Điện gió, điện mặt trời: Bùng nổ nhưng vẫn 'vướng trên, kẹt dưới'
Khánh Tú -
30/12/2023 23:28 (GMT+7)
(VNF) - Sự phát triển của năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời, vẫn đang trên đà tăng trưởng. Hội nghị COP28 đã đạt được bước đột phá và đưa ra lời kêu gọi tăng gấp 3 lần công suất năng lượng tái tạo vào năm 2030. Tuy vậy, viễn cảnh về một tương lai tươi sáng của năng lượng tái tạo vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức.
Năm của năng lượng tái tạo
Tin vui là năng lượng mặt trời và năng lượng gió đang phát triển nhanh chóng trong năm 2023. Mặc dù chỉ chiếm 12% lượng điện được tạo ra trên toàn thế giới vào năm 2022 nhưng nhu cầu về năng lượng mặt trời và năng lượng gió đã tăng tới 80%.
Năng lượng sạch, hay còn gọi là năng lượng tái tạo đang phát triển với tốc độ chóng mặt trong những năm qua. Đây được xem như “quân bài” giúp Trái Đất quay lưng lại với nhiên liệu hóa thạch và ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu.
2023 là năm bùng nổ của năng lượng mặt trời. Theo Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế, Trung Quốc, Châu Âu và Mỹ đều lập kỷ lục lắp đặt năng lượng mặt trời trong năm nay.
Dẫn đầu là các dự án điện mặt trời của Trung Quốc với 180 – 230 gigawatt bổ sung thêm. Tiếp đó là châu Âu với 58 gigawatt bổ sung.
Ông Michael Taylor, nhà phân tích cấp cao tại IRENA, cho biết các dự án về điện mặt trời đang mở rộng với tốc độ chóng mặt ở châu Âu. Công suất của điện mặt trời dự kiến sẽ vượt qua tổng công suất thủy điện trên toàn cầu trong năm 2023 này.
2023 là năm của năng lượng tái tạo.
Điện mặt trời hiện là dạng điện rẻ nhất ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Giá thành của một tấm pin mặt trời đã giảm từ 40% - 53% ở châu Âu trong khoảng thời gian từ tháng 12/2022 đến tháng 11/2023 và hiện đang ở mức thấp kỷ lục.
2023 cũng dự là năm kỷ lục của điện gió khi các nhà phân tích cho biết, đến cuối năm 2023, thế giới sẽ bổ sung đủ năng lượng từ gió để cung cấp điện cho gần 80 triệu ngôi nhà.
Theo nghiên cứu từ Wood Mackenzie, cũng giống như năng lượng mặt trời, phần lớn mức tăng trưởng điện gió (hơn 58 gigawatt) đến từ Trung Quốc.
Global Energy Monitor cho biết, Trung Quốc đang trên đà vượt qua mục tiêu đầy tham vọng vào năm 2030 là 1.200 gigawatt công suất năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Nếu tất cả các dự án năng lượng tái tạo của nước này đều được thực thi, Trung Quốc sẽ hoàn thành kế hoạch này trước 5 năm so với dự kiến.
Tại Mỹ, một trang trại gió với công suất 103 gigawatt có thể sẽ sớm được xây dựng. Đi cùng với đó là khoản đầu tư mới vào năng lượng tái tạo đạt mức kỷ lục 358 tỷ USD trong nửa đầu năm, tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái.
Thách thức vẫn còn
Thế nhưng đằng sau những triển vọng đó, năng lượng tái tạo vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức khó có thể giải quyết trong ngày một ngày hai.
Theo ông Ramnath Iyer, Trưởng nhóm nghiên cứu về tài chính khí hậu và năng lượng tái tạo tại IEEFA, thách thức lớn nhất đó là sự bất cân đối về mặt địa lý, nhất là khi nhìn vào các khoản đầu tư cho năng lượng tái tạo.
Các nền kinh tế phát triển và Trung Quốc hiện chiếm tới hơn 80% tổng số vốn đầu tư vào điện gió, điện mặt trời trên toàn cầu. Chỉ tính riêng Trung Quốc, nước này đã đóng góp 52% đầu tư toàn cầu vào năng lượng sạch, 42% vào năng lượng mặt trời và 55% vào năng lượng gió trong năm 2022.
Tại châu Á, Ấn Độ, Hàn Quốc và Việt Nam cũng lọt vào top 10 quốc gia đứng đầu về tốc độ bổ sung công suất năng lượng tái tạo trong giai đoạn 2013 – 2022. Tuy nhiên, ở những quốc gia này, lượng điện tạo ra từ năng lượng tái tạo được đưa vào sử dụng vẫn còn ở mức thấp.
Phần còn lại của thế giới, đặc biệt là các nền kinh tế mới nổi và kém phát triển, đang bị tụt lại phía sau. Lấy Đông Nam Á làm ví dụ, khu vực này đã chứng kiến mức sụt giảm nghiêm trọng trong đầu tư vào lĩnh vực xanh, giảm tới 7%, xuống chỉ còn 5,2 tỷ USD vào năm ngoái.
Năng lượng tái tạo vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức.
Tiếp đến, phát triển năng lượng tái tạo không phải là hành trình dễ dàng, nhất là khi bài toán về chi phí vẫn nặng gánh.
Việc các ngân hàng trung ương tăng lãi suất liên tục trong 2 năm qua đã dẫn đến chi phí tài chính của các dự án năng lượng tái tạo tăng mạnh, đặc biệt là ở các quốc gia có xu hướng phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn tài trợ bên ngoài.
