Chuyển từ bán xe sang bán 'lối sống': Trung Quốc xây mạng lưới sạc EV lớn nhất thế giới

Theo thông báo của Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), mạng lưới trạm sạc hiện nay có thể đáp ứng nhu cầu của hơn 40 triệu phương tiện năng lượng mới, đưa Trung Quốc trở thành quốc gia sở hữu hệ thống sạc EV lớn nhất và phát triển nhanh nhất thế giới.

Hạ tầng đi trước, thị trường theo sau

Tính đến cuối năm 2025, tổng số trạm sạc xe điện tại Trung Quốc đã vượt 20,09 triệu đơn vị, trong đó bao gồm 4,72 triệu trạm sạc công cộng và 15,38 triệu trạm sạc tư nhân. Quy mô này phản ánh chiến lược phát triển song song giữa các trung tâm sạc công suất cao tại đô thị và hệ thống sạc tại nhà, nhằm tối đa hóa sự tiện lợi cho người sử dụng.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số tuyệt đối, mà ở tốc độ mở rộng chưa từng có. Nếu Trung Quốc mất tới 13 năm để lắp đặt một triệu trụ sạc đầu tiên, thì giai đoạn tăng trưởng từ 10 triệu lên 20 triệu trạm sạc chỉ diễn ra trong vòng 18 tháng. Đây được xem là một trong những chiến dịch xây dựng hạ tầng năng lượng lớn nhất thế giới trong thời gian ngắn.

Theo NEA, công suất trung bình của mỗi trạm sạc công cộng đã đạt 46,5 kW, tăng 33% so với cùng kỳ năm trước, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian chờ sạc và cải thiện trải nghiệm người dùng. Song song với đó, mạng lưới sạc đã phủ sóng hơn 98% các khu vực dịch vụ đường cao tốc, với 71.500 trụ sạc được lắp đặt dọc theo các tuyến giao thông huyết mạch. Đặc biệt, 19 khu vực cấp tỉnh đã hoàn thành việc đưa trạm sạc đến tất cả các thị trấn và xã, thu hẹp khoảng cách giữa đô thị và nông thôn.

Các nhà phân tích cho rằng việc loại bỏ “nỗi lo về phạm vi hoạt động” - rào cản tâm lý lớn nhất đối với người tiêu dùng xe điện - đã tạo ra một vòng lặp tự củng cố: hạ tầng thúc đẩy doanh số, doanh số lại biện minh cho đầu tư hạ tầng quy mô lớn hơn. Nhờ đó, xe điện dần trở thành lựa chọn mặc định thay vì giải pháp thay thế.

“Trung Quốc không chỉ bán ô tô nữa. Họ đang bán một lối sống với khả năng di chuyển liền mạch,” bà Lynn Zhang, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Kantar Insights, nhận định. Theo bà, cột mốc 20 triệu trạm sạc mang lại cú hích kinh tế lớn khi kéo theo dòng vốn đầu tư trải dài toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nhà sản xuất thiết bị sạc, mô-đun điện, đến doanh nghiệp lưu trữ năng lượng và quản lý lưới điện.

Từ lợi thế nội địa đến tham vọng toàn cầu

Không dừng lại ở việc củng cố thị trường trong nước, Trung Quốc đang tận dụng lợi thế hạ tầng và công nghệ để mở rộng ảnh hưởng ra toàn cầu, đặc biệt là tại châu Âu. Theo tờ Le Point (Pháp), các thương hiệu xe Trung Quốc như MG, BYD, Xpeng, Polestar đang gia tăng hiện diện mạnh mẽ tại thị trường EU và được dự báo sẽ tăng tốc đáng kể trong năm 2026.

