Nghề Hoạch định tài chính là một ngành nghề mới nổi tại Việt Nam nhưng đóng một vai trò quan trọng không chỉ đối với các cá nhân mà còn đối với tổng thể nền kinh tế - xã hội.
Để ngành nghề Hoạch định tài chính trở nên chuyên nghiệp và phát triển tại Việt Nam, ngành này cần chú trọng vai trò cốt yếu của đạo đức trong quá trình tác nghiệp. Một nghiên cứu bởi Bigel (1998) với các nhà hoạch định tài chính hành nghề tại Hoa Kỳ cho thấy rằng các nhà hành nghề tư vấn tài chính có chứng chỉ CFP (Certified Financial Planner), chứng chỉ Nhà hành nghề Hoạch định tài chính đã nhận được đánh giá đạo đức cao hơn so với những người không có bằng cấp này. Điều này cho thấy rằng việc thực hành các quy tắc đạo đức ảnh hưởng đến việc ra quyết định có đạo đức của những người hành nghề hoạch định tài chính.
Cull và Bowyer (2017) cũng đã chỉ ra rằng khi xếp hạng tầm quan trọng của các khía cạnh khác nhau trong tư vấn tài chính, khách hàng đã xếp hạng các kỹ năng đạo đức trên các kỹ năng chuyên môn.
Khái niệm niềm tin cũng gắn liền với yếu tố đạo đức và có liên quan đến việc thiết lập kế hoạch tài chính (Bruhn và Asher, 2020) vì niềm tin là yếu tố quan trọng quyết định việc tìm kiếm các tư vấn tài chính (Burke và Hung, 2019; Lachance và Tang, 2012; Monti và cộng sự, 2014). Cull và Sloan (2016) phát hiện ra rằng sự tin tưởng là rất cần thiết trong mối quan hệ giữa người lập kế hoạch tài chính và khách hàng. Sự tin tưởng của khách hàng đối với lĩnh vực dịch vụ tài chính đã giảm kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (Ahmed và cộng sự, 2020).
Sự suy giảm lòng tin cũng đang là một vấn đề tại Việt Nam thể hiện qua hàng loạt các sai phạm trong lĩnh vực trái phiếu, bảo hiểm và thị trường chứng khoán trong thời gian gần đây. Sự suy giảm lòng tin không chỉ gây thiệt hại cho các nhà đầu tư cá nhân mà còn dẫn đến các thiệt hại lâu dài về mặt vĩ mô cho nhà nước và các doanh nghiệp.
Chính vì vậy việc xây dựng và củng cố niềm tin của các nhà đầu tư cá nhân đang là một vấn đề cấp bách cần được quan tâm từ tất cả mọi phía đặc biệt là từ những người hành nghề tư vấn tài chính chân chính và chuyên nghiệp.
Trong đó, việc củng cố đạo đức nghề nghiệp của người làm nghề hoạch định tài chính cá nhân rất quan trọng. Hành vi có đạo đức là điều cần thiết để xây dựng niềm tin với khách hàng cũng như duy trì tính chuyên nghiệp của nghề. Bởi ngành hoạch định tài chính được xây dựng dựa trên sự tin tưởng và tín nhiệm mà khách hàng đặt vào các nhà hoạch định tài chính của họ. Nếu các nhà hoạch định tài chính hành xử phi đạo đức, họ có nguy cơ làm tổn hại danh tiếng của ngành và làm tổn hại đến lợi ích của khách hàng, gây mất niềm tin.
Quy tắc đạo đức, đôi khi được gọi là quy tắc ứng xử, được tạo ra để đảm bảo mức độ tiêu chuẩn đạo đức tối thiểu của những người hành nghề chuyên nghiệp. Abbott (1983) đã xác định rằng việc tạo ra các quy tắc đạo đức và ứng dụng của chúng là điều cần thiết trong sự phát triển của một nghề nghiệp.
