Theo Nikkei Asia, tháng 6/2025 Tập đoàn Tân Long dự kiến xuất khẩu hơn 20.000 tấn gạo sang Nhật Bản, gấp bốn lần so với năm trước, trong đó có cả gạo japonica – dòng gạo phổ biến tại thị trường này.
Mới đây, bà Fumiko Yagihashi, Phó Giám đốc Văn phòng An ninh Lương thực thuộc Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản đã làm việc với Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) về hợp tác nông nghiệp song phương. Phía Việt Nam đề xuất hai bên cùng đầu tư các vùng chuyên canh lúa tại ĐBSCL theo quy trình, giống và kỹ thuật của Nhật Bản, gắn với sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp; gạo sản xuất ra sẽ xuất khẩu trở lại thị trường Nhật.
Đây là một minh chứng cho thấy, gạo phát thải thấp (gạo xanh) của Việt Nam đã chứng mình được giá trị của mình trên 1 thị trường khó tính nhất. Đây chính là kiểm nghiệm có giá trị của 'gạo Việt xanh'.
Theo ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch VFA, hợp tác này phù hợp với định hướng giảm lượng, tăng chất trong Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo đến năm 2030, đồng thời mở ra cơ hội nâng cao giá trị và vị thế cho gạo Việt Nam tại các thị trường cao cấp. Việc hình thành các vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, có kiểm chứng quốc tế đang giúp gạo Việt Nam tiến gần hơn tới các thị trường khó tính.
Tính đến cuối tháng 11/2025, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) đã cấp chứng nhận “Gạo Việt xanh – phát thải thấp” cho hơn 70.000 tấn gạo của 8 doanh nghiệp. Việc được “đóng dấu” gạo xanh không chỉ khẳng định chất lượng và tính bền vững trong sản xuất, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho gạo Việt Nam trên thị trường xuất khẩu, đặc biệt tại các thị trường cao cấp đang ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường.
Kết quả này đạt được sau gần hai năm triển khai thí điểm Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch VIETRISA, tính đến thời điểm kết thúc vụ hè thu 2025, diện tích tham gia Đề án đã đạt 354.839 ha, vượt 197% so với kế hoạch ban đầu. Đây là con số cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của mô hình sản xuất lúa gạo bền vững trong bối cảnh ngành hàng đang chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu và thị trường quốc tế.
Về hiệu quả kinh tế, nông dân tham gia mô hình ghi nhận mức giảm chi phí sản xuất từ 1,7 - 4,9 triệu đồng/ha so với canh tác truyền thống. Nếu quy đổi theo giá thành, chi phí sản xuất giảm tương đương 326 - 1.052 đồng/kg lúa tươi. Lượng giống gieo sạ giảm mạnh từ 50 - 65%, giúp tiết kiệm khoảng 70 - 130 kg/ha. Đồng thời, lượng phân đạm sử dụng giảm trung bình 31,3%, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 1 - 3 lần, lượng nước tưới cũng được kiểm soát chặt chẽ với yêu cầu rút nước ít nhất 2 - 3 lần trong vụ.
Đáng chú ý, dù cắt giảm mạnh vật tư đầu vào, năng suất lúa trong mô hình lại tăng từ 1,4 - 15,9 tạ/ha, tương đương mức tăng trung bình 3,2 - 22,1% so với canh tác truyền thống. Quan trọng hơn, mô hình giúp giảm phát thải tới 3,7 tấn CO₂ tương đương/ha/vụ, cho thấy tiềm năng rất lớn nếu được nhân rộng trên quy mô toàn vùng.
Theo PGS-TS Bùi Bá Bổng, Chủ tịch VIETRISA, lượng phát thải khí nhà kính của mô hình đã được tổ chức quốc tế Regrow kiểm định độc lập. Đây là căn cứ khoa học quan trọng để khẳng định lợi thế của gạo carbon thấp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các giống lúa được cấp chứng nhận chủ yếu thuộc nhóm chất lượng cao như OM18, Đài Thơm 8, ĐS1, ST25 và các giống lúa Nhật (Hana, Akita, Koshi) do Công ty TNHH Angimex Kitoku phát triển. Việc mở rộng sang các giống ngoại nhập cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang hướng tới phân khúc cao cấp, đặc biệt là những thị trường có yêu cầu khắt khe về môi trường và truy xuất nguồn gốc.
Không chỉ thu hút sự quan tâm trong nước, Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp còn nhận được sự đồng hành mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Song song với Đề án, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại ĐBSCL” (TRVC) do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) triển khai, với nguồn tài trợ từ Chính phủ Úc.
Dự án TRVC được thực hiện từ năm 2023, đặt mục tiêu đến năm 2027 thu hút 200.000 hộ nông dân tham gia trên diện tích 200.000 ha, đồng thời giảm tối thiểu 200.000 tấn CO₂ tương đương. Theo TS Trần Thu Hà, Giám đốc Dự án TRVC, dự án ứng dụng hệ thống theo dõi thực hành nông học tới cấp ô ruộng thông qua ảnh vệ tinh, kết hợp mô hình sinh – địa – hóa (DNDC) để tính toán phát thải và lượng hóa các hiệu quả kinh tế – xã hội theo tiêu chuẩn được Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu công nhận. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành tín chỉ carbon cho ngành lúa gạo Việt Nam trong tương lai.
