Đưa doanh thu bảo hiểm đạt 3,5% GDP: Niềm tin thị trường là yếu tố quyết định

Tiếp tục mục tiêu tăng tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm

Mới đây, Ban Chỉ đạo quốc gia về tài chính toàn diện đã đề xuất ban hành Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 với 7 chỉ tiêu và 8 nhiệm vụ, giải pháp, trong đó doanh thu ngành bảo hiểm đạt quy mô khoảng 3,3-3,5% GDP là một trong 7 chỉ tiêu quan trọng được Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phải thực hiện.

Thực tế, mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm bình quân trên GDP giai đoạn 2020 – 2025 theo báo cáo của Ban Chỉ đạo chỉ khoảng 2%, không đạt như kế hoạch đã đề ra theo Quyết định số 07/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo các chuyên gia kinh tế, khó khăn chung của ngành nguyên nhân chủ yếu đến từ lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ khi chịu ảnh hưởng kép bởi phí khai thác mới giảm trong một thời gian dài, số hợp đồng khai thác mới giảm và số lượng hợp đồng hiệu lực cũng giảm.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty cổ phần Tái bảo hiểm quốc gia Việt Nam (VINARE), Phó Chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam đánh giá, việc không đạt được mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm bình quân trên GDP chủ yếu đến từ khủng hoảng[NT1] của mảng bảo hiểm nhân thọ giai đoạn 2023 - 2024.

Ông dẫn chứng, trong tỷ trọng doanh thu phí bảo hiểm năm, phí bảo hiểm nhân thọ luôn chiếm khoảng 2/3 và rõ ràng khi bị tác động bởi khủng hoảng niềm tin giai đoạn 2023 đến nay, con số tổng doanh thu phí bảo hiểm bị ảnh hưởng, sụt giảm. Trong khi đó, mảng bảo hiểm phi nhân thọ vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 10%/năm, gần nhất năm 2025 là 11%.

Một điểm đáng chú ý, những năm gần đây các công ty bảo hiểm nhân thọ thay đổi lãnh đạo cấp cao liên tục, việc này có thể nằm trong chiến lược tái cấu trúc, tái cơ cấu của doanh nghiệp nhưng cũng khiến cho việc kinh doanh của họ bị ảnh hưởng.

Niềm tin thị trường quyết định mục tiêu 3,5% GDP

Chia sẻ quan điểm về mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm bình quân trên GDP đạt 3,3 – 3,5% vào năm 2030, ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết, bối cảnh năm 2023 tốc độ tăng trưởng GDP đặt ra chỉ khoảng 6-7%/năm, nhưng thời điểm này Đảng và Chính phủ yêu cầu cao hơn, năm 2025 trên 8% và từ 2026 trở đi tăng trưởng 2 con số. Rõ ràng, xét về mặt toán học mẫu số đã tăng hơn nhiều và mục tiêu theo Quyết định số 07 có thể xem xét điều chỉnh, mục tiêu không thay đổi nhưng cần điều chỉnh theo tình hình mới để có các giải pháp phù hợp nhằm đạt được mục tiêu đề ra.

Đối với ngành bảo hiểm, khi có Quyết định số 07, bảo hiểm nhân thọ chưa gặp phải khó khăn như thời điểm vừa qua, trước năm 2023 đã có giai đoạn rất dài hơn 10 năm bảo hiểm nhân thọ tăng trưởng kép gần 18%/năm. Mãi đến năm 2025 doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ mới tăng trưởng trở lại 0,5%, trước đó là hai năm tăng trưởng âm.

Ông Nguyễn Anh Tuấn nhìn nhận, mục tiêu 3,3 - 3,5% GDP của tổng doanh thu phí bảo hiểm vào năm 2030 là thách thức trong bối cảnh cũng đã có nhiều thay đổi, tuy nhiên, quan trọng không chỉ là đạt được con số bằng mọi giá mà phải đạt được một cách bền vững.

Đặt trong bối cảnh quốc tế, dư địa phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam vẫn còn rất lớn. Một số thống kê cho thấy, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm toàn cầu hiện ở mức khoảng 7,2%. Tại Hoa Kỳ, con số này vượt 11%, còn tại Vương quốc Anh ở mức trên 10%. Trong khu vực châu Á, Trung Quốc đạt khoảng 4,2%, Ấn Độ là 3,7%, Malaysia đạt 4,4% và Thái Lan khoảng 5%. So với mặt bằng chung đó, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm tại Việt Nam vẫn còn ở mức thấp, cho thấy thị trường còn nhiều không gian để phát triển nếu đi theo lộ trình phù hợp và bền vững.

Thứ nhất, niềm tin thị trường sẽ là yếu tố quyết định và đây là thách thức lớn đối với ngành bảo hiểm trong dài hạn, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ.

