60 quốc gia ủng hộ áp thuế carbon toàn cầu với vận tải biển

Mục tiêu của sáng kiến này là thúc đẩy cắt giảm lượng khí thải CO2, hướng tới phát triển ngành vận tải biển xanh và bền vững.

Nếu được thông qua, đây sẽ là loại thuế carbon toàn cầu đầu tiên trong lĩnh vực vận tải biển, với mức thu dự kiến dao động từ 60 đến 300 USD cho mỗi tấn CO2 phát thải. Hiện nay, vận tải biển chiếm khoảng 3% tổng lượng phát thải CO2 toàn cầu và là lĩnh vực đặc biệt khó kiểm soát do tính chất xuyên biên giới.

Việc định giá carbon được kỳ vọng sẽ là công cụ hiệu quả trong việc điều tiết phát thải khí nhà kính, hỗ trợ các quốc gia đang phát triển trong quá trình chuyển đổi năng lượng, đồng thời khuyến khích sản xuất nhiên liệu thay thế.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia như Trung Quốc, Brazil và Saudi Arabia lại muốn áp dụng cơ chế giao dịch tín chỉ carbon, cho phép các tàu ít phát thải bán tín chỉ cho các tàu khác. Các nhà phê bình lo ngại điều này có thể giúp các chủ tàu giàu có "mua sự tuân thủ" mà không thực sự giảm phát thải.

Mỹ bất ngờ phản đối mạnh mẽ, đe doạ sẽ có các biện pháp trả đũa nếu thuế carbon được áp dụng. Washington cho rằng sắc thuế này tạo gánh nặng không công bằng cho Mỹ và cảnh báo sẽ có hành động đối ứng để bảo vệ lợi ích trong nước.

Dù đối mặt nhiều rào cản, các nước ủng hộ thuế carbon kỳ vọng sẽ đạt được đồng thuận trong tuần này. Nếu mọi việc tiến triển thuận lợi, quy định có thể được thông qua vào tháng 10 tới và bắt đầu có hiệu lực từ năm 2027.

Liên minh châu Âu (EU) trước đó cũng đã đạt được thỏa thuận quan trọng nhằm mở rộng phạm vi kiểm soát ô nhiễm vi nhựa sang lĩnh vực vận tải biển – động thái được đánh giá là cột mốc mới trong nỗ lực bảo vệ môi trường biển.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh ngày càng nhiều sự cố tràn viên nhựa nhỏ (nurdles) — nguyên liệu sản xuất đồ chơi, chai lọ và các sản phẩm nhựa khác — gây ô nhiễm nặng nề cho các bờ biển châu Âu.

Theo ước tính của Ủy ban châu Âu, mỗi năm có từ 50.000 đến 184.000 tấn nurdles bị rò rỉ ra môi trường, trong đó vận tải biển chiếm khoảng 38% tổng khối lượng vận chuyển loại hạt nhựa này. Dù vậy, trong đề xuất ban đầu, lĩnh vực vận tải biển không nằm trong phạm vi áp dụng các quy định mới, gây ra làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ các nhà lập pháp và chính phủ EU.

Với thỏa thuận mới, các công ty vận chuyển viên nhựa trong container sẽ phải đảm bảo sử dụng bao bì chất lượng cao và cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa theo chuẩn của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Ngoài ra, các nhà vận hành trung bình và lớn sẽ phải trải qua kiểm toán độc lập, và những công ty xử lý hơn 1.500 tấn viên nhựa mỗi năm sẽ cần có chứng nhận tuân thủ riêng biệt.

Dù vẫn có ngoại lệ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, thỏa thuận được giới chuyên gia đánh giá là "cách tiếp cận tiên phong", giúp EU dẫn đầu toàn cầu trong kiểm soát ô nhiễm vi nhựa. Những lo ngại về vi nhựa không phải là vô căn cứ. Các nghiên cứu khoa học mới nhất cho thấy vi nhựa đã thâm nhập vào gần như mọi dạng sống trên hành tinh, thậm chí vượt qua cả hàng rào máu não ở con người, gây ra nhiều nguy cơ đối với sức khỏe và hệ sinh thái.