Mục đích của quy tắc đạo đức là tạo niềm tin vào nghề nghiệp vì nó được xem như một tuyên bố sứ mệnh, chiến lược quản lý đảm bảo chất lượng, lời hứa về dịch vụ và bao gồm các hướng dẫn hành động hợp lý cho khách hàng và công chúng (Bonvin và Dembinski, 2002; Mackay, 2011). Điều này rất cần thiết cho nghề hoạch định tài chính, một nghề mới nổi tại Việt Nam, nơi mà sự tin tưởng của khách hàng vào người hoạch định tài chính của họ là vô cùng quan trọng (Bruhn, 2019a, 2019b; Calcagno và cộng sự, 2017).
Các thị trường tài chính phát triển như Anh, Úc, Mỹ hay Singapore đều đã ban hành các Bộ Quy tắc đạo đức cho người hành nghề Hoạch định tài chính. Tại Úc, các cơ quan quản lý nhà nước lẫn hiệp hội hành nghề đã xây dựng các bộ Quy tắc đạo đức cho ngành hoạch định tài chính, bao gồm: Ủy ban Chuẩn mực Đạo đức & Chuyên môn Kế toán (APESB), 2013; Hiệp hội Cố vấn Tài chính (AFA), 2018; Hiệp hội Lập kế hoạch Tài chính Úc (FPA), 2013; Hiệp hội các Cố vấn Tài chính được sở hữu độc lập (AIOFP), 2017. Các Bộ quy tắc ứng xử tương ứng cũng được ban hành tại Hoa Kỳ bởi Hội đồng Tiêu chuẩn Hoạch định tài chính (CFP Board), 2019, tại Anh Quốc bởi Viện tiêu chuẩn Anh (BIS), 2006 và tại Singapore bởi Hiệp hội Hoạch định tài chính Singapore (FPAS). Tại Trung Quốc, Hội đồng Tiêu chuẩn Hoạch định tài chính Trung Quốc (FPSC) cũng đã được thành lập để tư vấn, ban hành và giám sát bộ Tiêu chuẩn Hành nghề và tiêu chuẩn đạo đức của các nhà hành nghề Hoạch định tài chính.
Tại Việt Nam, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) đang là một trong những đơn vị tiên phong trong việc tham vấn và phát triển ngành Hoạch định tài chính tại Việt Nam. Trong đó, hiệp hội cũng đã tổ chức nhiều buổi hội thảo, tham vấn các cơ quan ban ngành có liên quan, như: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các trường đại học, để sớm đưa ra các bộ Tiêu chuẩn hành nghề, Tiêu chuẩn giáo dục và đặc biệt là Bộ Tiêu chuẩn Đạo đức cho các nhà hành nghề Hoạch định tài chính tại Việt Nam.
Có một số vấn đề đạo đức mà các nhà hoạch định tài chính có thể phải đối mặt. Một số vấn đề đạo đức phổ biến nhất trong lập kế hoạch tài chính hiện nay tại Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới bao gồm:
Xung đột lợi ích
Các nhà hoạch định tài chính có thể có xung đột lợi ích khi họ có lợi ích cạnh tranh hoặc lòng trung thành có thể ảnh hưởng đến lời khuyên của họ. Ví dụ, một nhà hoạch định tài chính có thể đề xuất một sản phẩm tài chính mang lại lợi ích cho cá nhân họ chứ không phải cho khách hàng.
Hành vi lừa đảo
Các nhà hoạch định tài chính có thể tham gia vào hành vi gây hiểu lầm hoặc lừa đảo khi họ cung cấp thông tin sai lệch hoặc gây hiểu lầm cho khách hàng. Điều này có thể bao gồm việc đưa ra những tuyên bố phóng đại về hiệu suất của một khoản đầu tư hoặc giữ lại thông tin có liên quan đến quá trình ra quyết định của khách hàng.
Vi phạm bảo mật
Các nhà hoạch định tài chính có nhiệm vụ duy trì tính bảo mật của thông tin khách hàng. Vi phạm bảo mật có thể xảy ra khi các nhà lập kế hoạch tài chính chia sẻ thông tin khách hàng với bên thứ ba mà không có sự đồng ý của khách hàng.
