruble giảm mạnh so với đồng usd, giá nội tệ Nga đã có thời điểm yếu đến mức hơn 100 ruble đổi 1 USD vào mùa hè vừa qua và đã dao động quanh mốc tâm lý này trong hai tháng nay.
Ngân hàng Trung ương Liên bang Nga có ít lựa chọn để hỗ trợ đồng ruble. Phần lớn dự trữ ngoại hối của nước này (khoảng 310 tỷ USD) bị đóng băng ở EU, Anh và Mỹ. Phần còn lại trong số 570 tỷ USD chủ yếu là vàng (141 tỷ USD).
Đồng Ruble năm nay liên tục mất giá so với USD.
Sự mất giá của đồng ruble không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của người dân Nga mà còn ảnh hưởng đến mức độ lạm phát. Vào đầu năm nay, cơ quan thống kê Nga báo cáo lạm phát hàng năm của nước này đã giảm xuống dưới mức mục tiêu 4% của Ngân hàng Trung ương. Tuy nhiên, điều này chủ yếu là do cơ sở so sánh cao vào năm 2022, khi tốc độ lạm phát lên tới 16-18%.
Ngân hàng Trung ương Nga đã phản ứng trước sự gia tăng lạm phát bằng cách tăng dần lãi suất cơ bản. Điều này sẽ ảnh hưởng đến chi phí cho vay và chi phí vay của chính phủ Nga trên thị trường nội địa. Điều này có thể làm chậm lại sự tăng trưởng của nền kinh tế trong tương lai.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các biện pháp trừng phạt của phương Tây có tác động tiêu cực trong ngắn hạn đối với nền kinh tế Nga. Theo Ngân hàng Thế giới, nền kinh tế Nga đã sụt giảm 2,1% vào năm 2022. Tuy nhiên, người Nga hiện đang dần thích nghi với tình hình mới khi phải hứng chịu loạt hạn chế quốc tế.
Các tổ chức kinh tế tài chính hàng đầu thế giới kỳ vọng GDP của Nga sẽ tăng trưởng 0,8-2,2% trong năm 2023.
Một trong những động lực lớn nhất nhằm khôi phục nền kinh tế Nga hiện nay là mua sắm quân sự. Nguồn kinh phí mà Điện Kremlin sử dụng để trang bị cho quân đội chiếm đóng và sản xuất tên lửa, đạn dược và thiết bị hạng nặng đã giúp tăng cường sản xuất trong các ngành liên quan.
Hơn nữa, nền kinh tế Nga đang có dấu hiệu phục hồi vừa phải, điều này đã giúp Bộ Tài chính Nga phân bổ chi tiêu quốc phòng kỷ lục trong ngân sách năm 2024.
(VNF) - Bước tiến mới trong công nghệ máy quang khắc DUV cho thấy Trung Quốc đang từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất phương Tây, buộc ngành chip toàn cầu phải nhìn nhận lại cuộc đua công nghệ.
(VNF) - Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và các rào cản pháp lý ngày càng chặt chẽ, Phố Wall đã trở thành điểm đến niêm yết khó tiếp cận hơn đối với các doanh nghiệp Trung Quốc đại lục. Tuy nhiên, bất chấp những trở ngại đó, nhiều công ty vẫn không muốn từ bỏ thị trường vốn lớn nhất thế giới.
(VNF) - Theo giới chức Nhật Bản, từ năm 2025, hàng loạt nạn nhân đã mất tổng cộng hàng chục triệu USD vì các vụ lừa đảo yêu cầu mua và giao nộp vàng thỏi. Các cơ quan chức năng cho rằng việc siết chặt kiểm soát tài khoản ngân hàng có thể đang khiến tội phạm chuyển sang những thủ đoạn mới.
(VNF) - Những diễn biến tuần qua không chỉ làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát mà còn định hình kỳ vọng của thị trường đối với chính sách tiền tệ và triển vọng tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
(VNF) - AI Trung Quốc đang trở thành chất xúc tác làm bùng phát cuộc đối đầu giữa các "ông lớn" công nghệ Mỹ về cách phát triển và kiểm soát trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Đợt áp thuế mới nhất chỉ là bước đi đầu tiên trong một chiến lược thuế quan dài hơi mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang từng bước triển khai.
(VNF) - Các chính phủ và giới phân tích tại châu Á bày tỏ sự thất vọng và hoài nghi sau khi Nhà Trắng công bố áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với 60 nền kinh tế với lý do các nước này chưa có đủ hành động nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức.
(VNF) - Các mức thuế quan toàn cầu trong kế hoạch "Ngày Giải phóng" của Tổng thống Donald Trump từng bị tòa án bác bỏ, làm lung lay nền tảng chương trình nghị sự thương mại của ông. Theo nhiều chuyên gia thương mại, gói thuế mới cũng có thể đối mặt với số phận tương tự và đã vấp phải thách thức pháp lý đầu tiên.
(VNF) - Các tập đoàn công nghệ đang mạnh tay cắt giảm hàng trăm nghìn việc làm dù chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục lập kỷ lục. Có thể thấy cuộc đua AI không chỉ tái định hình chiến lược đầu tư mà còn làm thay đổi sâu sắc cấu trúc việc làm của ngành công nghệ.
