Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: Cơ chế mới đặc thù, vượt trội nên dành cho Đông Nam Bộ và TP. HCM

- Thưa Bộ trưởng, Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 vừa được công bố có những nội dung nổi bật nào?

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: Nói đến nội dung của quy hoạch lần này của vùng thì có thể tập trung vào 3 từ: đột phá, tiên phong và liên kết. 

Về đột phá, chúng ta đột phá từ tư duy, tầm nhìn cho đến tổ chức thực hiện. 

Về tiên phong, vùng Đông Nam Bộ phải tiên phong đi đầu trong năng động sáng tạo; đi đầu trong đổi mới và cải cách; đi đầu trong hình thành các lĩnh vực dẫn dắt và đóng góp cho đất nước, cho các vùng xung quanh; đi đầu trong khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo; đi đầu trong giáo dục đào tạo, phát triển văn hóa xã hội… Đấy là sức mạnh tiên phong của cả vùng này. 

Về liên kết, tôi cho rằng giờ đây đã trở thành xu thế tất yếu. Chúng ta phải đặt vấn đề trong một liên kết vùng chặt chẽ để có thể hỗ trợ nhau, bổ sung nhau, liên kết với nhau để có thể cùng nhau khai thác tận dụng hết các lợi thế tiềm năng của nhau và đóng góp mang lại nhưng giá trị lớn hơn. 

- Đâu là điều khiến Bộ trưởng trăn trở nhất khi xây dựng bản quy hoạch này?

Quy hoạch lần này nhấn mạnh TP. HCM và Vùng Đông Bộ không chỉ là một vùng động lực, một cực tăng trưởng của cả nước mà chúng ta phải so sánh với các nước trong khu vực, trong châu Á và trên Thế giới; đúng tinh thần của Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị. 

Như vậy, chúng ta đã nâng tầm của quy hoạch lần này; xác định sứ mệnh mới của vùng cũng như TP. HCM là phải phát triển cao hơn, vượt bậc hơn và hoàn toàn có thể thực hiện được. 

Như tôi đã nói, nếu lần này chúng ta có một cái quy hoạch tốt và vấn đề tổ chức thực hiện tốt, với những cơ chế chính sách đặc thù, với các phương thức huy động nguồn lực, đồng thời quyết tâm tổ chức thực hiện một cách chung sức đồng lòng của các địa phương trong vùng, cùng nhìn về một hướng, cùng nhìn về mục tiêu chung thì vùng Đông Nam Bộ sẽ phát triển rất mạnh mẽ. 

Có thể nói, với những tư duy mới, tầm nhìn mới như vậy, chúng ta sẽ có những cơ hội mới và những giá trị mới.

- Điểm nhấn về đổi mới tư duy trong bản quy hoạch này là gì thưa Bộ trưởng?

Có nhiều cách đặt vấn đề về đổi mới tư duy, nhưng ở đây, góc tiếp cận cho Vùng Đông Nam Bộ là: Chúng ta có thể biến cái không thể thành cái có thể, luôn luôn phải tiên phong, luôn luôn phải đi đầu, cùng phát triển và vượt lên. Tôi cho rằng phải có tư duy như vậy mới phát triển mạnh mẽ được. 

Trước đây, TP. HCM, vùng Đông Nam Bộ luôn đi đầu cả nước về những mô hình kinh tế mới, thể chế mới, cơ chế mới, phương thức mới... 

Trong giai đoạn tới đây, đối với cơ chế mới có tính chất đặc thù, có tính chất vượt trội, chúng ta cũng nên dành cho khu vực này, dành cho Đông Nam Bộ, dành cho TP. HCM được áp dụng những cơ chế thật mạnh mẽ, thật tiên phong, đi đầu. Như vậy sẽ có những bước phát triển rất tốt.

- Điều quan trọng không kém để quy hoạch phát huy giá trị là việc triển khai, thực hiện. Vậy theo ông, có những điều gì cần phải chú ý khi thực hiện bản quy hoạch này?