Các nguyên tắc đạo đức cơ bản của nghề hoạch định tài chính
Để đảm bảo hành vi đạo đức trong quá trình hành nghề, các nhà hoạch định tài chính nên tuân theo các nguyên tắc đạo đức cơ bản sau:
Lợi ích tốt nhất của khách hàng
Hành động vì lợi ích tốt nhất của khách hàng của bạn trong việc tìm cách mở rộng và đảm bảo an sinh tài chính của họ.
Trung thực
Các nhà hoạch định tài chính nên trung thực và minh bạch với khách hàng của họ. Điều này bao gồm tiết lộ tất cả các khoản phí và hoa hồng liên quan đến các sản phẩm tài chính và cung cấp thông tin chính xác và trung thực cho khách hàng.
Tuân thủ pháp luật và quy tắc
Tuân thủ pháp luật, quy tắc ứng xử và quy định có liên quan và tránh bất kỳ hành vi nào làm mất uy tín nghề nghiệp.
Chính trực
Các nhà hoạch định tài chính nên hành động chính trực và tránh xung đột lợi ích. Họ nên hành động vì lợi ích tốt nhất của khách hàng và tránh những hành động có thể gây hại cho khách hàng của họ.
Cần mẫn
Chăm sóc chu đáo; thực hiện các cam kết nghề nghiệp kịp thời, triệt để; hành động với nhân phẩm, sự tôn trọng và lịch sự khi giao dịch với tất cả các bên liên quan, bao gồm cả khách hàng và đồng nghiệp.
Khách quan
Không cho phép sự thiên vị, xung đột lợi ích hoặc ảnh hưởng quá mức của người khác lấn át các phán đoán chuyên môn hoặc kinh doanh.
Bảo mật
Các nhà hoạch định tài chính có nhiệm vụ duy trì tính bảo mật của thông tin khách hàng. Họ chỉ nên chia sẻ thông tin khách hàng với bên thứ ba khi có sự đồng ý của khách hàng.
Chuyên nghiệp
Các nhà hoạch định tài chính nên luôn luôn hành động một cách chuyên nghiệp. Điều này bao gồm việc duy trì trình độ chuyên môn cần thiết và các tiêu chuẩn nghề nghiệp cũng như cập nhật những phát triển của ngành.
Năng lực
Các nhà hoạch định tài chính cần có kiến thức và kỹ năng cần thiết để đưa ra lời khuyên hợp lý cho khách hàng của họ. Họ nên cập nhật những phát triển của ngành và liên tục phát triển kiến thức và kỹ năng của mình.
Tóm lại, đạo đức trong tư vấn tài chính là điều cần thiết để duy trì niềm tin và sự tự tin trong nghề hoạch định tài chính. Các nhà hoạch định tài chính nên tuân theo các nguyên tắc đạo đức như trung thực, liêm chính, bảo mật, chuyên nghiệp và năng lực để đảm bảo cung cấp cho khách hàng của mình những lời khuyên và hướng dẫn đúng đắn. Bằng cách đó, các nhà hoạch định tài chính có thể xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng của họ và duy trì tính toàn vẹn của ngành nghề này.
Ngành dịch vụ tư vấn tài chính tại Việt Nam đã từng phải đối mặt với khủng hoảng niềm tin bởi những vụ bê bối, là hậu quả một phần từ các hành vi phi đạo đức của các tư vấn viên tài chính cá nhân. Sự thiếu sót các văn bản luật và quy tắc ứng xử đạo đức dành cho những người hoạt động tư vấn tài chính cá nhân, dẫn đến các hành vi sai trái gây thiệt hại cho khách hàng, xã hội và nhà nước.
