Gió đảo chiều với 'trùm nuôi lợn' Dabaco

Từ vực sâu tới đỉnh cao

Hơn hai năm trước đây, có lẽ ông Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dabaco (HoSE: DBC), không thể nghĩ đến một kịch bản kinh doanh khả quan như năm 2025.

Lần lại quá khứ, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2023, ông Nguyễn Như So từng nhấn mạnh 2022 là năm khó khăn nhất trong 27 năm ông điều hành doanh nghiệp. Chông gai bủa vây tứ phía “đại gia” xứ Kinh Bắc này.

Đầu tiên là hậu quả nặng nề của đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng rất mạnh tới sức mua của người tiêu dùng. Dù là doanh nghiệp sản xuất hàng thiết yếu nhưng sức mua các sản phẩm của Dabaco ước tính giảm tới 65% trong năm 2022. Cùng với đó, giá lợn trên thị trường chạm đáy, có lúc xuống dưới cả giá thành sản xuất khiến cho doanh nghiệp buộc phải bán lỗ.

Dịch tả lợn châu Phi hoành hành trong bối cảnh vắc-xin thí điểm chưa cho thấy hiệu quả rõ rệt cũng khiến cho Dabaco lao đao. Dù đã bỏ ra hơn 300 tỷ đồng để nghiên cứu sản xuất vắc-xin chống dịch tả lợn châu Phi nhưng thời điểm đó, tác dụng của vắc-xin mới phát huy ở lợn mẹ, trong khi lợn con đẻ ra vẫn bị nhiễm bệnh hoặc chết ở tuần 18 trở ra. Điều này, cùng với nhu cầu thịt lợn suy giảm, đã khiến cho tổng đàn lợn thịt của riêng công ty con là Công ty Chăn nuôi gia công DBC đã giảm từ 160.000 con xuống còn 120.000 con.

Ở mảng gà giống, giá thực phẩm giảm cũng khiến cho giá gà giảm, khiến Dabaco phải tiêu hủy gần 30 triệu con trong tổng số 60 triệu con. 

Đối với mảng dầu, việc giá cả diễn biến bất thường do đứt gãy chuỗi cung ứng đã khiến Dabaco lỗ hàng triệu USD do nhập đỗ tương để phục vụ nhà máy ép dầu.

Mảng bất động sản, vốn dĩ được kỳ vọng sẽ tạo thu nhập bất thường trong thời kỳ Công ty gặp khó khăn, cũng gặp cảnh trớ trêu khi dự án chung cư Parkview City tại TP. Bắc Ninh thời điểm đó không thể bàn giao để ghi nhận doanh thu dù đã hoàn thiện 95%, do vướng nghị định về nghiệm thu phòng cháy chữa cháy.

Ngoài ra, để thích nghi với Luật chăn nuôi mới (áp dụng vào năm 2025) với tiêu chuẩn chăn nuôi cao, Dabaco cũng phải dồn lực đầu tư cả nghìn tỷ đồng vào nhà máy chăn nuôi ở Thanh Hóa, tuy nhiên do mới ở thời kỳ đầu vận hành, cùng với diễn biến tiêu cực của dịch bệnh, đã khiến nhà máy này hoạt động với công suất ít ỏi.

Kết quả là năm 2022 và năm 2023, lợi nhuận sau thuế của Dabaco chỉ vỏn vẹn lần lượt 5 tỷ đồng và 25 tỷ đồng, trong đó, quý IV/2022 và quý I/2023 chịu lỗ hàng trăm tỷ đồng.

Trái ngược với giai đoạn 2022 - 2023, năm 2025 nhiều khả năng sẽ trở thành năm kinh doanh rực rỡ nhất của Dabaco kể từ khi thành lập. Theo báo cáo tài chính soát xét hợp nhất 6 tháng năm 2025 công bố mới đây, “trùm nuôi lợn” này ghi nhận tới 1.015 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, gấp gần 5 lần cùng kỳ năm ngoái và vượt xa con số 769 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế cả năm 2024.

