Bảo hiểm gián đoạn kinh doanh: Khi doanh nghiệp ‘mất bò mới lo làm chuồng’

“Gián đoạn sản xuất 3 tháng, thiệt hại gần 20 tỷ”

Đó là chia sẻ của ông Hà Minh Tiến (30 tuổi) – Kế toán trưởng Công ty TNHH Quốc tế VINA KNF tại tỉnh Lào Cai khi được hỏi về thiệt hại vì gián đoạn kinh doanh gây ra bởi ngập lụt. Ông Tiến kể, trong một năm vừa qua công ty đã bị gián đoạn sản xuất 2 lần, gây ảnh hưởng lớn đến tài chính của doanh nghiệp.

Cụ thể, lần thứ nhất kéo dài gần 3 tháng vào tháng 9/2024 do ảnh hưởng của cơn bão Yagi. Lúc đó, công ty bị thiệt hại kép bởi dù dừng sản xuất khắc phục hậu quả nhưng vẫn phải trả tối thiểu 70% lương và đóng BHXH cho công nhân, đồng thời bị đối tác ở Mỹ phạt vì chậm đơn hàng. Tổng thiệt hại đợt 1 gần 20 tỷ đồng.

“Lần thứ 2 là cuối tháng 10/2025 vừa qua nhưng may mắn chỉ gián đoạn 2 ngày nên con số tổn thất không quá lớn”, ông Tiến nhớ lại.

Đại diện VINA KNF thừa nhận, trước đây đã được hãng bảo hiểm PVI chào mua sản phẩm bảo hiểm gián đoạn kinh doanh đi kèm với bảo hiểm rủi ro tài sản nhưng chưa tham gia bởi nhận thấy không cần thiết.

Tuy nhiên, sau khi chứng kiến những tổn thất liên tiếp bởi bão lũ và việc gián đoạn kinh doanh dài ngày vượt qua những dự đón và phòng vệ, công ty đang nghiêm túc tìm hiểu tham gia loại hình sản phẩm này với mức bảo hiểm khoảng 200 tỷ, tương ứng với phí bảo hiểm khoảng trên 140 triệu đồng/năm.

Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), trong 10 tháng năm 2025, tổng số phí bảo hiểm gián đoạn kinh doanh đạt 1.117 tỷ đồng, tăng trưởng gần 28% so với cùng kỳ. Con số này chiếm tỷ trọng rất nhỏ 2% trong tổng doanh thu phí bảo hiểm gốc của bảo hiểm phi nhân thọ (bảo hiểm sức khoẻ và các loại bảo hiểm phi nhân thọ khác).

Trong khi, doanh thu của nghiệp vụ này cả năm 2024 là 1.062 tỷ đồng, tăng 166% so với cùng kỳ năm 2023 (tổng doanh thu bảo hiểm gián đoạn kinh doanh năm 2023 là 399 tỷ đồng).

Về bồi thường, trong 10 tháng năm 2025 các doanh nghiệp bảo hiểm đã chi gần 140 tỷ để chi trả cho rủi ro của khách hàng. Con số bồi thường của cả năm 2024 và 2023 lần lượt là 225 tỷ và 192 tỷ đồng.

Bảo hiểm gián đoạn kinh doanh khó triển khai

Theo ông Lê Hoàng Tuấn - Phó Giám đốc công ty bảo hiểm PVI Thăng Long, loại hình bảo hiểm này có từ lâu khoảng 10 năm trước, bản chất hỗ trợ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh những chi phí cố định như thuê nhà, lương, khấu hao tài sản… không có hoạt động gì cũng phát sinh chi phí trong suốt quá trình bị gián đoạn kinh doanh bởi thiên tai, bão lũ. Tuy nhiên, sản phẩm này khó triển khai bởi nhiều nguyên nhân khác nhau.