Qua việc tổng hợp các kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển, có thể kết luận rằng các quy tắc đạo đức đóng vai trò là nền tảng trong việc phát triển ngành Tư vấn tài chính cá nhân trở thành một nghề nghiệp được xã hội và nhà nước công nhận và bảo vệ. Ngoài ra, nó còn là một tuyên bố sứ mệnh về việc đảm bảo chất lượng và những lời hứa về dịch vụ, đồng thời làm tăng lòng tin của khách hàng đối với nghề Hoạch địch tài chính cá nhân.
Tuy nhiên, việc tạo ra một bộ quy tắc đạo đức là một điều kiện cần nhưng chưa đủ để tạo ra sự tin tưởng tuyệt đối của xã hội về nghề nghiệp này. Một văn hóa đạo đức phải được nuôi dưỡng trong từng cá nhân người hành nghề. Bên cạnh các quy tắc đạo đức, cần truyền tải thông tin và quá trình thẩm thấu đến các cá nhân hành nghề về ý nghĩa và tầm quan trọng của đạo đức nghề nghiệp để quy tắc đạo đức có hiệu quả trong lĩnh vực Hoạch định tài chính cá nhân.
Tags:
(VNF) - Sau gần một năm triển khai Nghị quyết 68, bức tranh doanh nghiệp cho thấy nhiều thách thức khi tốc độ gia nhập thị trường không đủ bù số rút lui. Điều này khiến mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 đứng trước áp lực lớn.
(VNF) - Đó là nhìn nhận chung của các chuyên gia, Nghị quyết 68 đã mở ra nhận thức và nhiều cơ hội mới, thực tiễn triển khai cho thấy, một nhóm nhỏ DN lớn đã thấy được kết quả bước đầu nhưng nhóm DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang còn nhiều e ngại.
(VNF) - Sáng nay (13/5) tại Hà Nội, Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance tổ chức tọa đàm “Dấu ấn 1 năm thực hiện Nghị quyết 68” nhằm đánh giá những kết quả bước đầu, nhận diện các khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp sau một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ kiểm tra doanh nghiệp sử dụng phần mềm không bản quyền và xử lý các hành vi vi phạm bản quyền trên môi trường số đến hết ngày 30/5.
(VNF) - Sáng 12/5, tại Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, nhấn mạnh vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hoạt động của Mặt trận trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, đồng thời khẳng định quan điểm xuyên suốt "Dân là gốc", lấy Nhân dân làm trung tâm của mọi chủ trương, chính sách. VietnamFinance trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
(VNF) - Bộ Công an vừa đề xuất nâng mạnh mức phạt tiền trong thẩm quyền xử lý vi phạm của nhiều chức danh thuộc lực lượng Công an nhân dân, trong đó có cảnh sát giao thông. Nội dung này được nêu trong dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
(VNF) - Chính phủ vừa đặt mục tiêu đến năm 2035, mọi giao dịch giữa người dân với cơ quan nhà nước sẽ được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Người dân không còn phải nộp lại giấy tờ nhiều lần, đồng thời mọi thủ tục có thể xử lý trực tuyến mà không phụ thuộc địa giới hành chính.
(VNF) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu khẩn trương ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản hướng dẫn thi hành luật, nhấn mạnh không để phát sinh “khoảng trống pháp luật” hay nợ đọng văn bản gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp khi triển khai thực tế.
(VNF) - VKSND Tối cao cáo buộc Giám đốc Herbitech Phạm Vũ Khiêm dùng tiền thu từ hoạt động sản xuất, buôn bán thực phẩm giả để đầu tư thuê đất tại khu công nghiệp nhằm hợp thức hóa dòng tiền.
(VNF) - Bộ Nội vụ đề xuất nhiều cơ chế đãi ngộ đặc biệt để thu hút nhân tài vào khu vực công, trong đó chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành và người có trình độ chuyên môn cao có thể được hưởng phụ cấp tới 300% mức lương hiện hưởng.
