Dự thảo Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở đang được lấy ý kiến tại Quốc hội và dự kiến được Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 10/2022. Dự thảo luật này quy định mới việc thực hiện dân chủ tại tổ chức có sử dụng lao động.
Doanh nghiệp có quyền tương tự như chủ thể khác trong thực hiện quyền dân chủ
Về Dự thảo Luật này, TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bày tỏ sự nhất trí cao với sự cần thiết của việc thúc đẩy dân chủ ở cơ sở theo các kênh đa dạng, qua đó bảo đảm quyền dân chủ một cách thực tiễn và thực chất.
Tuy nhiên, cũng theo TS Vũ Tiến Lộc, ban soạn thảo cần cân nhắc không mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật dân chủ ở cơ sở sang khu vực doanh nghiệp, nhất là với các doanh nghiệp ngoài nhà nước, được quy định tại các chương I và chương IV của Dự thảo Luật.
Làm rõ quan điểm này, TS Vũ Tiến Lộc đã đưa ra các các lý do chủ yếu sau đây:
Lý do thứ nhất, TS Vũ Tiến Lộc cho hay theo Cương lĩnh của Đảng (2011), “Nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua hoạt động của Nhà nước, của hệ thống chính trị và các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện”. Điều 2 Hiến pháp (2013) cũng khẳng định “Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ, tất cả quyền lực Nhà nước đều thuộc về nhân dân”.
“Có thể thấy trong cả hai văn bản tối quan trọng này, khái niệm dân chủ được xem xét trong phạm vi quan hệ giữa Nhà nước (bao gồm các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị) với Nhân dân; đồng thời, quyền làm chủ của người dân phải được thực hiện thông qua và gắn với Nhà nước cũng như hệ thống chính trị.
Trong khi đó, doanh nghiệp nói riêng và các tổ chức kinh tế nói chung là các thực thể được thành lập theo pháp luật doanh nghiệp, nằm ngoài bộ máy Nhà nước và cũng không thuộc hệ thống các tổ chức chính trị ở nước ta. Doanh nghiệp không có bất kỳ quyền lực hay chức năng nào của Nhà nước trong các quan hệ với người lao động của mình hay người dân, tổ chức khác.
Thậm chí, bản thân doanh nghiệp cũng là một chủ thể ngoài Nhà nước và cũng có quyền tương tự các chủ thể khác trong thực hiện quyền dân chủ trong mối quan hệ với các cơ quan Nhà nước và các tổ chức thuộc hệ thống chính trị.
"Trước Nhà nước và pháp luật, doanh nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp là bình đẳng về vị thế và quyền dân chủ, không bên nào có quyền “làm chủ” hay giám sát bên nào”, Chủ tịch VIAC lập luận.
Lý do thứ 2, theo Chủ tịch VIAC, Cương lĩnh của Đảng (2011) cũng nhấn mạnh chủ trương “phân định rõ quyền của người sử hữu, quyền của người sử dụng tư liệu sản xuất và quyền quản lý Nhà nước trong lĩnh vực kinh tế, bảo đảm mọi tư liệu sản xuất đều có người làm chủ, mọi đơn vị kinh tế đều tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh của mình”.
Thể chế hoá chủ trương này, TS Vũ Tiến Lộc cho biết Hiến pháp (2013) quy định “mọi người đều có quyền tự do kinh doanh trong những lĩnh vực trong những ngành nghề pháp luật không cấm”, “Nhà nước xây dựng hoàn thiện thể chế điều tiết kinh tế trên cơ sở bảo đảm tôn trọng các quy luật thị trường”. Hệ thống pháp luật về dân sự, về doanh nghiệp và kinh doanh ở nước ta tiếp tục khẳng định quyền tự chủ kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
“Như vậy, nguyên tắc về “quyền làm chủ” ở đây là rất mạch lạc: Quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân, Quyền kinh doanh thuộc về doanh nghiệp. Trong doanh nghiệp, ngoại trừ các vấn đề liên quan trực tiếp tới quan hệ lao động với các thiết chế về đàm phán, thương lượng, tham vấn giữa hai bên đã được ghi nhận trong pháp luật lao động, người lao động không thể can thiệp vào quyền tự chủ kinh doanh của chủ doanh nghiệp. Hơn thế nữa, về mặt thực tiễn, trong nhiều trường hợp sự can thiệp của người lao động vào các quyết định thuộc quyền của chủ doanh nghiệp là không khả thi, khi bản thân lãnh đạo trong doanh nghiệp có thể cũng chỉ là người lao động, không phải là chủ sở hữu doanh nghiệp”, TS Vũ Tiến Lộc nói.
Lo ngại phức tạp hơn mối quan hệ lao động trong doanh nghiệp
Nguyên nhân thứ ba, theo TS Vũ Tiến Lộc, từ góc độ quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động, pháp luật về lao động và công đoàn đã xác định rõ công đoàn Việt Nam và các tổ chức đại diện khác của người lao động tại cơ sở là người đại diện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động và là chủ thể có trách nhiệm tham gia xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ và ổn định trong doanh nghiệp. Các tiêu chuẩn và quy định về quan hệ lao động ở nước ta hiện nay cơ bản đã đạt chuẩn mực quốc tế theo các công ước quốc tế và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà chúng ta đã ký kết.
