Cựu Đại sứ Nhật Bản và kỳ vọng Việt Nam 'thăng hoa toàn diện'

Trong chia sẻ mới đây, GS. Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo (Nhật Bản) cho biết, trong quá trình công tác, ông có nhiều dịp gặp gỡ và trao đổi với các đời Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam. Một số vị trở nên thân thiết và vẫn duy trì liên lạc ngay cả sau khi kết thúc nhiệm kỳ. Trong số đó, cựu Đại sứ Yamada Takio là người để lại cho ông nhiều kỷ niệm sâu sắc.

Theo GS Trần Văn Thọ, trước khi sang Việt Nam nhận nhiệm vụ, ông Yamada từng có buổi gặp đầu tiên với ông theo sự sắp xếp của Bộ Ngoại giao Nhật Bản. Ngay từ thời điểm đó, cựu Đại sứ đã thể hiện rõ mong muốn đóng góp tích cực cho việc thúc đẩy quan hệ Việt - Nhật cũng như cho sự phát triển dài hạn của Việt Nam.

Khi nghe GS Trần Văn Thọ giới thiệu về bài viết “4.000 ngày có thể thay đổi Việt Nam”, trong đó đề cập các cải cách cho thập niên 2020 và dự báo những chuyển biến mạnh mẽ vào khoảng năm 2030, ông Yamada đã bày tỏ quyết tâm muốn góp phần thúc đẩy những thay đổi đó ngay trong 1.000 ngày đầu nhiệm kỳ.

Trong nhiệm kỳ Đại sứ tại Việt Nam (2020-2024), ông Yamada Takio đã triển khai nhiều hoạt động nhân kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt - Nhật (2023), gắn với các mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam.

Đáng chú ý, ông đã ủy thác cho Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Đông Á và ASEAN (ERIA) thực hiện chương trình nghiên cứu nhằm đưa ra các khuyến nghị chính sách cho mục tiêu Việt Nam trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045. GS Trần Văn Thọ cho biết ông có tham gia dự án này và đã trình bày tại Đại sứ quán Nhật Bản bài thuyết trình về kinh nghiệm tăng trưởng thần kỳ của Nhật Bản giai đoạn 1955-1973 và những gợi ý cho Việt Nam hiện nay. Đây cũng là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm quan hệ song phương.

GS Trần Văn Thọ nhận xét, cựu Đại sứ Yamada không chỉ là một nhà ngoại giao mà còn có hiểu biết sâu rộng về lịch sử và âm nhạc. Điều này được thể hiện rõ trong cuốn sách mới cũng như trong các hoạt động giao lưu văn hóa. Ông Yamada đặc biệt yêu thích nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nhất là ca khúc “Diễm xưa” - một tác phẩm đã trở nên quen thuộc với công chúng Nhật Bản.

Tháng 1 vừa qua, ông Yamada Takio xuất bản cuốn sách “Việt Nam: Rồng bay lên ở châu Á” (Nhà xuất bản Bungeisha). Theo GS Trần Văn Thọ, cuốn sách được viết với sự đồng cảm sâu sắc, thể hiện tình cảm gắn bó và niềm tin mạnh mẽ của tác giả đối với Việt Nam. Ông Yamada coi các cải cách hiện nay là “Đổi mới lần thứ hai” và đánh giá cao tiềm năng phát triển kinh tế của Việt Nam trong dài hạn.

Tác giả cuốn sách cũng dành nhiều trang phân tích lịch sử và văn hóa Việt Nam, từ Văn hóa Phùng Nguyên cách đây khoảng 4.000 năm đến Văn hóa Đông Sơn, đồng thời đưa ra những đánh giá trên cương vị một cựu Đại sứ Nhật Bản tại UNESCO.

Theo ông Yamada, Việt Nam vốn là một quốc gia có nền văn hóa cao, song từng phát triển chậm do chiến tranh và ngoại xâm. Sự tăng trưởng mạnh mẽ hiện nay, theo ông, chính là quá trình đất nước vượt qua thời kỳ “ẩn mình” để trở lại vị thế vốn có.

GS Trần Văn Thọ cũng đánh giá cao góc nhìn lịch sử trong cuốn sách, khi tác giả trực tiếp thăm nhiều di tích như Đền Hùng, Điện Biên Phủ và đặc biệt quan tâm tới câu chuyện tình giữa thương nhân Araki Sotaro và Công nữ Ngọc Hoa vào đầu thế kỷ XVII. Từ đó, ông Yamada đã lựa chọn câu chuyện này làm điểm nhấn văn hóa cho dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt - Nhật thông qua vở opera “Công nữ Ngọc Hoa”, một dự án được công chúng hai nước đón nhận tích cực.

Về triển vọng quan hệ song phương và đầu tư FDI, GS Trần Văn Thọ cho biết ông Yamada nhìn nhận tương lai Việt - Nhật theo hướng đối đẳng, khi Việt Nam dần “tốt nghiệp” ODA và dòng đầu tư hai chiều ngày càng cân bằng hơn. Đáng chú ý, tác giả coi sự đối đẳng này là sự “trở lại” mối quan hệ bình đẳng từng tồn tại giữa hai nước từ đầu thế kỷ XVII.

Theo GS Trần Văn Thọ, với hình tượng “Rồng bay”, cựu Đại sứ Yamada Takio không chỉ kỳ vọng vào sự cất cánh về kinh tế của Việt Nam, mà còn tin tưởng vào sự thăng hoa toàn diện về sức mạnh quốc gia, bao gồm cả văn hóa và vị thế quốc tế.

Ông Yamada Takio là một nhà ngoại giao kỳ cựu của Nhật Bản, tốt nghiệp ngành pháp luật và gia nhập Bộ Ngoại giao Nhật Bản từ năm 1983. Trước khi làm Đại sứ tại Việt Nam, ông đã phục vụ tại nhiều phái bộ nước ngoài như Anh, Ấn Độ, Indonesia và từng là Đại sứ của Nhật Bản tại UNESCO.

Ông nhận nhiệm vụ Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam từ tháng 4/2020, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, và kết thúc nhiệm kỳ vào khoảng đầu năm 2024.

Trong nhiệm kỳ, ông đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng giữa Việt Nam và Nhật Bản, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và phục hồi kinh tế.

Trong các phát biểu với báo chí, Đại sứ Yamada từng chia sẻ rằng ông ấn tượng sâu sắc với sự phát triển năng động, văn hoá phong phú và tinh thần của người Việt Nam; đồng thời coi Việt Nam là đối tác quan trọng của Nhật Bản trên nhiều lĩnh vực phát triển chung trong khu vực và thế giới.

Ông Yamada được Bộ Ngoại giao Việt Nam và nhiều cơ quan đánh giá cao vì đã góp phần đẩy mạnh hợp tác nhiều mặt, từ kinh tế, đầu tư đến giao lưu văn hoá, giáo dục và trao đổi nhân dân.

Năm 2024, ông được trao tặng Huy hiệu “Vì hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc” và Huy hiệu “Vì sự nghiệp ngoại giao Việt Nam” nhằm ghi nhận những đóng góp quan trọng của ông cho quan hệ song phương trong nhiệm kỳ.