Việt Nam duy trì đà tăng trưởng như thế nào?

Cần duy trì nhịp cải cách

Bước sang năm 2026, yêu cầu cấp bách là Chính phủ cần tiếp tục thực hiện hiệu quả cải cách cơ cấu để tăng năng suất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ưu tiên bao gồm phát triển và cải thiện cơ sở hạ tầng – đặc biệt là các dự án xanh và có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ phát triển khu vực tư nhân. Quan trọng hơn, tất cả các ưu tiên này cần được thực hiện khẩn trương và hiệu quả. Nếu không có những cải cách này, nền kinh tế có thể dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.

Cầu nội địa được kỳ vọng sẽ giữ vai trò trung tâm. Chính phủ có thể kết hợp sử dụng các biện pháp kích thích tài khóa và cải cách thị trường, với việc đẩy mạnh đầu tư công vào giao thông vận tải, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và các dự án chống biến đổi khí hậu. Chi tiêu xã hội mở rộng – từ phúc lợi xã hội đến phát triển kỹ năng và chăm sóc sức khỏe – được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thu nhập hộ gia đình và niềm tin của người tiêu dùng, biến nhu cầu trong nước trở thành nền tảng vững chắc cho khả năng phục hồi kinh tế.

Xuất khẩu vẫn tiếp tục là một trụ cột quan trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất và đầu tư trực tiếp nước ngoài. Bất chấp những khó khăn toàn cầu, khả năng cạnh tranh của Việt Nam và sự hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam tiếp tục thu hút được các nhà đầu tư với những kết quả tích cực. Đa dạng hóa thị trường sẽ là chìa khóa để vượt qua những thách thức từ bên ngoài và duy trì dòng vốn FDI khi nhu cầu toàn cầu phục hồi. Chính phủ có thể tiếp tục các nỗ lực hợp tác hội nhập khu vực và toàn cầu trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng và liên kết doanh nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh quốc tế và vươn ra các thị trường nước ngoài.

Đẩy mạnh hơn nữa các biện pháp cải cách cơ cấu toàn diện. Những nỗ lực nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng suất và thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang được Chính phủ triển khai là rất đáng ghi nhận. Việc đơn giản hóa các quy định, giảm chi phí tuân thủ và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính nằm trong số các biện pháp nhằm giúp các doanh nghiệp Việt Nam vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu và đạt được tăng trưởng bền vững hơn. Các nỗ lực đột phá về cải cách thể chế, phát triển khu vực tư nhân, hội nhập quốc tế, cũng như đẩy mạnh an ninh năng lượng, phát triển giáo dục, y tế vừa qua đều đưa ra những định hướng lớn, cần được cụ thể hoá với mục tiêu nhất quán và thực hiện hiệu quả, nhanh chóng…

Tóm lại, để giữ đà tăng trưởng bền vững, Việt Nam cần kích thích nhu cầu trong nước, duy trì khả năng cạnh tranh xuất khẩu với ngành sản xuất mạnh mẽ, đồng thời đẩy nhanh việc thực hiện cải cách để cải thiện hơn nữa môi trường kinh doanh, tập trung vào phát triển năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phát triển khu vực tư nhân như một động lực chủ yếu cho nền kinh tế

Gần đây, với Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và các biện pháp cải cách thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, Chính phủ đã thể hiện cam kết mới mạnh mẽ hơn với các mục tiêu đầy tham vọng là thúc đẩy các doanh nghiệp quốc gia lớn có tầm quốc tế, cũng như tăng gấp đôi số lượng doanh nghiệp tư nhân. Nhiều biện pháp cụ thể đã được xác định và cần được thực hiện hiệu quả để đạt được các mục tiêu này trong trung và dài hạn, bao gồm các biện pháp giảm chi phí tuân thủ, cải thiện khả năng tiếp cận đất đai và tín dụng, đồng thời tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp tư nhân.