“Vì vậy, việc đưa thêm thiết chế dân chủ vào doanh nghiệp như dự kiến tại Dự thảo Luật có thể dẫn tới chồng chéo lên nhiệm vụ của tổ chức công đoàn, tổ chức đại diện người lao động và các đoàn thể chính trị- xã hội khác trong doanh nghiệp. Đồng thời, việc thêm thiết chế này có thể làm phức tạp thêm mối quan hệ lao động trong doanh nghiệp, nhất là khi không thể phân biệt rõ cách thức phối hợp với các thiết chế đã có cũng như biện pháp xử lý trong trường hợp có ý kiến khác nhau”, TS Vũ Tiến Lộc nói.
Từ góc độ hội nhập kinh tế quốc tế, ông Lộc cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh rất gay gắt trong thu hút FDI như hiện nay, việc yêu cầu thiết lập thêm một thiết chế của người lao động trong doanh nghiệp, có quyền làm chủ và can thiệp ở các mức độ khác nhau vào quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp, chắc chắn sẽ khiến các nhà đầu tư tiềm năng phải thận trọng hơn khi quyết định đưa vốn vào Việt Nam.
“Điều này cũng sẽ là trở lực đáng kể cho chúng ta trong thúc đẩy quá trình xem xét phê chuẩn hiệp định bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU cũng như xúc tiến các hiệp định bảo hộ đầu tư và thương mại tự do khác”, ông Lộc nói.
Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Lộc nhấn mạnh trước và trong kỳ họp này của Quốc hội, các tổ chức đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp trong nước như VCCI, 8 hiệp hội doanh nghiệp trong những ngành kinh tế trọng điểm đang tạo ra nhiều việc làm nhất trong nền kinh tế Việt Nam (như dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ, ô tô xe máy…), và các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài (như hiệp hội doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam – Eurocham) đã liên tục kiến nghị với Quốc hội không đưa doanh nghiệp vào đối tượng áp dụng của Dự thảo luật, không bắt buộc thành lập ban thanh tra nhân dân tại các doanh nghiệp xuất phát từ các căn cứ pháp lý xác đáng cũng như các rủi ro thực tiễn đầy quan ngại.
Từ các lý do trên đây, Chủ tịch VIAC Vũ Tiến Lộc đề nghị Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xem xét quyết định không đưa chủ thể kinh doanh, các tổ chức sử dụng lao động ngoài công lập, nhất là các doanh nghiệp ngoài nhà nước, vào phạm vi điều chỉnh của dự Luật dân chủ ở cơ sở; và không yêu cầu thành lập ban thanh tra nhân dân tại các doanh nghiệp này.
“Đồng thời, để có thêm ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, tôi đề nghị Ban soạn thảo tổ chức các hội nghị tham vấn ý kiến rộng rãi của các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức sử dụng lao động và chuyên gia trước khi hoàn chỉnh dự thảo trình Quốc hội vào cuối kỳ họp”, ông Lộc nói.
Tags:
(VNF) - Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Ban Chỉ đạo) yêu cầu tập trung điều tra, xử lý nghiêm các vụ án, vụ việc liên quan đến dự án sân bay Long Thành, trụ sở Bộ Ngoại giao và trong lĩnh vực khác.
(VNF) - Đại diện Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cho biết Luật Chứng khoán sửa đổi sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026
(VNF) - Mức nhập siêu 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm đang làm dấy lên nhiều lo ngại về triển vọng thương mại của Việt Nam. Tuy nhiên, theo Cục Thống kê, điều quan trọng không nằm ở con số nhập siêu mà ở chất lượng của dòng nhập khẩu và khả năng tạo ra năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế trong tương lai.
(VNF) - Với hàng trăm trang nội dung chuyên sâu, đề cập tới những vấn đề nổi bật nhất của nền kinh tế Việt Nam và quốc tế, Tạp chí Đầu tư Tài chính số đặc biệt (tháng 6/2026) là ấn phẩm hữu ích cho giới chuyên gia, nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp và cộng đồng đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Theo đề xuất điều chỉnh quy hoạch, không gian kinh tế - xã hội Nghệ Am được tổ chức theo mô hình gồm 1 trung tâm động lực tăng trưởng chính, 2 cực tăng trưởng, 3 vùng không gian phát triển kinh tế - xã hội, 4 trụ cột phát triển, 5 hành lang kinh tế và 6 trung tâm đô thị động lực.
(VNF) - Trong bối cảnh bùng nổ của công nghệ và mạng xã hội, ranh giới giữa báo chí chính thống và các nền tảng thông tin số ngày càng trở nên phức tạp. Thực trạng "báo hóa" trang thông tin điện tử cùng nạn vi phạm bản quyền đang đặt ra nhiều thách thức gay gắt cho các cơ quan báo chí chính thống.
(VNF) - Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng cần chấm dứt tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư" kéo dài nhiều năm, tránh làm giảm hiệu quả thi hành pháp luật và cản trở sự phát triển.
