Khi nghiên cứu kinh tế học, có 2 loại hình kinh tế phổ biến là kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc. Vậy sự khác nhau giữa 2 loại hình kinh tế này là gì?
Kinh tế học thực chứng là phương pháp nghiên cứu kinh tế đòi hỏi mọi thứ đều được phải chứng minh, kiểm nghiệm chứ không tìm cách nhận định là sự vật phải hay nên như thế nào. Mục tiêu của kinh tế học thực chứng là phân tích xem xã hội ra quyết định như thế nào về tiêu dùng, sản xuất và trao đổi hàng hóa. Kinh tế học thực chứng xem xét thế giới thực sự hoạt động như thế nào. Đối với kinh tế học thực chứng, tất cả chúng ta xem xét những luận điểm dưới dạng: nếu điều này thay đổi thì điều kia sẽ xảy ra. Kinh tế học thực chứng trả lời cho câu hỏi "điều gì sẽ xảy ra?".
Ví dụ, các nhà kinh tế học với các quan điểm chính trị hoàn toàn khác nhau đều đồng ý rằng khi chính phủ áp đặt thuế đối với một hàng hóa, giá của hàng hóa đó sẽ tăng lên. Câu hỏi chuẩn tắc cho việc này chẳng hạn như "Đánh thuế hàng hóa có tốt hay không?" lại là một vấn đề hoàn toàn khác.
Các phát biểu thực chứng nhằm mô tả nền kinh tế vận hành như thế nào và tránh các đánh giá. Chẳng hạn một phát biểu thực chứng là "lạm phát tăng 5% so với năm trước". Con số 5% này đã được tổng hợp dựa trên các dữ liệu thống kê và đã được kiểm chứng. Vì vậy, không có gì phải tranh cãi với các phát biểu thực chứng.
Kinh tế học thực chứng cũng vẫn tồn tại những câu hỏi chưa giải đáp được và có nhiều bất đồng. Những quan điểm bất đồng này chính là những thách thức đặt ra cho kinh tế học thực chứng.
Việc nghiên cứu sâu sắc, toàn diện về lý thuyết có thể giải thích nhiều vấn đề còn tồn tại trong kinh tế học thực chứng. Kinh tế học chuẩn tắc dựa trên những nhận định mang giá trị chủ quan chứ không dựa trên những nghiên cứu về sự thực khách quan. Từ đó, kinh tế học chuẩn tắc cũng đưa ra những khuyến nghị dựa trên những nhận định mang giá trị cá nhân.
Kinh tế học chuẩn tắc liên quan đến các đánh giá của cá nhân về nền kinh tế phải là như thế này, hay chính sách kinh tế phải hành động ra sao dựa trên các mối quan hệ kinh tế. Kinh tế học chuẩn tắc đề cập đến "điều gì nên xảy ra?". Chẳng hạn, một phát biểu chuẩn tắc là "thất nghiệp nên được giảm xuống".
Ví dụ, một phát biểu sau đây kết hợp cả kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc: "Những người cao tuổi có chi phí chăm sóc y tế rất cao và chính phủ nên trợ cấp cho họ". "Những người cao tuổi có chi phí chăm sóc y tế rất cao" là một phát biểu thực chứng, nó nhận định về sự vận động của thế giới thực. Phần thứ hai của luận điểm này đề xuất việc chính phủ nên làm gì. Đây chỉ là một nhận định mang giá trị chủ quan dựa trên cảm giác của người đưa ra nhận định và không thể được chứng minh đúng hay sai bằng bất cứ nghiên cứu khoa học nào.
Kinh tế học không thể chỉ ra nhận định của kinh tế học chuẩn tắc là đúng hay sai. Nó hoàn toàn phụ thuộc vào sở thích hay các ưu tiên của cá nhân hay xã hội khi đưa ra sự lựa chọn.
Sự khác nhau giữa kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc giải thích tại sao lại có sự bất đồng giữa các nhà kinh tế. Thực tế, sự bất đồng bắt nguồn từ quan điểm của mỗi nhà kinh tế khi nhìn nhận vấn đề.
Tags:
Không phải mọi khoản tiền chuyển khoản vào tài khoản cá nhân đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định rõ 19 trường hợp được miễn thuế, đồng thời áp dụng cách tính thuế và mức giảm trừ gia cảnh mới đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
(VNF) - Từ ngày 1/7, lương cơ sở tăng kéo theo hàng loạt khoản tiền được điều chỉnh tăng, từ lương, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội đến chế độ sinh con và nhiều quyền lợi khác.
(VNF) - Bộ Tài chính giữ nguyên đề xuất nâng mức thu nhập tối đa của người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng để được tính giảm trừ gia cảnh, đồng thời không bổ sung cơ chế tự động điều chỉnh theo biến động lạm phát như một số ý kiến đề xuất.
(VNF) - Mỗi vụ trục lợi có thể chỉ gây thiệt hại không lớn chỉ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng, nhưng khi được thực hiện đồng loạt và có tổ chức lại tạo ra tổn thất đáng kể cho doanh nghiệp, làm suy giảm lòng tin của người dân vào bảo hiểm và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của toàn ngành.
Sau khi bỏ thuế khoán từ 1/2026, tiểu thương đối mặt với nhiều khó khăn về thủ tục, công nghệ và thích ứng với quy định mới tại các chợ truyền thống.
(VNF) - Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (có hiệu lực từ 1/7/2026) quy định, có 10 khoản thu nhập chịu thuế và 21 khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân.