Có thể khẳng định, những năm vừa qua bảo hiểm cũng đã làm tốt hơn, bắt đầu từ thời điểm năm 2024 khi các cơn bão lớn xảy ra, thực tế có những khoảng trống bảo hiểm sau thiên tai và bồi thường bảo hiểm giúp niềm tin đã dần tốt hơn. Đặc biệt trong mảng phi nhân thọ đã thể hiện rõ được vai trò “bà đỡ”[NT2] của nền kinh tế, hỗ trợ khắc phục hậu quả. Niềm tin đã dần tốt lên, sứ mệnh bảo hiểm trở nên rõ ràng, khi sự cố xảy ra người dân, doanh nghiệp đã nhận rõ tầm quan trọng của bảo hiểm.

Song song, chính các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, họ cũng phải thay đổi và thực tế đã có nhiều chuyển biến tích cực, ví dụ doanh thu phí năm 2025 tăng nhẹ 0,5%. Tuy nhiên, quá trình này vẫn cần thêm thời gian để tăng trưởng trở lại, đặc biệt các tăng hợp đồng ký mới.

Về phía cơ quan quản lý, cụ thể Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) đã có những hỗ trợ kịp thời về mặt thể chế như một số quy định về đơn giản hóa thủ tục kinh doanh, thủ tục hành chính, đăng ký lại sản phẩm, mà gần đây nhất là việc sửa đổi, bổ sung Luật kinh doanh bảo hiểm, dự thảo sửa đổi Nghị định số 46/2023.

Bên cạnh đó, ông Tuấn nhấn mạnh, trong thời gian tới vai trò, năng lực của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cần được nâng cao hơn nữa trong công tác truyền thông, tuyên truyền, giúp cho ngành bảo hiểm có được kế hoạch truyền thông bài bản, phản ánh đúng vai trò, sứ mệnh của bảo hiểm và thực tế thị trường. Việc này sẽ góp phần cho thị trường bảo hiểm, trong đó mảng bảo hiểm nhân thọ dần lấy lại được niềm tin của khách hàng.

Thứ hai, về mặt khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, các DN bảo hiểm cũng đang đầu tư nhiều cho hạng mục này vì đặc thù ngành bảo hiểm thì thông tin, dữ liệu rất quan trọng. Nhờ đó, các công ty bảo hiểm đã nâng cao năng lực quản lý, đánh giá, phân tích dữ liệu tốt hơn, hiểu rõ hơn nhu cầu của khách hàng; từ đó, đã có chiến lược phát triển sản phẩm mới, phục vụ nhu cầu của khách hàng, chăm sóc, nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Ở góc độ khác, công nghệ cũng giúp cho các DN bảo hiểm có thông tin về thị trường, đối tác, diễn biến thế giới, thời tiết, khí hậu… một cách sớm và chính xác hơn, giúp các DN phân tích, dự phòng tốt.

“Niềm tin thị trường dựa trên sự tự nỗ lực của các công ty bảo hiểm, thể chế hoàn thiện hơn nhờ cơ quản quản lý và yếu tố công nghệ, đổi mới sáng tạo, thông tin dữ liệu là 2 điểm quan trọng trong giai đoạn tới đây của ngành bảo hiểm”, Chủ tịch HĐQT VINARE nhấn mạnh.

Thứ ba, ông Nguyễn Anh Tuấn khẳng định, vai trò của tái bảo hiểm cũng không kém phần quan trọng bởi tái bảo hiểm là nhà nhận rủi ro cuối cùng (Ultimate risk carrier), phần lớn các tổn thất xảy ra được bồi thường từ tái bảo hiểm.

Trong bối cảnh rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu và các rủi ro mang tính thảm họa ngày càng gia tăng, tái bảo hiểm không chỉ là công cụ chia sẻ rủi ro mà còn đóng vai trò như một “bộ đệm an toàn” cho toàn bộ hệ thống tài chính – bảo hiểm quốc gia. Một thị trường tái bảo hiểm trong nước đủ năng lực sẽ giúp giữ lại nhiều hơn phí bảo hiểm, hạn chế dòng phí chảy ra nước ngoài, nâng cao mức độ tự chủ tài chính và năng lực quản trị rủi ro của nền kinh tế.

Nhận về, giữ lại được nhiều phí bảo hiểm trong nước cũng chứng tỏ nền kinh tế có những dấu hiệu tốt, vì rõ ràng là đánh giá rủi ro tốt, doanh nghiệp mới giữ lại nhiều. Đây là một chỉ báo quan trọng cho thấy rủi ro của nền kinh tế đang được kiểm soát và quản trị tốt hơn, tạo nền tảng để ngành bảo hiểm phát triển bền vững trong dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng quy mô doanh thu.

Tựu trung, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, mục tiêu doanh thu phí bảo hiểm tương đương 3,3–3,5% GDP không chỉ là bài toán tăng trưởng, mà còn là thước đo cho mức độ trưởng thành của thị trường bảo hiểm Việt Nam – nơi niềm tin được củng cố, dữ liệu được khai thác hiệu quả và năng lực giữ rủi ro trong nước ngày càng được nâng cao.