Thứ nhất, phải nâng cao nhận thức, vai trò của liên kết vùng, của quy hoạch vùng, tức là nói đến liên kết vùng thì chúng ta phải thống nhất trong nhận thức, rồi mới nói đến hành động.

Thứ hai, phải có cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội cho vùng. Vừa qua chúng ta đã có cơ chế, chính sách đặc thù cho TP. HCM. Bây giờ phải xem còn cơ chế chính sách gì nữa giúp chúng ta có thể thực hiện các mục tiêu đề ra, cần nghiên cứu. 

 Hiện nay, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang cùng các Bộ, ngành, các địa phương nghiên cứu các cơ chế chính sách đặc thù cho cả vùng này, cũng như các vùng khác trong cả nước để có thể đề xuất những điểm phù hợp theo điều kiện đặc thù riêng, từ đó có thể phát huy được tiềm năng, thế mạnh của từng vùng và phát triển.

Thứ ba, hiện nay các vùng đặc biệt là Đông Nam Bộ phải có cơ chế huy động nguồn lực riêng. Nếu như chúng ta chỉ phụ thuộc vào ngân sách nhà nước thì rất khó hiện thực các mục tiêu đề ra vì nhu cầu đầu tư đang rất lớn. Chúng ta mạnh dạn đầu tư phát triển, tận dụng khai thác được các tiềm năng lợi thế, tận dụng các dư địa vĩ mô còn cho phép, đảm bảo an toàn, nhưng vẫn tạo được động lực phát triển. 

Nếu chúng ta mạnh dạn đầu tư, miễn là đầu tư đúng, đầu tư hiệu quả để nền kinh tế phát triển thì tư duy này hết sức quan trọng. Một tư duy nữa là chúng ta cần phải tập trung vào phát triển để duy trì sự ổn định chứ không phải tập trung vào ổn định để phát triển. Chúng ta cũng cần phải chủ động phát triển tương lai tránh bị động. 

Để quy hoạch tốt chúng ta cần phải quyết tâm tổ chức thực hiện nhanh hơn, quyết liệt hơn, hiệu quả hơn thì sẽ đạt được nhưng mục tiêu và mong muốn mà chúng ta đề ra.

- Trong bản quy hoạch này vấn đề liên kết vùng được thể hiện “hơn” như thế nào, thưa Bộ trưởng?

Liên kết vùng có nhiều nội dung như liên kết hạ tầng, liên kết xã hội, liên kết về biến đổi khí hậu, liên kết về đào tạo, nguồn nhân lực. Tất cả những điều đó cần phải có tính liên kết hỗ trợ, bổ sung cho nhau thì chúng ta sẽ tận dụng khai thác được cơ hội thế mạnh của từng vùng địa phương hơn là chúng ta chỉ cát cứ và không có sự liên kết với nhau. 

Ví dụ như Cảng hàng không Long Thành nếu hoàn thành sẽ hướng tới là trung tâm trung chuyển của khu vực và thế giới. Chúng ta cũng sẽ hình thành được một nền hậu cần bảo dưỡng sửa chữa, một nền kinh tế xoay quanh cảng hàng không đó. Khi đó chúng ta nhìn nhận nó không chỉ là một sân bay chở khách đi khách đến mà còn hình thành một nền kinh tế xoay quanh nó để phục vụ cho hoạt động khai thác xuất nhập khẩu trong nước nhưng cũng có thể trở thành cảng trung chuyển trong tuyến đường vận chuyển quốc tế chúng ta hoàn toàn có thể liên kết nó với các cảng khác như Cái Mép - Thị Vải, nếu không thì sẽ rất khó khăn để bổ sung hỗ trợ không triệt tiêu nhau. 

Sắp tới đây chúng ta cũng hình thành các vàng đai xoanh quanh vành đai 3 và 4 sẽ hình thành các khu đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ. Hay chúng ta đang hình thành các hành lang kinh tế như Hồ Chí Minh-Biên Hoà Vũng Tàu, các tuyến từ Sài Gòn xuống Cần Thơ, Cà Mau. Các tuyến này sẽ liên kết các tỉnh, các vùng xung quanh để cùng nhau phát triển.

- Xin cảm ơn ông!