Việt Nam sắp gia nhập nhóm 46 quốc gia hợp pháp hóa tài sản mã hoá

Tài sản mã hóa sẽ lần đầu tiên được thừa nhận hợp pháp

Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa toàn cầu phát triển mạnh và dần được luật hóa, Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt quan trọng về mặt pháp lý.

Với việc Luật Công nghiệp Công nghệ số dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2026, tài sản mã hóa sẽ lần đầu tiên được thừa nhận hợp pháp, mở ra giai đoạn phát triển mới cho thị trường tài sản số trong nước.

Phát biểu tại Đối thoại chuyên đề “Pháp lý mở đường và mô hình phát triển thị trường tài sản số Việt Nam”, bà Nguyễn Vân Hiền, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho biết xét trên bình diện quốc tế, thị trường tài sản số tại nhiều quốc gia đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu và từng bước trở thành một bộ phận quan trọng của hệ sinh thái tài chính – công nghệ số toàn cầu.

Theo dự báo của JP Morgan, đến năm 2030, quy mô vốn hóa thị trường tài sản mã hóa toàn cầu có thể đạt khoảng 10.000 tỷ USD. Trước đó, thị trường từng lập đỉnh với mức vốn hóa trên 4.000 tỷ USD và đến tháng 1/2025 vẫn duy trì quy mô xấp xỉ 3.100 tỷ USD. Thanh khoản thị trường hiện đạt bình quân khoảng 100 tỷ USD mỗi ngày, với gần 900 sàn giao dịch hoạt động, bao gồm cả sàn tập trung và phi tập trung.

Đáng chú ý, số lượng token phát hành trên toàn cầu đang tăng với tốc độ rất nhanh. Nếu như vào tháng 5/2025, thị trường ghi nhận khoảng 13 triệu token, thì đến nay con số này đã tăng lên khoảng 28 triệu token, phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ cả về quy mô lẫn mức độ sôi động của thị trường tài sản số.

Theo bà Nguyễn Vân Hiền, tổng số người dùng crypto và tài sản mã hóa trên toàn cầu hiện đã tiến sát mốc 1 tỷ người. Điều đặc biệt là tốc độ phổ cập của loại tài sản này diễn ra nhanh chưa từng có: Internet cần tới 14 năm để đạt 1 tỷ người dùng, trong khi crypto chỉ mất khoảng 8 năm để đạt được cột mốc tương đương.

“Với tốc độ hiện nay, đến năm 2030, thế giới có thể có khoảng 4 tỷ người tham gia sử dụng tài sản mã hóa. Đây là quá trình đại chúng hóa diễn ra rất nhanh, cho thấy sự hình thành rõ nét của một thị trường tài sản mới ở quy mô toàn cầu”, bà Hiền nhấn mạnh.

Không chỉ giới hạn ở Bitcoin, hệ sinh thái tài sản mã hóa hiện nay đã phát triển thành một lớp tài sản mới, được nắm giữ bởi cả chính phủ, các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp. Nhiều quốc gia như Mỹ, Trung Quốc, Anh, Ukraine hay El Salvador hiện nằm trong nhóm sở hữu lượng Bitcoin lớn nhất thế giới, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cách các chính phủ tiếp cận và nhìn nhận loại tài sản này.

Theo VBA, các đặc tính như tính xuyên biên giới, giao dịch liên tục 24/7 và khả năng huy động vốn linh hoạt đã khiến tài sản mã hóa từng bước hình thành một thị trường vốn mới. Trong giai đoạn đầu, thị trường này gần như phát triển ngoài vòng kiểm soát của các chính phủ. Tuy nhiên, khi quy mô ngày càng mở rộng, các quốc gia đã bắt đầu coi đây là một mô hình huy động vốn cần được quản lý và định hình thông qua pháp luật.

Thực tiễn cho thấy, các khung pháp lý về tài sản mã hóa trên thế giới hiện nay chủ yếu xoay quanh bốn trụ cột chính, gồm: chính sách thuế; phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; cùng với cơ chế cấp phép và quản lý thị trường.

Theo khảo sát của Hội đồng Đại Tây Dương tính đến tháng 5/2025, trong số 75 quốc gia được nghiên cứu, có 45 quốc gia đã thừa nhận tính hợp pháp của tài sản mã hóa, 20 quốc gia áp dụng lệnh cấm một phần và 10 quốc gia cấm hoàn toàn. Đáng chú ý, trong nhóm 45 quốc gia hợp pháp hóa có tới 12 nước thuộc G20, chiếm khoảng 57% GDP toàn cầu, cho thấy các nền kinh tế lớn đang ngày càng quan tâm đến việc quản lý và phát triển lĩnh vực này.

Tốc độ phát triển của thị trường đi trước khung pháp lý

Bà Nguyễn Vân Hiền cho biết từ ngày 1/1/2026, khi Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia thứ 46 trên thế giới hợp pháp hóa tài sản mã hóa.

Trong khi đó, thực tế tại Việt Nam cho thấy tốc độ phát triển của thị trường đang đi trước khung pháp lý. Theo số liệu từ các tổ chức quốc tế, Việt Nam hiện có khoảng 17 triệu người sở hữu tài sản mã hóa, từng có thời điểm con số này lên tới 21 triệu người, xếp top 7 toàn cầu và top 3 khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Đáng chú ý, dòng vốn từ lĩnh vực blockchain và tài sản mã hóa đổ vào Việt Nam trong năm 2025 ước đạt khoảng 220 tỷ USD, cao gấp đôi mức bình quân 105–120 tỷ USD của các năm trước đó. Việt Nam cũng đứng đầu thế giới về tỷ lệ người lao động trẻ làm việc tự do sở hữu tài sản mã hóa, với tỷ lệ lên tới 85%.

“Hạn chế lớn hiện nay là Việt Nam vẫn chưa có hệ thống dữ liệu chính thức do Nhà nước quản lý. Chúng tôi kỳ vọng rằng, sau giai đoạn thí điểm, Việt Nam sẽ lần đầu tiên xây dựng được một hệ thống dữ liệu đầy đủ, minh bạch và chính thống về số lượng người tham gia và giao dịch tài sản mã hóa”, bà Hiền chia sẻ.

Từ góc nhìn của Hiệp hội, bà Hiền cho rằng chỉ trong hơn một năm trở lại đây, việc ban hành hàng loạt chính sách và khung pháp lý mới đã tạo ra bước tiến rất lớn, thậm chí “tương đương cả 10 năm cộng lại”, đối với sự phát triển của thị trường tài sản số tại Việt Nam.

Dù là quốc gia đi sau, Việt Nam lại có lợi thế trong việc học hỏi, kế thừa và tham khảo kinh nghiệm từ các mô hình pháp lý quốc tế. Qua quá trình làm việc với các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VBA nhận thấy Việt Nam không chậm chân, mà đang từng bước xây dựng được một khung pháp lý nền tảng tương đối đầy đủ.

Trong thời gian tới, khi thị trường bước vào giai đoạn khởi phát và thí điểm kéo dài khoảng 5 năm, các chính sách sẽ tiếp tục được rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện theo hướng chuyên sâu hơn, nhằm phù hợp với sự phát triển của thị trường tài sản số cả về quy mô lẫn chiều sâu.