'Chuỗi đổi mới': Chìa khóa giúp Trung Quốc trở thành cường quốc công nghệ
(VNF) - Mô hình "chuỗi đổi mới" của Trung Quốc liên kết phòng thí nghiệm với các doanh nghiệp tư nhân, tạo ra sự đột phá về sức mạnh công nghệ. Tuy nhiên, mô hình này đi kèm chi phí lớn, có thể lên tới 2% GDP và hiệu quả đôi khi khó kiểm chứng.
Mô hình "chuỗi đổi mới"
Một trong những ưu tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là soán ngôi phương Tây về các lĩnh vực công nghệ mới, theo The Economist. Trên thực tế, các công ty Trung Quốc đang giữ ưu thế trong những lĩnh vực như xe điện và pin lithium, đồng thời đang nhanh chóng vươn lên dẫn đầu trong các ngành mới nổi như robot hình người.

Sức mạnh công nghệ ngày càng tăng của Trung Quốc một phần là nhờ vào “chuỗi đổi mới” do chính phủ dẫn dắt, đưa các ý tưởng trong phòng thí nghiệm và trường đại học trở thành sản phẩm thương mại.
"Chuỗi đổi mới" đã dẫn đến những bước tiến nhanh chóng trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, chi phí của mô hình này cũng đang tăng cao. Các nhà phê bình cho rằng nó gây ra sự sai lệch lớn trong phân bổ nguồn lực và kéo tụt tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc. Không lâu nữa, mô hình này có thể trở nên không bền vững.
Mô hình “chuỗi đổi mới” của Trung Quốc thường bắt đầu với các khoản tài trợ dành cho nhà nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu thường sẽ được bố trí vào các phòng thí nghiệm do nhà nước hậu thuẫn. Tại đây, những nhóm nghiên cứu có ý tưởng hay sẽ được chính quyền địa phương hỗ trợ để thành lập công ty.
Một trong những công ty mới hưởng lợi từ quy trình này là Theseus, một công ty có trụ sở tại Trùng Khánh chuyên sản xuất cảm biến thị giác máy tính.
Năm 2019, Theseus chỉ là một nhóm nhà khoa học từ Viện Quang học và Cơ học ở Tây An, gặp nhau trong quán trà để bàn về việc thương mại hóa công trình của họ. Một quận ở Trùng Khánh, với kỳ vọng phát triển chuỗi cung ứng về công nghệ cảm biến, đã cấp vốn và giúp các nhà khoa học thành lập công ty tại một khu công nghiệp vào năm 2020.
Đến năm 2024, Theseus đã trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực này. Công ty đã tuyển dụng nhiều nhà khoa học nổi tiếng toàn quốc và vào tháng 5 năm nay công bố hợp tác với Tập đoàn viễn thông nhà nước China Mobile để phát triển màn hình AMOLED mới, cho hiển thị mượt hơn.

Các viện nghiên cứu do nhà nước hậu thuẫn cũng đang thương mại hóa sáng chế của mình theo nhiều cách đa dạng. Một số viện nghiên cứu đã lập ra các “chợ công nghệ” nơi doanh nghiệp có thể đấu giá trực tiếp bằng sáng chế.
Chẳng hạn, Học viện Khoa học Nông nghiệp Hắc Long Giang ở Cáp Nhĩ Tân gần đây đã tổ chức đấu giá bằng sáng chế về giống đậu tương biến đổi gen mà họ phát triển. Sau khi bán sáng chế, viện nghiên cứu thường cử kỹ thuật viên đến doanh nghiệp mua công nghệ để hỗ trợ triển khai.
Liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và viện nghiên cứu
Theo The Economist, khu vực kinh tế tư nhân và các viện nghiên cứu tại Trung Quốc đang có mối liên kết ngày càng chặt chẽ. Bằng chứng là doanh thu mà các viện nghiên cứu thu được khi bán ý tưởng cho doanh nghiệp, đồng phát triển công nghệ hoặc cung cấp dịch vụ tư vấn. Từ năm 2019 đến năm 2023, con số này gần như tăng gấp đôi, đạt 205 tỷ nhân dân tệ (29 tỷ USD).
