Đằng sau quyết định ‘bán mình’ của Thiên Long

Thiên Long: Thương hiệu tuổi đời hơn 4 thập kỉ

Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Long (HoSE: TLG) tiền thân là cơ sở bút bi Thiên Long được thành lập năm 1981. Cho đến nay, Thiên Long đã hoạt động kinh doanh hơn 4 thập kỉ trên thương trường, gắn bó với tuổi thơ của nhiều thế hệ học sinh với sản phẩm tiêu biểu nhất là bút bi.

Sau công cuộc Đổi mới (từ năm 1986), đặc biệt khi Hiến pháp 1992 lần đầu công nhận kinh tế tư nhân là một thành phần kinh tế hợp pháp, Thiên Long đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội. Cuối những năm 1990, doanh nghiệp trở thành một trong những đơn vị đầu tiên vào khu công nghiệp Tân Tạo, hưởng ứng lời kêu gọi và các chính sách thu hút đầu tư của TP. HCM.

Bước ngoặt này đã giúp doanh nghiệp tổ chức bài bản hơn, từ một cơ sở sản xuất nhỏ trở thành một tập đoàn chuyên nghiệp, với phòng nghiên cứu phát triển, đơn vị quản lý chất lượng, xử lý nước thải,…

Trong quá trình phát triển, Thiên Long lần lượt trải qua nhiều mô hình hoạt động, từ công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp đại chúng đến niêm yết trên sàn chứng khoán. Doanh nghiệp không chỉ thích ứng với những thay đổi về thể chế mà còn vượt qua các cú sốc kinh tế toàn cầu, đồng thời mở rộng quy mô hoạt động cả trong nước và quốc tế.

Cho đến nay, sản phẩm của Thiên Long đã có mặt trên 34 tỉnh thành khắp cả nước, được xuất khẩu sang 74 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thương hiệu bút bi Thiên Long cũng trở thành thương hiệu quốc dân, nhận được sự yêu thích vượt trội so với đối thủ cạnh tranh, theo khảo sát của Ipos trên 1.200 phụ huynh, học sinh THCS và THPT tại Việt Nam.

Theo Forbes, thị phần của Thiên Long trong ngành bút đang chiếm tới 60%, giữ vị trí số 1 với vai trò doanh nghiệp tiên phong. Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS) nhận định rằng, sức mạnh thương hiệu của Thiên Long không chỉ dừng ở nhận thức mà còn được chuyển hóa thành doanh số thực tế.

Sự hiện diện của Thiên Long trên khắp cả nước, không chỉ tập trung ở đô thị, mạng lưới của công ty còn len lỏi đến các vùng nông thôn, miền núi, tạo độ phủ sâu, rộng và hình thành nên lợi thế cạnh tranh quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì vị thế vượt trội trước các đối thủ nội địa nhỏ lẻ cũng như các thương hiệu ngoại nhập.

Bên cạnh đó, mảng gia công cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi doanh nghiệp trúng thầu nhiều đơn hàng mới, mở ra triển vọng tăng trưởng doanh thu ổn định trong các năm tới.

Quyết định “bán mình” đột ngột

Ngày 4/12, Tập đoàn Kokuyo (Nhật Bản) thông báo về việc triển khai kế hoạch mua lại cổ phần của Thiên Long nhằm trở thành công ty mẹ của doanh nghiệp này. Kokuyo sẽ thực hiện thương vụ thông qua hai giao dịch. Giao dịch đầu tiên là mua lại toàn bộ cổ phần của Công ty Cổ phần Đầu tư Thiên Long An Thịnh, đơn vị đang nắm giữ 46,82% cổ phần TLG và hiện thuộc sở hữu của nhóm nhà sáng lập Thiên Long.

Tiếp đó, Kokuyo sẽ thành lập một pháp nhân chuyên biệt để thực hiện chào mua công khai tối đa 18,19% số cổ phần đang lưu hành của Thiên Long, tương đương hơn 15,9 triệu cổ phiếu.

Sau khi hoàn tất hai giao dịch, cả Thiên Long và Thiên Long An Thịnh sẽ trở thành công ty con của Kokuyo do quy mô vốn điều lệ của mỗi doanh nghiệp đều vượt 10% vốn điều lệ của tập đoàn Nhật Bản. Tỷ lệ sở hữu dự kiến của Kokuyo tại Thiên Long sau thương vụ đạt 65,01%.