Hiện nay, xe Trung Quốc chiếm khoảng 1,83% thị phần tại Pháp và 7,4% thị phần trên toàn Liên minh châu Âu. Đáng chú ý, khảo sát của hãng Zeekr cho thấy 38% người tiêu dùng châu Âu sẵn sàng mua xe điện Trung Quốc, tăng mạnh so với một năm trước. Sự thay đổi này phản ánh bước chuyển chiến lược của các nhà sản xuất Trung Quốc: từ cạnh tranh giá rẻ sang đầu tư bài bản về chất lượng, thương hiệu và mạng lưới phân phối.

Sau giai đoạn thăm dò với những mẫu xe chất lượng trung bình, các hãng xe Trung Quốc đã đẩy mạnh hợp tác với đại lý địa phương, xây dựng trung tâm nghiên cứu – phát triển (R&D) tại châu Âu và tiến tới sản xuất tại chỗ để tránh rào cản thuế quan. BYD đang xây dựng nhà máy tại Hungary; Chery tiếp quản nhà máy cũ của Nissan gần Barcelona; trong khi SAIC (chủ sở hữu MG), Xpeng và Leapmotor triển khai các dự án sản xuất tại Áo hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.

MG - thương hiệu có nguồn gốc Anh hiện thuộc tập đoàn SAIC - đang dẫn đầu làn sóng xe Trung Quốc tại châu Âu, với hơn 100.000 xe bán ra tại Pháp kể từ năm 2020 và mạng lưới 193 đại lý. BYD tiếp tục mở rộng phân khúc cao cấp, chuẩn bị đưa các dòng Denza, Yangwang và Seal U DM-i ra thị trường. Các hãng khác cũng chạy đua công nghệ: Xpeng nâng cấp SUV G6 và G9 với khả năng sạc siêu nhanh 451 kW; Polestar chuẩn bị ra mắt sedan Polestar 5 công suất 884 mã lực, sử dụng nền tảng sạc 800 volt.

Song song với xe thuần điện, chiến lược hybrid đang trở thành “cầu nối” quan trọng để chinh phục người tiêu dùng châu Âu. Chery dự kiến ra mắt hai thương hiệu Omoda và Jaecoo tại Pháp vào mùa Xuân 2026 với 6 mẫu SUV hybrid và plug-in hybrid, đặt mục tiêu xây dựng 70 đại lý vào cuối năm. Theo giới phân tích, năm 2026 sẽ chứng kiến làn sóng mới của hàng loạt thương hiệu Trung Quốc như Skyworth, Aito, Forthing, Hongqi, Aion hay Deepal; thậm chí Xiaomi cũng dự kiến gia nhập thị trường xe điện châu Âu từ năm 2027.

Ở tầm vĩ mô, sự phát triển của mạng lưới sạc không chỉ phục vụ giao thông mà còn đóng vai trò chiến lược trong ổn định hệ thống năng lượng. Với khoảng 40 triệu xe điện đang lưu hành, Trung Quốc sở hữu một “hệ thống pin khổng lồ” phân tán. Việc chuyển từ sạc thông thường sang công nghệ tương tác xe - lưới điện (V2G) cho phép xe điện tham gia điều tiết cung - cầu, cắt giảm đỉnh phụ tải và cung cấp điện dự phòng.

Ông Zhu Gongshan, Chủ tịch GCL Holdings - tập đoàn điện lực tư nhân lớn nhất Trung Quốc - cho rằng việc trao cho các nguồn năng lượng phân tán vị thế thị trường bình đẳng với nhà máy điện truyền thống sẽ giải phóng tiềm năng linh hoạt của hệ thống, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa vào thị trường.

Trong thời gian tới, Trung Quốc đặt mục tiêu đến cuối năm 2027 sẽ xây dựng mạng lưới 28 triệu trạm sạc trên toàn quốc, với tổng công suất sạc công cộng vượt 300 triệu kW, đủ đáp ứng hơn 80 triệu xe điện. Với chiến lược “hạ tầng đi trước một bước”, quốc gia này đang từng bước biến giấc mơ thống lĩnh cuộc cách mạng xe điện toàn cầu thành hiện thực - không chỉ trên đường phố trong nước, mà cả trên những con đường châu Âu.