Mối quan hệ này mang lại lợi ích cho cả hai bên. Trong lĩnh vực công nghệ sinh học, các viện nghiên cứu nhà nước có thể khai thác nguồn lực tư nhân để hỗ trợ công việc. Chẳng hạn, họ có thể sử dụng cơ sở lên men công nghiệp tại các công ty địa phương để nuôi cấy vi khuẩn.
Thành phố Hợp Phì ở tỉnh An Huy có lẽ là ví dụ rõ nét nhất về việc kết nối giới khoa học và doanh nghiệp. Chính quyền thành phố đầu tư hỗ trợ các công ty tư nhân, xây dựng chuỗi cung ứng quanh họ và đóng vai trò trung gian giữa phòng thí nghiệm, trường đại học và khu vực tư nhân.
Chính phủ Trung Quốc hy vọng có thể nhân rộng những hệ thống hợp tác thành công như vậy trên toàn quốc.
Hồi tháng 3, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia đã được trao quyền quản lý quỹ 1 nghìn tỷ nhân dân tệ để đầu tư công nghệ. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT) cũng bắt đầu theo dõi việc thương mại hóa ý tưởng trong các khu công nghiệp.
Hồi tháng 4, ông Lý Nhạc Thành, người có công biến 2 thành phố thành trung tâm năng lượng xanh, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng MIIT, cho thấy chính phủ kỳ vọng sẽ có nhiều cuộc chuyển đổi tương tự.

Cuộc “cách mạng đổi mới” tại Trung Quốc mang đến nhiều lợi thế cho các doanh nghiệp. Một mặt, nó giúp họ dễ dàng tham gia các lĩnh vực mới. Chẳng hạn, Xiaomi – ban đầu là nhà sản xuất điện thoại thông minh – chỉ mất khoảng 3 năm để gia nhập thành công mảng xe điện tại Trung Quốc. Mặt khác, đổi mới sáng tạo cũng góp phần hình thành những ngành và lĩnh vực mới. Trung Quốc đã trở thành quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực taxi bay mới nổi, một phần nhờ tận dụng chuyên môn trong cả xe điện và drone.
Khoản chi khổng lồ
Dù đạt được nhiều thành công, mô hình đổi mới của Trung Quốc đi kèm với chi phí ngày càng lớn. Ước tính chi phí để hỗ trợ các cấp các ngành có thể tới 2% GDP. Cũng do nhà nước đóng vai trò ngày càng lớn trong việc định hướng và hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới, đầu tư từ các quỹ tư nhân đã sụt giảm mạnh, giảm 41% so với cùng kỳ năm ngoái trong nửa đầu năm 2025, theo KPMG.
Bên cạnh đó, hiệu quả từ các khoản đầu tư cho đổi mới đôi khi khó kiểm chứng. Năng suất nhân tố tổng hợp của Trung Quốc – thước đo mức độ sử dụng hiệu quả vốn và lao động – đã chững lại. Một số nỗ lực của chính quyền địa phương nhằm xây dựng cụm chuyên môn đã thất bại, chẳng hạn như nỗ lực của thành phố Nam Ninh trong phát triển chuỗi cung ứng xe điện.
Trợ cấp của nhà nước cũng dẫn tới tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng trong nhiều ngành. Phần lớn các hãng xe điện ở Trung Quốc không có lợi nhuận. Quá nhiều doanh nghiệp hiện tranh giành cùng một nhóm khách hàng, dẫn tới tình trạng cạnh tranh khốc liệt mà ít kẻ thắng. Hơn nữa, một số công nghệ đang được phát triển ở Trung Quốc mà chưa có bằng chứng rõ ràng về nhu cầu từ thị trường. Những người làm trong ngành robot hình người phàn nàn rằng có hàng loạt công ty cùng sản xuất các sản phẩm tương tự mà nhu cầu thực sự lại không nhiều.