(VNF) - Bộ Tài chính đã bổ sung các quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số đối với các chức danh Công an nhân dân.
(VNF) - Bị can Nguyễn Thị Phương Thảo, Viện trưởng Viện Khoa học môi trường và sức khỏe cộng đồng bị cáo buộc đã chỉ đạo chỉnh sửa kết quả quan trắc trong vụ xả thải vượt chuẩn ở khu công nghiệp Quang Minh.
(VNF) - Chủ tịch của các công ty ngành điện gồm TV1, TV2, TV3 và TV4 vừa bị khởi tố, bắt tạm giam đều thuộc nhóm doanh nghiệp tư vấn xây dựng điện, do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nắm cổ phần chi phối.
(VNF) - Tại buổi làm việc với Đồng Nai, Thủ tướng đã yêu cầu rà soát, xác định lộ trình hoàn thành sớm nhất các quy hoạch, đặc biệt là các quy hoạch liên quan sân bay Long Thành.
(VNF) - Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, cnếu duy trì tốc độ như thời gian qua, TP. HCM sẽ gặp nhiều thách thức trong hoàn thành mục tiêu tăng trưởng từ 10 - 11% trong năm nay. Mức tăng trưởng thực tế có thể thấp hơn mục tiêu khoảng 1,7 điểm phần trăm.
(VNF) - Việt Nam nhập siêu gần 14 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, song theo TS. Lê Duy Bình, phần lớn đến từ nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang tăng tốc mở rộng sản xuất và chuẩn bị cho các đơn hàng mới, dù vẫn đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng trong nước để giảm phụ thuộc nhập khẩu.
(VNF) - Công an TP. HCM vừa phát hiện nhóm 83 người nước ngoài mang quốc tịch Trung Quốc, phần lớn nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam, thuê toàn bộ khách sạn The Emerald Gold tại khu phố Hòa Phú 4, thuộc phường Bình Dương để làm nơi hoạt động.
(VNF) - Đề xuất cho phép thí điểm mô hình kinh tế ban đêm tại làng nghề Bát Tràng, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội nhấn mạnh nên phát triển theo hướng phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và hệ thống di sản sẵn có.
(VNF) - Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, nếu quá thận trọng trong xây dựng chính sách thì sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển, nhưng nếu nóng vội thì có thể phát sinh những rủi ro trong thực tiễn
(VNF) - Theo quyết định của Bộ Chính trị, các cơ quan, ban đảng, đơn vị sự nghiệp của Đảng, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương và Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương có tổng 12.818 biên chế.
(VNF) - TAND KV 4 TP Hải Phòng đang thụ lý vụ án hành chính giữa Công ty Phúc Thành và cơ quan Hải quan liên quan đến lô hàng lúa mì với yêu cầu bồi thường hơn 3,34 tỷ.
(VNF) - TS. Nguyễn Quốc Việt - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng, việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận lợi nhuận trở lại là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn của ngành điện không nằm ở kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp mà ở việc xây dựng một thị trường điện minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao để thu hút đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.
(VNF) - Trong bối cảnh kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh, thị trường lao động vững vàng và lạm phát có dấu hiệu nóng lên, Fed ngày càng khó đáp ứng mong muốn hạ lãi suất của Tổng thống Donald Trump. Thậm chí, "tin xấu" mà Fed có thể phải mang tới Nhà Trắng trong thời gian tới là lãi suất không những chưa thể giảm mà còn có nguy cơ tăng trở lại.
(VNF) - VFCA và ACM Mercantile Exchange ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giai đoạn 2026 - 2031, tạo khuôn khổ để hai bên thúc đẩy các hoạt động hợp tác trong lĩnh vực hàng hoá phái sinh.
(VNF) - Dù hành lang pháp lý cho cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đã được thiết lập, đại diện doanh nghiệp cho biết việc tiếp cận nguồn điện sạch vẫn chưa thuận lợi do vướng mắc trong thủ tục cấp phép, quy định đầu tư và cách áp dụng chính sách chưa thống nhất giữa các địa phương.
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu lãnh đạo TKG Taekwang làm rõ một số vấn đề đối với dự án nhà máy nhiệt điện BOT Nam Định 1, trong đó có quyết tâm của doanh nghiệp trong việc tiếp tục triển khai dự án.
(VNF) - Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của Hiệp hội trong giai đoạn tới.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đối với Việt Nam, phát triển không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là nền tảng để củng cố ổn định xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân. Đây cũng là điểm tương đồng với những yêu cầu đang đặt ra đối với ASEAN trong giai đoạn mới.
(VNF) - Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Ban Chỉ đạo) yêu cầu tập trung điều tra, xử lý nghiêm các vụ án, vụ việc liên quan đến dự án sân bay Long Thành, trụ sở Bộ Ngoại giao và trong lĩnh vực khác.
(VNF) - Sau thời gian dài thi công dự án dẫn nước Sông Hồng vào Sông Tô Lịch, kết hợp chống ngập nhiều đoạn trên đường Võ Chí Công (Hà Nội) đã được hoàn trả mặt bằng, dần thông thoáng và khoác lên diện mạo mới.