Sự biến động trên thị trường tài chính đã khiến các nhà đầu tư rút hơn 70 tỷ USD khỏi cổ phiếu và trái phiếu ở các thị trường mới nổi vào năm 2022. Tính trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10/2023, dòng vốn chảy khỏi các thị trường này cũng lên tới gần 33 tỷ đồng.
Ông Ramnath Iyer cho biết, khi lãi suất tăng 4 – 5%, chi phí của các dự án năng lượng tái tạo sẽ tăng thêm từ 8 – 10% ngay cả khi thời gian hoàn thành dự án chỉ là 2 năm. Điều này trở thành rào cản cản trở khả năng vay vốn của các dự án.
Cùng với đó là những thách thức ngắn hạn như lạm phát cao, chi phí vật liệu xây dựng tăng,... đã buộc một số nhà phát triển gió biển phải đàm phán lại hoặc thậm chí hủy hợp đồng dự án. Một số nhà phát triển gió trên đất liền phải trì hoãn các dự án đến năm 2024 hoặc 2025.
Bên cạnh đó, sự thiếu rõ ràng về chính sách, yêu cầu giấy phép phức tạo hoặc quy chế mua bán không rõ ràng cũng góp phần làm chậm trễ tiến độ của nhiều dự án điện gió, điện mặt trời trên toàn cầu, từ đó gia tăng khoảng cách giữa những nước đi đầu và những nước bị tụt lại phía sau.
Rõ ràng, vẫn còn nhiều việc phải làm để giữ cho quá trình chuyển đổi năng lượng đi đúng hướng. Theo ông Ramnath Iyer, chính phủ các nước phải giải quyết được các rào cản về vật chất, hành chính và thủ tục để giảm thiểu rủi ro và chi phí trong triển khai các dự án điện gió, điện mặt trời.
Đồng thời, các nhà đầu tư, nhà tài trợ và nhà phát triển cũng cần phản ứng linh hoạt hơn để việc phát triển năng lượng tái tạo toàn cầu diễn ra nhanh hơn và quyết liệt hơn.
(VNF) - Ở Hàn Quốc, nhà đầu tư cá nhân từ lâu không chỉ là một lực lượng tham gia thị trường. Họ còn là biến số có thể khuếch đại các chu kỳ tăng nóng, từ tiền mã hóa, cổ phiếu công nghệ cho tới các sản phẩm đòn bẩy.
(VNF) - Trước thềm cuộc họp đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Fed, ông Kevin Warsh đang chịu sức ép từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, người tiếp tục kêu gọi hạ lãi suất. Động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi báo cáo việc làm tích cực của Mỹ làm gia tăng kỳ vọng Fed có thể phải nâng lãi suất trở lại.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Đồng won rơi xuống mức thấp nhất trong 17 năm khi đồng USD tăng giá và dòng vốn ngoại liên tục rời khỏi Hàn Quốc. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Seoul chứng kiến phiên giảm sâu nhất nhiều tháng do làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ và tâm lý né tránh rủi ro lan rộng.
(VNF) - Đằng sau cuộc gặp gỡ tưởng như đơn giản này là bàn ăn quy tụ các tập đoàn có tổng vốn hóa khoảng 5.370 tỷ USD cùng những kế hoạch mới xoay quanh AI, robot và tương lai ngành bán dẫn.
(VNF) - Sự suy yếu của đồng yên đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản khi tác động ngày càng rõ nét đến giá nhập khẩu, lạm phát và chi phí sinh hoạt của người dân.
(VNF) - Làn sóng bán tháo kéo dài trên thị trường tiền điện tử đã khiến hàng nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa bị thổi bay, làm gia tăng tâm lý bất an của giới đầu tư và một lần nữa đặt ra câu hỏi về tính ổn định của nhóm tài sản thay thế này.
(VNF) - Ngày càng nhiều tỷ phú trên thế giới cho rằng điều quan trọng là giúp thế hệ sau giữ được động lực tự vươn lên, thay vì sống dựa vào “núi tiền” thừa kế.
(VNF) - Giữa lúc niềm tin tiêu dùng lao dốc vì giá năng lượng tăng cao và kinh tế suy yếu, Thái Lan đang đặt cược 3,7 tỷ USD vào một chương trình trợ giá mua sắm quy mô lớn với hy vọng vực dậy sức mua nội địa.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Sau nhiều năm chìm trong cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, thị trường nhà ở Trung Quốc đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt.
(VNF) - Sau những thách thức pháp lý liên quan đến chính sách thuế quan, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho các biện pháp thương mại của mình.
(VNF) - Dù thường xuyên nằm trong nhóm những đô thị có chi phí sinh hoạt cao nhất thế giới, Singapore vẫn duy trì được một hệ thống nhà ở mà ở đó người thu nhập thấp vẫn có cơ hội tiếp cận chỗ ở với mức thuê rất thấp, chỉ từ khoảng 26-33 đô la Singapore (SGD) mỗi tháng, tương đương khoảng hơn 500.000 đồng.
(VNF) - Khoản đầu tư 9,4 tỷ USD của Nippon Life vào tín dụng tư nhân cho thấy các công ty bảo hiểm Nhật Bản đang đẩy mạnh tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về rủi ro của lĩnh vực này.
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Ở Hàn Quốc, nhà đầu tư cá nhân từ lâu không chỉ là một lực lượng tham gia thị trường. Họ còn là biến số có thể khuếch đại các chu kỳ tăng nóng, từ tiền mã hóa, cổ phiếu công nghệ cho tới các sản phẩm đòn bẩy.
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.