Các chính sách này cần đạt được ba mục tiêu chính:

Một là, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp quy mô đa dạng (nhỏ - vừa - lớn) và cân đối, trong đó doanh nghiệp có động lực và khả năng lớn mạnh, đủ sức cạnh tranh và vươn ra thị trường thế giới. Để nâng cao hiệu quả của nền kinh tế, năng lực thể chế đóng vai trò rất quan trọng việc xây dựng chính sách có tính minh bạch và dự đoán được, đồng thời được thực thi nhất quán. Hoàn thiện thể chế giúp cho nền kinh tế cạnh tranh lành mạnh, chi phí tuân thủ thấp, cơ hội tiếp cận nguồn lực đồng đều để các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, thúc đẩy năng lực cạnh tranh của nền kinh tế nói chung và của các doanh nghiệp nói riêng là những điều kiện quan trọng và cấp bách để phát triển lành mạnh hệ sinh thái doanh nghiệp ở Việt Nam.

Một trong những hạn chế lớn trong cấu trúc phát triển khu vực tư nhân của Việt Nam là tỉ lệ các doanh nghiệp quy mô vừa còn tương đối thấp, còn được gọi là "khoảng trống ở giữa" với hàm ý các doanh nghiệp nhỏ có ít động lực hay cơ hội phát triển lên quy mô vừa. Các công ty quy mô vừa được coi là năng động nhất trong việc tăng cường năng lực cạnh tranh và tạo việc làm chất lượng, đồng thời là giai đoạn phát triển cần thiết để phát triển thành các doanh nghiệp lớn. Họ cần hoạt động trong một môi trường kinh doanh hiệu quả, có khả năng tiếp cận các nguồn lao động, vốn và công nghệ cần thiết và có thể thích ứng với các điều kiện thị trường đang phát triển. Điều này cũng phù hợp với hiện tượng nền kinh tế phi chính thức còn khá lớn, ước tính sử dụng gần một nửa lực lượng lao động của Việt Nam và bao gồm khoảng năm triệu hộ kinh doanh.

Chính phủ cần xây dựng và thực hiện nhất quán các biện pháp để cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy các quy chuẩn thị trường trong nước rõ ràng hơn để phát triển sản xuất sạch hơn và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, cần đẩy nhanh cải cách thị trường vốn để mở rộng khả năng huy động tài chính của các doanh nghiệp ở quy mô lớn hơn với chi phí thấp hơn, đồng thời phát triển các công cụ tài chính xanh và tài chính hỗn hợp để thu hút đầu tư tư nhân vào các ngành như năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và đổi mới sáng tạo.

Hai là, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI) để nâng cao giá trị gia tăng. và tạo điều kiện chuyển giao, nâng cấp công nghệ. Các mối liên kết này vừa có vai trò then chốt giúp cho doanh nghiệp tham gia vào thị trường thế giới thông qua các doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam hướng ra mục tiêu xuất khẩu, vừa giúp phát triển thị trường trong nước sâu hơn. Việc tham gia vào chuỗi cung ứng quốc tế có thể tạo cơ hội cho doanh nghiệp ở quy mô đa dạng, song đều đòi hỏi năng lực kỹ thuật, quản trị đáp ứng được các chuẩn mực của thị trường nước ngoài, đồng thời cạnh tranh được về chất lượng, thời gian, giá cả và quy mô.

Ba là, trong dài hạn, Việt Nam cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa vào lao động và các nguồn lực giá rẻ sang mô hình tăng trưởng được thúc đẩy bởi năng suất, công nghệ và đổi mới. Khi lợi ích của giai đoạn ‘dân số vàng’ giảm dần và mức thu nhập tăng lên, Việt Nam cần tạo ra nhiều việc làm có giá trị cao, kỹ năng cao và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số trong sản xuất và dịch vụ. Những cải cách gần đây về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển khu vực tư nhân là những bước đi quan trọng, đúng hướng, cần phải thực hiện hiệu quả và nhanh hơn để nâng cao hiệu quả và năng suất. Các biện pháp này sẽ cho phép khu vực tư nhân phát triển năng động, tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu và tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong toàn bộ nền kinh