Mô hình đổi mới do nhà nước dẫn dắt đã giúp Trung Quốc tạo ra nhiều doanh nghiệp hàng đầu thế giới, nhưng hiệu quả đầu tư có thể quá thấp để mô hình này kéo dài lâu hơn nữa. Khoản nợ mà Trung Quốc tạo ra từ việc rót vốn cho đổi mới là khổng lồ và không bền vững, theo công ty nghiên cứu Rhodium Group.
Năm ngoái, nợ công của nước này đã lên tới 124% GDP. Chính phủ nhiều khả năng sẽ buộc phải cắt giảm hỗ trợ cho các công nghệ mới. Đến lúc đó, “dây chuyền đổi mới” của Trung Quốc có thể sẽ ngừng hoạt động, theo The Economist.
‘Canh bạc’ 37 tỷ USD của Boeing tại Trung Quốc
- Cận cảnh nhẫn đính hôn ước tính lên tới 1 triệu USD của Taylor Swift 27/08/2025 10:42
- 'Ngoại giao kinh tế cần có sự chuyển mình mạnh mẽ' 27/08/2025 12:56
- Gây sức ép lên Fed, TT Trump đang ‘đùa với lửa’? 27/08/2025 01:30
Trung Quốc dự trữ lượng dầu thô gấp 3 lần Mỹ
(VNF) - Dữ liệu mới cho thấy Trung Quốc bước vào cuộc xung đột với Iran với lượng dự trữ dầu chiến lược lớn gấp hơn 3 lần so với Mỹ.
Điểm lại loạt văn kiện hợp tác Việt Nam vừa ký với Hàn Quốc
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 22/4 đã chứng kiến lễ trao 12 văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành hai nước.
Xung đột Iran kéo dài, các hãng bay khó ‘cất cánh’
(VNF) - Trong bối cảnh xung đột Iran kéo dài làm chi phí nhiên liệu máy bay tăng mạnh, các hãng hàng không đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt, làm tăng khả năng hủy chuyến và cắt giảm lịch trình.
‘Bên thắng cuộc’ bất ngờ trong cuộc chiến Iran
(VNF) - Các xưởng đóng tàu của Trung Quốc đang nổi lên như những bên hưởng lợi đáng kể từ cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran, khi tình trạng tắc nghẽn trong vận chuyển dầu thô ngày càng nghiêm trọng, kéo theo nhu cầu toàn cầu gia tăng đối với các tàu chở dầu cỡ lớn.
Một chiếc bánh lỗi phanh phui 67.000 'nhà cung cấp ma'
(VNF) - Một lời phàn nàn của khách hàng về chiếc bánh không đạt yêu cầu đã châm ngòi cho cuộc điều tra quy mô lớn, qua đó phơi bày hàng chục nghìn nhà cung cấp thực phẩm “ma” tại Trung Quốc. Vụ việc không chỉ dẫn tới các khoản phạt khổng lồ đối với nhiều tập đoàn lớn, mà còn làm lộ rõ những hệ lụy của cuộc cạnh tranh giá cả khốc liệt.
'Bình thường mới' của kinh tế thế giới: Sống chung với cú sốc địa chính trị
(VNF) - Những cú sốc địa chính trị liên tiếp, đặc biệt từ Trung Đông, đang khiến triển vọng kinh tế toàn cầu trở nên mong manh hơn bao giờ hết, buộc các định chế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) phải liên tục điều chỉnh dự báo.
Giá dầu bất định trước nước đi của Mỹ và Nga
(VNF) - Giá dầu thế giới biến động mạnh khi vượt mốc 100 USD/thùng rồi nhanh chóng hạ nhiệt, sau động thái Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran nhằm kéo dài đàm phán. Trong khi đó, các tín hiệu về nguồn cung từ Nga tiếp tục làm gia tăng bất ổn, khiến thị trường năng lượng toàn cầu đứng trước nhiều rủi ro khó lường.
