Khi nghiên cứu kinh tế học, có 2 loại hình kinh tế phổ biến là kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc. Vậy sự khác nhau giữa 2 loại hình kinh tế này là gì?
Kinh tế học thực chứng là phương pháp nghiên cứu kinh tế đòi hỏi mọi thứ đều được phải chứng minh, kiểm nghiệm chứ không tìm cách nhận định là sự vật phải hay nên như thế nào. Mục tiêu của kinh tế học thực chứng là phân tích xem xã hội ra quyết định như thế nào về tiêu dùng, sản xuất và trao đổi hàng hóa. Kinh tế học thực chứng xem xét thế giới thực sự hoạt động như thế nào. Đối với kinh tế học thực chứng, tất cả chúng ta xem xét những luận điểm dưới dạng: nếu điều này thay đổi thì điều kia sẽ xảy ra. Kinh tế học thực chứng trả lời cho câu hỏi "điều gì sẽ xảy ra?".
Ví dụ, các nhà kinh tế học với các quan điểm chính trị hoàn toàn khác nhau đều đồng ý rằng khi chính phủ áp đặt thuế đối với một hàng hóa, giá của hàng hóa đó sẽ tăng lên. Câu hỏi chuẩn tắc cho việc này chẳng hạn như "Đánh thuế hàng hóa có tốt hay không?" lại là một vấn đề hoàn toàn khác.
Các phát biểu thực chứng nhằm mô tả nền kinh tế vận hành như thế nào và tránh các đánh giá. Chẳng hạn một phát biểu thực chứng là "lạm phát tăng 5% so với năm trước". Con số 5% này đã được tổng hợp dựa trên các dữ liệu thống kê và đã được kiểm chứng. Vì vậy, không có gì phải tranh cãi với các phát biểu thực chứng.
Kinh tế học thực chứng cũng vẫn tồn tại những câu hỏi chưa giải đáp được và có nhiều bất đồng. Những quan điểm bất đồng này chính là những thách thức đặt ra cho kinh tế học thực chứng.
Việc nghiên cứu sâu sắc, toàn diện về lý thuyết có thể giải thích nhiều vấn đề còn tồn tại trong kinh tế học thực chứng. Kinh tế học chuẩn tắc dựa trên những nhận định mang giá trị chủ quan chứ không dựa trên những nghiên cứu về sự thực khách quan. Từ đó, kinh tế học chuẩn tắc cũng đưa ra những khuyến nghị dựa trên những nhận định mang giá trị cá nhân.
Kinh tế học chuẩn tắc liên quan đến các đánh giá của cá nhân về nền kinh tế phải là như thế này, hay chính sách kinh tế phải hành động ra sao dựa trên các mối quan hệ kinh tế. Kinh tế học chuẩn tắc đề cập đến "điều gì nên xảy ra?". Chẳng hạn, một phát biểu chuẩn tắc là "thất nghiệp nên được giảm xuống".
Ví dụ, một phát biểu sau đây kết hợp cả kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc: "Những người cao tuổi có chi phí chăm sóc y tế rất cao và chính phủ nên trợ cấp cho họ". "Những người cao tuổi có chi phí chăm sóc y tế rất cao" là một phát biểu thực chứng, nó nhận định về sự vận động của thế giới thực. Phần thứ hai của luận điểm này đề xuất việc chính phủ nên làm gì. Đây chỉ là một nhận định mang giá trị chủ quan dựa trên cảm giác của người đưa ra nhận định và không thể được chứng minh đúng hay sai bằng bất cứ nghiên cứu khoa học nào.
Kinh tế học không thể chỉ ra nhận định của kinh tế học chuẩn tắc là đúng hay sai. Nó hoàn toàn phụ thuộc vào sở thích hay các ưu tiên của cá nhân hay xã hội khi đưa ra sự lựa chọn.
Sự khác nhau giữa kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc giải thích tại sao lại có sự bất đồng giữa các nhà kinh tế. Thực tế, sự bất đồng bắt nguồn từ quan điểm của mỗi nhà kinh tế khi nhìn nhận vấn đề.
Tags:
(VNF) - Các chuyên gia chung ý kiến, ngưỡng doanh thu miễn thuế hộ kinh doanh cần phải nâng lên tối thiểu 1 tỷ nhằm đảm bảo phù hợp thực tế, đồng với với các quy định về thuế và thể hiện sự hỗ trợ của nhà nước đối với kinh tế tư nhân.
(VNF) - Mâm cơm gia đình, vốn được xem là yếu tố ổn định và ít thay đổi, nay lại trở thành “tấm gương” phản chiếu rõ nét những biến động kinh tế. Khi giá cả tăng cao, áp lực tài chính không còn là khái niệm trừu tượng mà đã len lỏi vào từng bữa ăn, từng lựa chọn tiêu dùng hàng ngày.
(VNF) - Sự phát triển của các trung tâm tài chính quốc tế đang tạo ra nhu cầu lớn về nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, hoạch định tài chính cá nhân nổi lên như một lĩnh vực giàu tiềm năng, đòi hỏi trình độ chuyên môn vững vàng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Bộ Tài chính đã có đề xuất mới trong hồ sơ dự thảo sửa đổi, bổ sung một số Luật trình Bộ Tư pháp, trong đó có ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh.
(VNF) - Theo các chuyên gia, mặc dù đã có sự tăng trưởng trở lại của doanh thu nhưng bảo hiểm nhân thọ vẫn chưa thể trở lại được như thời “hoàng kim”. Đặc biệt, nhiều người dân vẫn hiểu sai về sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư.
(VNF) - Thay vì áp dụng “cứng” ngưỡng 500 triệu, Bộ Tài chính đã có đề xuất mới trong hồ sơ dự thảo sửa đổi, bổ sung một số Luật trình Bộ Tư pháp.