Đây cũng là mức lợi nhuận cao kỷ lục của Dabaco xét trong nửa đầu năm và vượt qua hầu hết lợi nhuận cả năm trong quá khứ, trừ năm 2020 (đạt 1.400 tỷ đồng). Tuy nhiên, với mức nền lợi nhuận rất cao đã đạt được trong 6 tháng qua, việc phá đỉnh lợi nhuận năm 2020 có lẽ không có gì quá khó khăn.

Gió đã đảo chiều

Đối với một số ngành có tính ổn định cao, việc phá đỉnh lợi nhuận không phải là chuyện đáng bàn nhưng với một ngành có tính biến động cao như chăn nuôi lợn, chịu ảnh hưởng không chỉ của thiên tai, dịch bệnh mà còn của điệp khúc “được mùa - mất giá”, và với một doanh nghiệp bền bỉ tích lũy nguồn lực và mở rộng kinh doanh đã nhiều năm (thay vì mở rộng nhanh chóng theo chiều ngang thông qua M&A), việc thiết lập đỉnh lợi nhuận mới thực sự là một cột mốc đáng chú ý của Dabaco. Và để đạt được cột mốc này, có hai yếu tố quan trọng ở Dabaco, một là nền tảng kinh doanh khá vững vàng bất chấp sự thiếu ổn định của ngành chăn nuôi lợn, hai là “gió đã đảo chiều” với nhiều yếu tố thuận lợi.

Đi sâu hơn vào yếu tố đầu tiên, sự thiếu ổn định của ngành chăn nuôi lợn, một mặt có thể nhìn vào diễn biến giá lợn trên thị trường, mặt khác có thể thấy rõ khi nhìn vào tỷ suất biên lợi nhuận gộp của Dabaco. Các năm 2022 và 2023, tỷ suất lợi nhuận gộp chỉ đạt lần lượt 8% và 10%, trong khi năm 2020 lên đến 26%; còn trong 6 tháng đầu năm 2025, tỷ suất lợi nhuận gộp cũng lên tới 22% nhờ giá lợn duy trì ở mức khá cao.

Sự thiếu ổn định này khiến cho không chỉ bà con chăn nuôi nhỏ lẻ mà nhiều doanh nghiệp trong ngành cũng rất vất vả, năm lãi, năm lỗ, nhưng với riêng Dabaco, có lẽ định hướng kinh doanh thận trọng của “ông chủ” Nguyễn Như So đã giúp cho doanh nghiệp này chưa năm nào thua lỗ kể từ năm 2006. Điều đặc biệt hơn là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của “trùm nuôi lợn” xứ Kinh Bắc rất dồi dào, điều hiếm thấy ở không chỉ các doanh nghiệp chăn nuôi lợn mà còn ở các doanh nghiệp lớn khác.

Số liệu tài chính cho thấy suốt từ năm 2012 đến nay, chỉ có một năm dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của Dabaco ghi nhận mức âm (-967 tỷ đồng vào năm 2023), còn lại đều dương, trong đó có năm 2020 và năm 2024 đều dương hàng nghìn tỷ đồng. Nửa đầu năm 2025, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh cũng dương tới 1.255 tỷ đồng, tạo nền tảng để Dabaco duy trì lượng tiền sẵn có ở mức rất cao, lên tới 2.055 tỷ đồng (bao gồm tiền và các khoản tương đương tiền, các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn), đưa Dabaco trở thành một trong những doanh nghiệp niêm yết có tỷ lệ tiền sẵn có/giá trị vốn hóa cao nhất, lên tới hơn 19%.

Đây là cơ sở để Dabaco có thể chia cổ tức “khủng” bằng tiền mặt như đã đề cập đến trong đại hội đồng cổ đông thường niên 2025. Theo đó, Chủ tịch Dabaco Nguyễn Như So từng nói rằng nếu kết quả kinh doanh quý II tiếp tục khả quan thì Công ty sẽ xin ý kiến cổ đông về việc chi cổ tức tiền mặt với tỷ lệ 25% (tương đương chi ra khoảng 960 tỷ đồng để trả cổ tức). Ông Nguyễn Như So cho biết thêm, bản thân ông cũng đang “nợ đầm đìa” vì vay tiền ngân hàng để mua cổ phiếu DBC phát hành thêm trước đây. Được biết, lần gần nhất Dabaco chia cổ tức tiền mặt là vào năm 2021.