(VNF) - Ngân hàng Thế giới (World Bank) sẽ chấm dứt hoạt động cho vay đối với Trung Quốc vào năm 2031, khép lại hơn bốn thập kỷ Bắc Kinh tiếp cận nguồn vốn từ định chế này. Động thái này cũng được cho là sẽ mở đường để Mỹ thúc đẩy ADB và các định chế tài chính đa phương khác siết hoạt động cấp vốn đối với Bắc Kinh.
(VNF) - Nhập khẩu vàng của Trung Quốc đã tăng lên mức cao nhất trong 2 năm vào tháng 6, phản ánh nhu cầu vẫn rất mạnh tại thị trường vàng lớn nhất thế giới sau khi giá vàng quốc tế giảm sâu.
(VNF) - Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho biết những người sở hữu nhiều bất động sản nhằm mục đích đầu cơ nên chịu mức thuế cao hơn người mua nhà để ở. Ông cũng viện dẫn bài học từ bong bóng bất động sản của Nhật Bản như lời cảnh báo đối với Hàn Quốc.
(VNF) - Sau khi giành thị phần bằng lợi thế giá và quy mô, các hãng ô tô Trung Quốc đang bước sang giai đoạn mới: tấn công phân khúc xe cao cấp tại châu Âu bằng công nghệ, phần mềm và trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị áp thêm thuế đối với hàng chục quốc gia ngay trong tuần này, bất chấp cảnh báo từ các cố vấn rằng việc khơi lại cuộc chiến thương mại có thể gây thêm cú sốc cho nền kinh tế trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
(VNF) - Giá trứng tại Trung Quốc tăng lên mức cao nhất trong một thập kỷ, tạo nên một nghịch lý khi nền kinh tế vẫn chưa thoát khỏi áp lực giảm phát. Từ người tiêu dùng, nông dân đến các chủ nhà hàng đều chịu tác động từ cơn sốt giá của loại thực phẩm thiết yếu này.
(VNF) - Sau nhiều thập kỷ suy giảm, tinh thần khởi nghiệp tại Mỹ đang hồi sinh mạnh mẽ. Hàng triệu người Mỹ nộp đơn thành lập doanh nghiệp mới mỗi năm, được thúc đẩy bởi những thay đổi sau đại dịch và sự hỗ trợ ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI).
(VNF) - Chỉ trong vài ngày, Moonshot AI và Alibaba liên tiếp ra mắt các mô hình AI mới, làm gia tăng sức ép lên Thung lũng Silicon và đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Sau khi tăng trưởng GDP quý II thấp hơn mục tiêu, giới lãnh đạo Trung Quốc được dự báo sẽ tung thêm các biện pháp hỗ trợ nền kinh tế. Trọng tâm nhiều khả năng là đẩy nhanh phát hành trái phiếu chính phủ để tăng chi đầu tư công, thay vì triển khai các gói kích cầu tiêu dùng quy mô lớn.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục mở rộng mặt trận thuế quan với các biện pháp cứng rắn nhằm vào Canada và Brazil, đồng thời gấp rút tìm kiếm cơ sở pháp lý mới để duy trì chương trình áp thuế sau khi một số công cụ trước đây đối mặt với rào cản pháp lý.
(VNF) - Nỗ lực mới nhất của Singapore nhằm củng cố vị thế trung tâm tài chính toàn cầu tập trung vào tham vọng xây dựng một "BlackRock của châu Á", lấy cảm hứng từ tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock với quy mô tài sản quản lý khoảng 14.000 tỷ USD.
(VNF) - Kín tiếng, trẻ tuổi và hướng ra toàn cầu, thế hệ tỷ phú mới của Trung Quốc không còn làm giàu từ bất động sản mà từ những ngành công nghệ và tiêu dùng mới. Cùng với sự dịch chuyển của nền kinh tế, họ cũng đang định hình một phong cách lãnh đạo khác biệt so với các thế hệ đi trước.
(VNF) - Sau nhiều tháng kiềm chế nhu cầu nhờ lượng dự trữ khổng lồ, Trung Quốc có thể sớm quay trở lại thị trường dầu mỏ. Nếu kịch bản này xảy ra trong bối cảnh nguồn cung qua eo biển Hormuz vẫn bất ổn và tồn kho toàn cầu suy giảm, "phanh hãm" lớn nhất đối với đà tăng của giá dầu có thể sẽ biến mất.
(VNF) - Bước tiến mới trong công nghệ máy quang khắc DUV cho thấy Trung Quốc đang từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất phương Tây, buộc ngành chip toàn cầu phải nhìn nhận lại cuộc đua công nghệ.
(VNF) - Sau hơn 50 năm đưa vào sử dụng, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai, Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục hư hỏng và bị cơi nới, lấn chiếm. Theo quy hoạch mới được công bố, khu tập thể sẽ được cải tạo, xây dựng lại bằng 2 tòa chung cư cao tối đa 30 tầng với hơn 1.000 căn hộ.