(VNF) - Đề xuất cho phép giảm trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân được đánh giá là hợp lý, mang tính nhân văn và phù hợp với thực tiễn chi tiêu của người dân. Tuy nhiên, theo bà Lê Yến - Chủ tịch HĐQT, kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội (HanoiTax) nếu không thiết kế chặt chẽ về phạm vi, chứng từ và cơ chế kiểm soát, chính sách này rất dễ bị lợi dụng, trở thành “kẽ hở” để trốn thuế.
(VNF) - Lợi nhuận từ bất động sản thường thấp hơn so với cổ phiếu, nhưng chính sách và tâm lý thị trường vẫn giữ bất động sản ở vị trí trung tâm của sự giàu có.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc từ 1 triệu lên 3 triệu đồng/tháng trong dự thảo mới về thuế thu nhập cá nhân.
(VNF) - Khi phát hiện bị kê khai sai thu nhập trên eTax Mobile, người nộp thuế cần chủ động xác minh và gửi phản hồi để được xử lý kịp thời.
Cơ quan thuế tại một số địa phương ra thông báo, yêu cầu hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm không được sử dụng hóa đơn điện tử, phải hủy hóa đơn đã đăng ký, sẽ bị xử phạt nếu tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, cách áp dụng này chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng.
(VNF) - Năm 2025, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đa quốc gia đã ghi nhận kết quả kinh doanh khả quan sau một giai đoạn dài gặp khó. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng, giai đoạn tới họ sẽ tiếp tục phải đối mặt với thách thức mới và cần có chiến lược để “sinh tồn”.
(VNF) - Theo ông Bùi Văn Huy - Phó Chủ tịch FIDT, nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ thị những kênh như chứng khoán và chỉ đổ tiền vào vàng, bất động sản. Việc thiếu đi đội ngũ tư vấn tài chính đạt chuẩn không chỉ ảnh hưởng đến thị trường vốn mà còn tạo khoảng trống nhân lực trong trung tâm tài chính quốc tế.
(VNF) - Việc chưa tách bạch rõ giữa yếu tố bảo vệ và đầu tư đang khiến không ít người tham gia đặt sai kỳ vọng khi tiếp cận các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư.
(VNF) - Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã có thêm những hướng dẫn liên quan đến quy định về lập tài khoản ngân hàng đối với hộ, cá nhân kinh doanh.
(VNF) - FWD Việt Nam vừa ra mắt sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị “FWD Đầu tư đón đầu”, đáp ứng hai nhu cầu cốt lõi của khách hàng hiện nay là bảo vệ gia đình trước các rủi ro tài chính và đầu tư tăng trưởng tài sản.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất cho phép giảm trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân. Người thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng và có người phụ thuộc có thể chưa phải nộp thuế.
(VNF) - Trên cơ sở những kết quả kinh doanh tích cực và vững chắc năm 2025, ban lãnh đạo Tổng Công ty cổ phần bảo hiểm Quân đội (MIC) đã đề ra các mục tiêu lớn tại Đại hội đồng cổ đông diễn ra ngày 9/4.
Không ít người lao động thuộc diện nhận hoàn thuế trong mùa quyết toán thuế TNCN năm nay. Họ coi đây là khoản tiền thưởng giữa năm hoặc "lương tháng thứ 13" của mình.
(VNF) - Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp, việc hiểu rõ bức tranh tài chính cá nhân đang trở thành nhu cầu thiết yếu đối với nhiều gia đình. Tại Diễn đàn Hoạch định Tài chính Cá nhân 2026, người tham dự sẽ có cơ hội trải nghiệm Financial Health Check (FHC) – hoạt động giúp rà soát và đánh giá toàn diện tình hình tài chính cá nhân.
(VNF) - Các chuyên gia đánh giá, việc ứng dụng công nghệ bảo hiểm (Insurtech) và AI vào trong quy trình vận hành, bán hàng, xử lý bồi thường đang giúp cho cả tư vấn viên và người mua. Đây cũng là hướng đi tất yếu để tăng độ phủ bảo hiểm.
(VNF) - Cơ quan thuế đã triển khai cơ chế hoàn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tự động trên hệ thống công nghệ thông tin, cho phép rút ngắn thời gian xử lý xuống còn tối đa 3 ngày làm việc đối với các hồ sơ đáp ứng đầy đủ điều kiện.
(VNF) - Nghị định số 97/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã bổ sung quy định vốn điều lệ tối thiếu đối với doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống.
(VNF) - Từ 3/4, ông Nguyễn Quang Phi được bổ nhiệm giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng Thành viên Bảo Việt Nhân thọ trong khi đó bà Trần Thị Diệu Hằng được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc.
(VNF) - Các bên đều đánh giá, việc sai khác giữa quy định pháp luật và thực tiễn chẩn đoán, điều trị bệnh ung thư tuyến giáp thể biết hoá đang gây ra “nghịch lý” trong chi trả bồi thường. Do đó, DN bảo hiểm mong sớm sửa đổi nhằm đảm bảo quyền lợi khách hàng.
(VNF) - Các chuyên gia chung ý kiến, ngưỡng doanh thu miễn thuế hộ kinh doanh cần phải nâng lên tối thiểu 1 tỷ nhằm đảm bảo phù hợp thực tế, đồng với với các quy định về thuế và thể hiện sự hỗ trợ của nhà nước đối với kinh tế tư nhân.
(VNF) - Với quy mô gần 20ha, dự án được kỳ vọng sẽ hình thành một không gian công cộng lớn ven sông Hồng, ngay khu vực sát chân cầu Thăng Long.