(VNF) - Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc FPT Telecom được Bộ Công an tuyển dụng chính thức và được phong cấp bậc hàm thượng tá.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), nếu không thực hiện cải cách thể chế một cách thực chất, khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) sẽ khó có bước chuyển căn bản và “10 năm nữa vẫn tiếp tục loay hoay với những bài toán cũ”. Ông nhấn mạnh, nút thắt lớn nhất hiện nay không nằm ở định hướng chính sách, mà ở cách thức tổ chức thực thi và cơ chế trao quyền trong quản trị doanh nghiệp.
(VNF) - Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất cắt giảm thêm 60 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong nỗ lực tiếp tục cải cách thủ tục, tháo gỡ rào cản gia nhập thị trường và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, qua đó tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake đã chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực an ninh, khoa học và công nghệ, văn hóa, thông tin và truyền thông.
(VNF) - Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 122/NQ-CP về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, trong đó yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung nguồn lực thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời đẩy nhanh xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết mới.
(VNF) - Bộ Xây dựng đang đẩy mạnh chương trình cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh với quy mô lớn, trong đó dự kiến cắt giảm hơn 40% điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa, bãi bỏ hàng trăm thủ tục nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
(VNF) - Hà Nội sẽ tăng cường giám sát và kiểm tra 200 dự án đầu tư trong năm 2026, bao gồm cả dự án đầu tư công và ngoài ngân sách, nhằm siết chặt kỷ luật đầu tư.
(VNF) - Chính phủ định hướng “giao một lần, giao sớm” các chỉ tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 cho địa phương nhằm tạo sự chủ động trong xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và phân bổ nguồn lực đầu tư.
(VNF) - Chủ tịch IEMS cùng hai người bị bắt vì liên quan đường dây tổ chức thi, cấp chứng chỉ tiếng Anh “chui” cho hơn 80.000 người, thu lợi gần 200 tỷ đồng.
(VNF) - Cáo trạng xác định, nhiều cán bộ thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã bị cáo buộc dựng “giấy phép con”, gây khó cho doanh nghiệp xuất khẩu lao động để nhận tiền “bôi trơn”. Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan bị cho là đã nhận hơn 16 tỷ đồng để tạo điều kiện giải quyết hồ sơ, cấp phép cho doanh nghiệp.
(VNF) - Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Ấn Độ từ ngày 5 - 7/5 ghi nhận nhiều nội dung hợp tác kinh tế được trao đổi giữa hai bên, tập trung vào thương mại, đầu tư và các lĩnh vực công nghệ cao.
(VNF) - Việt Nam và Ấn Độ đánh giá cao hợp tác nhiều thập kỷ qua trong lĩnh vực thăm dò dầu khí. Trên cơ sở hợp tác cùng có lợi, hai bên nhất trí tăng cường hơn nữa các hoạt động thăm dò và khai thác, bao gồm phát triển các giếng mới mà Ấn Độ quan tâm tham gia, trên cơ sở luật pháp Việt Nam, luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cùng chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành của hai nước sau cuộc hội đàm và họp báo chung tại thủ đô New Delhi ngày 6/5.
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu sớm hoàn thành điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia 2021-2030, sửa đổi Luật Đất đai trong năm 2026.
(VNF) - Lãnh đạo Hà Nội đề nghị Sumitomo và đối tác BRG sớm triển khai thi công dự án thành phố thông minh Bắc Hà Nội, bảo đảm các yêu cầu về tiến độ.
(VNF) - Sau gần một năm triển khai Nghị quyết 68, bức tranh doanh nghiệp cho thấy nhiều thách thức khi tốc độ gia nhập thị trường không đủ bù số rút lui. Điều này khiến mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 đứng trước áp lực lớn.
(VNF) - Sau gần một năm kể từ khi Hà Tĩnh thực hiện sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính, hàng loạt trụ sở công từng được đầu tư hàng chục tỷ đồng đang rơi vào cảnh bỏ hoang, xuống cấp thậm chí bị kẻ gian đập phá, lấy trộm tài sản.