Về yếu tố thứ hai “gió đã đổi chiều”, hàng loạt nhân tố từng khiến Dabaco lao đao vào giai đoạn 2022 - 2023 thì đến năm 2025 lại hết sức thuận lợi. Trước hết phải kể đến giá lợn neo ở mức khá cao, tăng khoảng 11% xét trong 6 tháng so với cùng kỳ năm ngoái. Trong 6 tháng cuối năm, mặc dù đã có sự suy giảm nhất định trong tháng 7 và tháng 8 do nguồn cung dần ổn định trở lại, các trang trại bắt đầu tái đàn sau dịch tả lợn châu Phi và quý III thường là quý tiêu thụ thấp điểm về tiêu thụ thịt lợn, tuy nhiên theo dự báo của Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), giá lợn hơi sẽ tăng trở lại do nhu cầu gia tăng vào quý IV, đồng thời thời gian tái đàn của các trang trại cũng khá lâu, thường mất ít nhất 2 năm.

Điểm thứ hai là sự dịch chuyển cơ cấu ngành chăn nuôi. Như đã từng đề cập, việc Luật Chăn nuôi mới có hiệu lực từ năm 2025 với các tiêu chuẩn chăn nuôi cao, từng khiến Dabaco phải dồn lực đầu tư nhà máy chăn nuôi và khiến Công ty gặp khó khăn ở thời kỳ đầu. Tuy nhiên đến nay, nhờ chuẩn bị sớm, Dabaco cơ bản đã thích nghi với luật mới và điều này tạo ra lợi thế cạnh tranh cho “trùm nuôi lợn” so với các nông hộ nhỏ lẻ và nhiều doanh nghiệp khác trong ngành. Hơn nữa, người tiêu dùng cũng đang có xu hướng chuyển dịch từ kênh tiêu dùng truyền thống sang kênh tiêu dùng hiện đại, đây cũng là động lực phát triển của các doanh nghiệp chăn nuôi lớn, đáp ứng tiêu chuẩn cao như Dabaco.

Điểm thứ ba là hiệu quả của vắc-xin chống dịch tả lợn châu Phi. Sau quá trình thử nghiệm đầy khó khăn, vắc-xin chống dịch tả lợn châu Phi đã cho thấy những kết quả khả quan trên đàn lợn của Dabaco. Ngày 29/3/2025, Dabaco đã làm lễ cắt băng, khánh thành nhà máy Dacovet và công bố thương mại hóa vacxin dịch tả lợn châu Phi Dacovac-ASF2. Ngoài tiêm chủng cho đàn lợn nội bộ, vắc-xin của Dabaco cũng đang xúc tiến thử nghiệm ở Philippines. Theo ước tính của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), chỉ hoạt động với 16% công suất thiết kế, Dabaco đủ năng lực cung ứng cho đàn lợn nội bộ, phần còn lại bán ra bên ngoài có thể đem về 1.888 tỷ đồng doanh thu và 94,4 tỷ đồng lợi nhuận. 

Để nắm bắt thời cơ này, trong giai đoạn 2025 - 2030, Dabaco sẽ xây dựng thêm 6 trang trại với quy mô từ 2.800 - 6.200 lợn nái và 35.000 - 45.000 lợn thịt, mục tiêu sẽ nâng tổng đàn nái từ 60.000 lên 80.000 con cho đến năm 2027. Ngoài ra, Dabaco sẽ xây thêm nhà máy thức ăn chăn nuôi tại Hà Tĩnh và Trung tâm nghiên cứu và sản xuất vắc-xin tại Lạc Vệ, Bắc Ninh để đảm bảo nguồn thức ăn và phòng chống dịch bệnh cho đàn lợn của mình.