Một người phụ nữ ở TPHCM bị các nhân viên của Công ty Meli Club lừa ký 33 "hợp đồng kỳ nghỉ" với số tiền hơn 7,1 tỷ đồng. Đáng chú ý, có ngày nạn nhân ký liền 7 gói tiền tỷ.
(VNF) - Giá vàng có thể lao dốc hàng chục USD rồi bật tăng trở lại chỉ trong vài giờ sau một quyết định của Fed, nhưng theo chuyên gia tài chính Hà Anh Tuấn - Chủ tịch Vinalink, những biến động ngắn hạn đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.
(VNF) - Đây là khoản tiền hỗ trợ nhân đạo đã được Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới thuộc Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) chi trả từ đầu năm 2026 đến nay, nhằm giúp gia đình có người thân bị tai nạn giao thông sớm vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống.
(VNF) - Báo cáo của Vietnam Report (VNR) cho biết, tư duy của người Việt dần thay đổi đối với bảo hiểm theo hướng coi đây là một công cụ phòng vệ tài chính, thay vì đơn thuần là một khoản chi.
(VNF) - Vietnam Report đã công bố Top 10 Công ty Bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ uy tín năm 2026, trong đó dẫn đầu khối nhân thọ vẫn là các tên tuổi lớn như Bảo Việt Life, Prudential Việt Nam, Dai-ichi, AIA, Manulife…
(VNF) - Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng kéo theo hàng loạt khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp dành cho người lao động tăng theo.
(VNF) - Nhằm mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính về thuế, Bộ Tài chính đã có những hướng dẫn về kê khai thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ tiền lương, tiền công.
(VNF) - Hơn 2.000 hộ dân tại xã Thanh Oai đã nhận gần 3.000 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng liên quan đến dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội.
(VNF) - Đứng trong Top 5 đơn vị có doanh thu phí bảo hiểm mới cao nhất tính đến hết tháng 4/2026 là thành tựu bứt phá ngoạn mục của Techcom Life – tân binh bảo hiểm nhân thọ với chiến lược AI-first xây dựng trên nền tảng đám mây và dịch vụ GenAI của Amazon Web Services (AWS).
(VNF) - Trước xu hướng gia tăng nhu cầu quản trị tài sản, hoạch định di sản và các giải pháp bảo vệ tài chính chuyên biệt của nhóm khách hàng giàu có, AIA Việt Nam chính thức ra mắt AIA Elite Advisors Club. Câu lạc bộ quy tụ đội ngũ chuyên viên tư vấn ưu tú, đồng thời là bước đi tiếp theo trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái dịch vụ cao cấp, hướng tới nâng tầm trải nghiệm dành cho phân khúc khách hàng Elite tại Việt Nam.
(VNF) - Cơ quan thuế cho biết sẽ siết chặt việc kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, dòng tiền ngân hàng và thông tin vận chuyển hàng hóa nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận, trốn thuế tinh vi trong lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT).
(VNF) - Con số chi trả ước tính chỉ khoảng 10% thiệt hại do thiên tai trong những năm gần đây, lãnh đạo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) mong muốn ngành bảo hiểm bồi thường được nhiều hơn, hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp.
(VNF) - Nhu cầu tài chính của người Việt đang thay đổi nhanh chóng cùng với sự phát triển của tầng lớp trung lưu và nhóm khách hàng khá giả. Bên cạnh các nhu cầu tích lũy, đầu tư và bảo vệ tài chính, ngày càng nhiều khách hàng quan tâm đến việc hoạch định tài chính dài hạn, quản lý tài sản và chuẩn bị cho những mục tiêu quan trọng trong tương lai. Xu hướng này cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với vai trò của đội ngũ tư vấn tài chính - bảo hiểm.
(VNF) - Từ ngày 1/7, nhiều quy định mới về BHYT tăng quyền lợi người dân khám chữa bệnh, đặc biệt khi khám trái tuyến và khám có chi phí thấp.
(VNF) - Quy mô dư nợ tín dụng của thị trường cho vay thay thế hiện đạt khoảng 10,5 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) giai đoạn 2021-2025 đạt 22,5%.
(VNF) - Bộ Tài chính mới cấp phép thành lập Công ty Cổ phần bảo hiểm nhân thọ LP Life, doanh nghiệp thứ 21 trong mảng bảo hiểm nhân thọ.
Đề xuất ngân hàng cung cấp dữ liệu tài khoản người nộp thuế khiến nhiều hộ, cá nhân kinh doanh quan tâm, đặc biệt với câu hỏi liệu cơ quan thuế có thể nắm bắt dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, ngay cả khi không đăng ký kinh doanh.
(VNF) - Hộ kinh doanh làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp khi doanh nghiệp đã thực hiện khấu trừ thuế theo quy định không phải sử dụng hóa đơn điện tử.
(VNF) - Cơ quan thuế đã đề xuất một số trường hợp người nộp thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế trong diện kiểm soát, giám sát trọng điểm.
Không phải mọi khoản tiền chuyển khoản vào tài khoản cá nhân đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định rõ 19 trường hợp được miễn thuế, đồng thời áp dụng cách tính thuế và mức giảm trừ gia cảnh mới đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
(VNF) -Sau nhiều năm đình trệ vì vướng mắc giải phóng mặt bằng, dự án nút giao Phạm Tu - đường 70 tại Hà Nội đang được tái khởi động với không khí thi công khẩn trương.