Thứ nhất, nằm ở vấn đề việc định phí cho sản phẩm này bởi phí bảo hiểm căn cứ vào chi phí cố định, một phần lợi nhuận gộp và các chi phí khác. Hiện nay, phần lớn các số liệu này đều được phía khách hàng cung cấp, khai báo để doanh nghiệp bảo hiểm ra được mức phí. Sau đó, nếu xảy ra rủi ro, phía nhà bảo hiểm tiếp tục xác minh, thẩm định xem các chi phí tài chính, mức lợi nhuận có hợp lý hay không, có thuộc bộ điều khoản, có bị rơi vào loại trừ bảo hiểm… Đây là một sản phẩm bảo hiểm tương đối phức tạp.

Thứ hai, việc xảy ra rủi ro để gây ra gián đoạn kinh doanh dài ngày trước đây không phải là rủi ro thường xuyên, thậm chí hoạ hoằn lắm mới gây thiệt hại đến mức tạm dừng kinh doanh. Chưa kể không phải bất kỳ rủi ro nào cũng nằm trong phạm vi bảo hiểm.

“Khách hàng chưa quan tâm và thấy chưa thực sự cần thiết”, ông Tuấn nói lý do căn bản.

Theo ông Tuấn, sau thời gian vừa rồi trước thực trạng thời tiết bất thường, không tuân theo quy luật nào, tần suất càng nhiều, thiệt hại quá lớn. Ví dụ khách hàng của PVI trước đây gián đoạn 5-7 ngày chưa ảnh hưởng, nay vì lũ lụt gián đoạn vài tháng, thiệt hại lớn nên họ tự đề xuất việc chào hàng gói sản phẩm bảo hiểm gián đoạn kinh doanh.

Ngoài ra, loại hình bảo hiểm này luôn đi kèm với bảo hiểm tài sản, bảo hiểm cháy nổ, chứ không bán riêng lẻ.

Cần sự vào cuộc đồng bộ của các bên

Tuy nhiên, ông Lê Hoàng Tuấn cũng đánh giá, sau những thiệt hại do bão lũ trong khoảng một năm trở lại đây, càng ngày doanh nghiệp và người dân sẽ càng quan tâm bởi hậu quả thấy rõ, tổn thất rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp. Đồng thời, mức phí cho sản phẩm này cũng khá thấp.

Ông Ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty cổ phần Tái bảo hiểm quốc gia Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) cho biết, để các sản phẩm bảo hiểm đặc thù như BI này có thể triển khai sâu rộng trong thực tế và mang lại hiệu quả cần sự vào cuộc của tất cả các bên.

Đầu tiên, chính sách của cơ quan quản lý đã cho phép các doanh nghiệp bảo hiểm có thể tự thiết kế các sản phẩm phù hợp với nhu cầu khách hàng, trừ sản phẩm bảo hiểm sức khoẻ cho con người.

Về phía doanh nghiệp, hiện các nhà bảo hiểm gốc và tái bảo hiểm vướng một vấn đề là có sản phẩm nhưng rất ít doanh nghiệp quan tâm. Thực tế cho thấy sau cơn bão Yagi 2024, các doanh nghiệp chỉ mua bảo hiểm cháy nổ, tài sản… không mua BI và chính các công ty bảo hiểm cũng chưa truyền thông rộng rãi và mặn mà triển khai.

Do đó, rất cần các doanh nghiệp bảo hiểm tích cực tổ chức các chương trình truyền thông, tư vấn nhằm nâng cao nhận thức của khách hàng về loại hình sản phẩm BI. Song song, đồng hành cùng với các cơ quan báo chí nhằm phổ biến chính sách bảo hiểm, vai trò và lợi ích của các sản phẩm bảo hiểm đặc thù này.

Đặc biệt quan trọng hơn cả, ông Tuấn cho rằng cần sự chủ động từ phía người được bảo hiểm, người dân và doanh nghiệp. Hiện, với những sản phẩm không bắt buộc thì doanh nghiệp tham gia với tâm lý cho có hoặc đối phó ví dụ chỉ cần mua bảo hiểm cháy nổ.

“Quan trọng nhất là về khía khách hàng, sau đợt bão lũ liên tiếp vừa rồi, thiệt hại thấy rõ. Doanh nghiệp “mất bò mới lo làm chuồng”, từ đó nhận thức của họ cũng cao hơn”, ông Tuấn kỳ vọng.