Ứng viên Chủ tịch FED: Khẳng định tính độc lập, không chịu sức ép từ TT Trump
(VNF) - Những điểm đáng chú ý từ phiên điều trần trước Thượng viện của ông Kevin Warsh - người được Tổng thống Trump đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cho thấy, ông bảo vệ quan điểm về chính sách tài chính và khẳng định Tổng thống chưa bao giờ yêu cầu ông cắt giảm lãi suất.
Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn, Iran chưa đồng ý đàm phán
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/4 đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn với Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh này dự kiến hết hạn, nhằm tạo điều kiện để hai nước tiếp tục đàm phán hòa bình, hướng tới chấm dứt cuộc chiến làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
Chiến lược Việt Nam của các 'đại gia' tài chính Hàn Quốc
(VNF) - Lãnh đạo 5 ngân hàng thương mại lớn nhất Han Quốc sẽ tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Việt Nam trong tuần này, theo Korea Herald.
Nhà đầu tư 'bỏ túi' hàng nghìn tỷ USD nhờ Tim Cook
(VNF) - Ngày 20/4, Apple thông báo giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ từ chức vào ngày 1/9 năm nay, sau khi ông đảm nhiệm vị trí này từ tháng 8/2011. Trong thời gian giữ chức, ông đã góp phần giúp giá trị vốn hóa của Apple tăng từ 350 tỷ USD lên hơn 4 nghìn tỷ USD.
Mỹ - Iran trước hạn chót ngừng bắn: Đàm phán bấp bênh, giá dầu tăng không dừng
(VNF) - Số phận của các cuộc đàm phán hòa bình với Iran vẫn chưa chắc chắn khi thời hạn kết thúc lệnh ngừng bắn đang đến gần, đẩy giá dầu tiếp tục tăng.
Siết tín dụng tư nhân: Dòng vốn tỷ USD bị chặn, cú sốc gây 'đổ vỡ' dây chuyền?
(VNF) - Trong khi người tiêu dùng đang vật lộn với giá cả leo thang và thị trường việc làm bấp bênh, một rủi ro khác đang âm thầm tích tụ trong hệ thống tài chính: tín dụng tư nhân.
Tim Cook sẽ từ chức CEO Apple sau 15 năm
(VNF) - CEO của Apple, Tim Cook, sẽ rời vị trí mà ông kế nhiệm từ cố CEO Steve Jobs, khép lại 15 năm lãnh đạo chứng kiến giá trị vốn hóa của công ty tăng thêm hơn 3,6 nghìn tỷ USD trong kỷ nguyên thịnh vượng nhờ iPhone.
Trung Quốc 'mắc kẹt' trong khủng hoảng dư thừa điện mặt trời
(VNF) - Trung Quốc đã kêu gọi “những nỗ lực phối hợp” nhằm giảm bớt cuộc khủng hoảng dư thừa công suất nghiêm trọng trong ngành điện mặt trời, như một phần trong chiến dịch của Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc chiến giá cả khốc liệt kéo dài nhiều năm qua.
Trung Quốc 'hút' bạc toàn cầu
(VNF) - Nhập khẩu bạc của Trung Quốc đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong tháng 3, khi nhu cầu từ các nhà đầu tư cá nhân và ngành công nghiệp năng lượng mặt trời quy mô lớn của nước này đẩy lượng mua vượt xa mức trung bình theo mùa.
Mỹ nổ súng và bắt giữ tàu dầu Iran, thị trường toàn cầu đảo chiều
(VNF) - Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ xoay chiều sau vụ bắt giữ tàu chở hàng, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh và thổi bùng lo ngại xung đột leo thang. Diễn biến này ngay lập tức khiến thị trường tài chính toàn cầu đảo chiều trong trạng thái thận trọng.