Các thông báo của Kokuyo làm không ít nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, cũng như không ít người tiêu dùng bất ngờ bởi một thương hiệu tuổi thơ của thế hệ học sinh Việt Nam chuẩn bị thuộc về cá mập từ Nhật Bản.

Trong khi đó, phía Thiên Long trước đó chưa từng hé lộ thông tin gì về thương vụ này. Hồi tháng 4/2025, trong một bài phỏng vấn với báo giới, ông Cô Gia Thọ, Chủ tịch HĐQT đồng thời là người sáng lập ra Thiên Long khi được hỏi về ý định liên doanh với các đối tác nước ngoài để đẩy mạnh tốc độ phát triển của doanh nghiệp đã cho biết rằng Thiên Long là một công ty niêm yết trên sàn, từng tiếp xúc và nhận vốn đầu tư của nhiều cổ đông, quỹ đầu tư nước ngoài.

Ông nhắc lại về thời điểm trước đại dịch, doanh nghiệp đã đón thương hiệu hàng đầu của Mỹ trong mảng hàng tiêu dùng và gia dụng, làm cổ đông chiến lược với tỷ lệ sở hữu hơn 7%. Khi đó, Thiên Long xác định chỉ hợp tác, không liên doanh, không đánh mất bản chất thương hiệu của người Việt. Đến nay, nhóm cổ đông ngoại này đã thoái vốn bớt, không còn là cổ đông lớn.

Mặt khác, Chủ tịch Thiên Long cũng nhấn mạnh rằng trong thời đại mở như hiện nay, thế giới phẳng nên việc bị thâu tóm hay không tùy theo chính sách của doanh nghiệp. Khi nhận đầu tư, nên có những cơ chế hợp tác đôi bên cùng có lợi, làm cho chiếc bánh thị phần lớn hơn, có sự cộng hưởng về kỹ thuật, thị trường.

Chia sẻ của nhà sáng lập Thiên Long có thể là những tín hiệu đầu tiên của thương vụ này, đồng thời cũng thể hiện mong muốn của người chủ doanh nghiệp muốn miếng bánh thị phần mà mình đã xây dựng lớn mạnh hơn nữa.

Hai người con của ông Cô Gia Thọ là ông Cô Trần Cơ Nguyên và bà Cô Trần Dinh Dinh vào tháng 4 vừa qua đã được bầu vào thành viên HĐQT Thiên Long, thay thế cho bà Trần Thái Như và bà Cô Ngân Bình (em của ông Cô Gia Thọ).

Ở thời điểm đó, việc thay đổi nhân sự này cho thấy rõ nét sự chuyển giao thế hệ ở Thiên Long. Tuy nhiên, trước thông tin Kokuyo sẽ thâu tóm doanh nghiệp này lại đặt ra dấu hỏi lớn về việc liệu gia đình ông Cô Gia Thọ có rút lui khỏi thương hiệu do chính mình sáng lập.

“Một doanh nghiệp không phải lúc nào người chủ đứng ra điều hành tất cả là tốt. Mỗi bộ phận trong công ty đều được trao toàn quyền trong phạm vi chuyên trách của họ. Và trong bộ máy của Thiên Long, mỗi bộ phận đều chuẩn bị một người kế cận, một "hạt giống" cho tương lai”, ông Cô Gia Thọ chia sẻ trong bài phỏng vấn với báo giới hồi tháng 4/2025.

Hiện ông Cô Gia Thọ đang nắm giữ trực tiếp hơn 5,7 triệu cổ phiếu TLG, tương đương tỷ lệ sở hữu 6,56%. Ông cũng đồng thời là cổ đông lớn nhất của Công ty Cổ phần Đầu tư Thiên Long An Thịnh, nắm giữ 16 triệu cổ phần tương đương giá trị vốn góp 160 tỷ đồng.

Ngoài ra, các cổ đông khác của Thiên Long An Thịnh là Trần Thái Như, Cô Ngân Bình, Cô Cẩm Nguyệt, Cô Gia Đức, đều nắm giữ 6 triệu cổ phần mỗi người, tương đương vốn góp 60 tỷ đồng mỗi người.

Trong thông báo mới nhất của Thiên Long, Tổng giám đốc Nguyễn Phương Nga cho biết sẽ không có thay đổi trọng yếu nào về nhân sự, chính sách trong giai đoạn hiện nay, đồng thời mong muốn các bên tiếp tục yên tâm đồng hành, trong lúc mọi hoạt động vận hành vẫn diễn ra theo đúng kế hoạch.