TRVC được xem là “mô hình lõi” của Đề án 1 triệu ha, cung cấp dữ liệu khoa học và kết quả thực tiễn để mở rộng diện tích, kết nối với các nguồn lực trong và ngoài nước, qua đó nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam theo hướng xanh và bền vững. Đáng chú ý, Angimex Kitoku một doanh nghiệp tham gia dự án cho biết đây chính là “đòn bẩy” giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín dụng xanh từ Ngân hàng MUFG (Nhật Bản), mở ra hướng đi mới về tài chính bền vững cho ngành lúa gạo.
“Mục tiêu chung là thúc đẩy chuyển đổi sang phương thức canh tác lúa gạo có khả năng chống chịu với khí hậu, phát thải carbon thấp thông qua phát triển chuỗi giá trị bền vững và bao trùm ở ĐBSCL, từ đó cải thiện sinh kế cho các hộ nông dân nhỏ lẻ”, TS Trần Thu Hà nhấn mạnh.
Tags:
(VNF) - Việt Nam vừa xuất khẩu lô gạo phát thải thấp đầu tiên sang Nhật Bản, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình đưa gạo “xanh” ra thị trường quốc tế. Lô hàng thuộc giống Japonica, sản xuất theo Đề án 1 triệu ha, mang nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”.
(VNF) - Bộ trưởng Đỗ Đức Duy nhấn mạnh, một số địa phương quá chú trọng vào mục tiêu hình thành và trao đổi tín chỉ carbon, chưa tập trung vào mục tiêu chính là chuyển đổi sản xuất bền vững.
(VNF) - Trước thông tin tạm ngừng nhập khẩu gạo đến cuối năm 2025 từ Philippines khiến nhiều doanh nghiệp Việt lao đao. Hàng tồn tăng, giá xuất khẩu giảm, buộc các doanh nghiệp phải gấp rút điều chỉnh chiến lược và tìm hướng đi mới.
(VNF) - Thay vì phát triển dàn trải nhiều lĩnh vực, Đà Nẵng nên lựa chọn một hướng đi có lợi thế cạnh tranh rõ nét để tạo dấu ấn trên bản đồ tài chính xanh. Theo GS. Nguyễn Hữu Ninh, thị trường carbon và tín chỉ carbon có thể trở thành "điểm nhấn" chiến lược, giúp thành phố thu hút dòng vốn xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế trong nền kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Các lựa chọn tài chính cá nhân, từ vay thế chấp đến gửi tiết kiệm, đều có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững nếu tài chính bán lẻ xanh được triển khai trên diện rộng.
(VNF) - Việt Nam hiện nay đã có nguồn dữ liệu phong phú phục vụ quá trình chuyển đổi xanh. Thách thức hiện nay là làm thế nào để kết nối, chia sẻ và chuyển hóa hiệu quả các nguồn dữ liệu này để phục vụ hoạch định chính sách.
(VNF) - Việc đưa Sàn giao dịch carbon vào hoạt động đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam, mở ra công cụ mới giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí giảm phát thải và thực hiện các cam kết về khí hậu.
(VNF) - Theo Tiến sĩ Mirjam Staub-Bisang, Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn quốc tế với tăng trưởng kinh tế cao, FDI kỷ lục và triển vọng được nâng hạng thị trường. Tuy nhiên, nghịch lý là nguồn vốn dành cho chuyển đổi xanh và phát triển hạ tầng bền vững vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu, đòi hỏi những cải cách mạnh mẽ về thể chế và thị trường vốn.
(VNF) - Theo ông Kevin Bruce Iwanaga, để tín chỉ carbon của Việt Nam có thể giao dịch quốc tế, điều quan trọng nhất là phải xác định rõ bản chất pháp lý của loại tài sản này, từ đó xây dựng hành lang pháp lý phù hợp về quyền sở hữu, thuế, dòng vốn và khả năng token hóa.
(VNF) - Dù dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam đã vượt 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025 nhưng quy mô này vẫn chưa tương xứng với nhu cầu chuyển đổi xanh của nền kinh tế. Những rào cản về pháp lý, tiêu chí phân loại dự án xanh, dữ liệu môi trường và khả năng tiếp cận vốn đang khiến dòng tín dụng xanh chưa thể phát huy hết vai trò thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
(VNF) - Theo báo cáo của Bộ Công Thương, sau 1 tháng triển khai sử dụng xăng sinh học, các chỉ số PM2.5, PM10 và CO tại Hà Nội, TP. HCM ghi nhận xu hướng giảm rõ rệt.
(VNF) - Dù chuyển đổi năng lượng đang trở thành xu hướng tất yếu, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn gặp khó khi triển khai do vướng bài toán vốn đầu tư ban đầu.