Giá dầu bật tăng, chứng khoán chao đảo vì ‘điểm nghẽn’ Hormuz
(VNF) - Giá dầu tăng vọt, trong khi hợp đồng tương lai Phố Wall lao dốc vào tối 19/4, khi các nhà giao dịch đánh giá lại căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran liên quan đến eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới.
Tỷ phú Elon Musk lại khiến thị trường Bitcoin 'dậy sóng'
(VNF) - Tỷ phú Elon Musk, giám đốc điều hành của Tesla và SpaceX, người đang trên đà trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới, vẫn tiếp tục “khuấy động” cộng đồng tiền điện tử dù đã rút lui khỏi tuyến đầu của Bitcoin.
50 ngày chiến sự Mỹ - Iran: 50 tỷ USD biến mất và hệ lụy kéo dài nhiều năm
(VNF) - Chỉ trong gần 50 ngày, chiến sự Iran đã khiến hơn 500 triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường, tương đương khoảng 50 tỷ USD, đẩy tồn kho toàn cầu sụt giảm mạnh và gây áp lực kéo dài lên giá năng lượng cũng như kinh tế thế giới.
Chuyện khó tin: Chiến sự Mỹ - Iran khiến nước Anh nguy cơ thiếu thịt gà
(VNF) - Các bộ trưởng nước này đang soạn thảo kế hoạch dự phòng cho “kịch bản xấu nhất có thể xảy ra” nếu nguồn cung CO2 bị gián đoạn.
Mỹ - Iran nối lại đàm phán: TT Trump dọa 'hủy diệt' nếu không đạt thỏa thuận
(VNF) - Iran tái áp đặt kiểm soát nghiêm ngặt tại eo biển Hormuz sau khi Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa. Trong khi đó, Tổng thống Trump liên tiếp đưa ra cảnh báo cứng rắn, khẳng định sẽ buộc Tehran phải chấp nhận một thỏa thuận hòa bình bằng “mọi cách cần thiết”.
Mỹ và Iran bật - tắt 'công tắc' Hormuz: Thị trường giằng co từng giờ
(VNF) - Tuần qua đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong căng thẳng Mỹ - Iran: từ đối đầu quân sự sang đối đầu kinh tế và năng lượng. Eo biển Hormuz trở thành trung tâm của cuộc chơi, trong khi các chính sách tài khóa và phong tỏa kinh tế đóng vai trò hỗ trợ chiến lược.
Hormuz đang đóng - mở bất định, đàm phán Mỹ - Iran tiến hay lùi?
(VNF) - Eo biển Hormuz vẫn trong trạng thái “mở rồi lại đóng” đầy bất ổn, giữa lúc Mỹ và Iran vừa đàm phán vừa cáo buộc lẫn nhau. Dù có tín hiệu tiến triển, hai bên vẫn chưa thu hẹp được các bất đồng cốt lõi, khiến nguy cơ bất ổn khu vực và gián đoạn năng lượng toàn cầu tiếp tục hiện hữu.
Cuộc chiến Iran phơi bày điểm yếu kinh tế, áp lực buộc TT Trump chuyển hướng
(VNF) - Bảy tuần chiến tranh không thể lật đổ chính quyền thần quyền của Iran hoặc buộc họ phải đáp ứng tất cả các yêu cầu của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, đối với cả đối thủ và đồng minh của Mỹ, cuộc xung đột đã làm nổi bật một trong những điểm yếu cốt lõi của ông: áp lực kinh tế trong nước.
Trung Quốc dự trữ lượng dầu thô gấp 3 lần Mỹ
(VNF) - Dữ liệu mới cho thấy Trung Quốc bước vào cuộc xung đột với Iran với lượng dự trữ dầu chiến lược lớn gấp hơn 3 lần so với Mỹ.
Thực địa khu 'đất vàng' xây tổ hợp gần 10.000 tỷ giữa nội đô Hà Nội
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.


































































