Khủng hoảng lương thực: Toàn cầu lo thiếu gạo, cà chua tăng giá 3,5 lần, hành củ đắt kỷ lục
Mai Lý -
03/08/2023 22:58 (GMT+7)
(VNF) - Liên tiếp những cú sốc như chiến sự Nga - Ukraine, đại dịch Covid-19 hay biến đổi khí hậu đã khiến an ninh lương thực toàn cầu rơi vào tình trạng đáng báo động.
Chuyện gì đang xảy ra?
Mới đây, Ấn Độ ra lệnh hạn chế xuất khẩu gạo trắng cùng cám gạo đã tách dầu nhằm ổn định giá bán lẻ trong nước. Theo sau Ấn Độ, hai quốc gia khác là Nga và Dubai cũng đã thông báo ngừng xuất khẩu gạo ra nước ngoài.
Kể từ tháng 12 năm ngoái, đã có tới 19 quốc gia áp đặt lệnh cấm xuất khẩu lương thực và 8 quốc gia áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu, theo thống kê của Ngân hàng Thế giới.
Cùng với đó, Nga đưa ra quyết định rút khỏi Thỏa thuận Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen khiến giá lúa mì, ngô và đậu tương cũng tăng lên đáng kể. Liên tiếp các “đòn đau” đã khiến thị trường giá gạo toàn cầu “nhảy múa”. Giá gạo xuất khẩu của Thái Lan đạt mức 605 - 610 USD/tấn, mức cao nhất trong vòng 11 năm trở lại đây của gạo Thái Lan.
Giá gạo liên tục leo thang trong thời gian qua.
Người dân tại nhiều quốc gia còn phải xếp hàng để có thể mua được lượng gạo giới hạn nhằm đề phòng nguồn cung khan hiếm và giá gạo bị đẩy lên cao hơn nữa trong thời gian tới. Từ Ấn Độ, đến Mỹ, Canada, người dân đều đứng ngồi không yên, lo lắng vì có thể thiếu gạo.
Nhiều mặt hàng lương thực khác như cà chua, hành củ,…cũng đang trong tình trạng khan hiếm. Tại Ấn Độ, quốc gia sản xuất cà chua lớn thứ 2 thế giới, đã chứng kiến giá cà chua tăng hơn 341% so với cùng kỳ năm ngoái. Thậm chí, tại New Delhi, giá cà chua bán lẻ còn đắt hơn giá xăng khi chạm mức 2,2 USD/kg, tăng hơn 700% so với hồi đầu năm.
Giá cà chua tăng chóng mặt khiến người tiêu dùng phải tìm kiếm các lựa chọn thay thế cà chua tươi. Các nhà hàng của chuỗi đồ ăn nhanh McDonald’s còn quyết định bỏ cà chua ra khỏi món bánh burger và món cuốn trong thực đơn của mình tại nhiều nơi ở Ấn Độ. Nhiều người dân buộc phải sang các nước láng giềng để mua cà chua tươi với giá thành thấp hơn.
Nhiều người dân Ấn Độ phải ra nước ngoài để mua cà chua.
Tại Philippines, hành củ đã trở thành “biểu tượng xa xỉ” khi giá bán của mặt hàng này đã chạm mức cao nhất trong vòng 14 năm qua. Trong tháng 5/2023, giá hành tím và hành tây tại Philippines lần lượt là 11,7 USD/kg và 10,81 USD/kg. Mức giá này cao gấp 3 lần giá thịt gà và cao hơn 30% so với giá thịt bò.
Theo Ngân hàng thế giới, giá lương thực trung bình trên toàn cầu đã chạm mốc cao kỷ lục trong một thập kỷ qua. Khoảng 4 trên 5 các quốc gia có thu nhập thấp và hơn 90% các quốc gia có thu nhập trung bình đang phải chứng kiến giá lương thực hàng năm tăng hơn 5% trong những tháng đầu năm 2023.
Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) nhận định thế giới đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng lương thực với “quy mô chưa từng có và lớn nhất trong lịch sử hiện đại”.
Những quốc gia có tỷ lệ lạm phát giá lương thực cao nhất thế giới.
Nhiều quốc gia đang trải qua tình trạng lạm phát giá lương thực, điển hình là Zimbabwe với mức tăng 285%. Ở các quốc gia khác như Venezuela hay Lebanon, mức tăng giá lương thực lần lượt là 158% và 143%. Giá lương thực tăng tới hơn 60% tại 5 quốc gia Trung Đông. Cuộc khủng hoảng an ninh lương thực ngày càng trầm trọng hơn khiến nhiều gia đình hiện chỉ có đủ tiền mua được khoảng ¼ khẩu phần lương thực so với trước đây.
Vì đâu nên nỗi?
Theo Global Citizen, nhân tố lớn nhất làm tồi tệ thêm cuộc khủng hoảng an ninh lương thực toàn cầu chính là chiến sự Nga – Ukraine. Các lệnh hạn chế và động thái “trả đũa” của các bên liên quan đến chiến sự Nga – Ukraine đã gây ra hiệu ứng dây chuyền, làm tăng giá lúa mì, ngũ cốc và phân bón, ảnh hưởng không nhỏ đến phần còn lại của thế giới.
Nga và Ukraine cung cấp gần 1/3 lượng lúa mì, lúa mạch và hơn 70% dầu hướng dương của thế giới. Nga cũng là quốc gia sản xuất phân bón lớn nhất toàn cầu. Tất cả những yếu tố này đã làm cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu cũng là tác nhân khiến an ninh lương thực toàn cầu bị đe dọa. Các hiện tượng khí hậu cực đoan như hạn hán, mưa lũ xảy ra thường xuyên trên diện rộng khiến ngành nông nghiệp của nhiều quốc gia bị “tổn thương”.
Hạn hán khiến nông nghiệp của nhiều nước chịu tổn thất nặng nề.
Hạn hán và mưa lũ ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất lương thực, khiến năng suất cây trồng và sản lượng thấp hơn. Vào tháng 12/2022, Argentina đã chịu mức thiệt hại ước tính lên tới 10,4 tỷ USD do hạn hán làm sản lượng của các loại cây trồng như lúa mì, đậu tương và ngô sụt giảm nghiêm trọng. Phần lớn diện tích đất nông nghiệp bị tàn phá nghiêm trọng với năng suất sản xuất ở mức thấp nhất trong vòng 7 năm qua.
Tại Trung Quốc, hạn hán gia tăng cũng khiến sản lượng ngô, lúa mì và gạo giảm 8% vào năm 2030, theo nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp Trung Quốc. Ở Brazil, lượng mưa tại khu vực phía Nam và Đông Nam ở mức thấp nhất trong vòng 90 năm qua đã khiến sản lượng ngũ cốc niên vụ 2021 – 2022 giảm tới 10 triệu tấn.
Ngoài ra, các yếu tố khác như đại dịch Covid-19, lạm phát gia tăng cũng khiến tình trạng mất an ninh lương thực diễn ra nhanh hơn.
Hành động của các quốc gia
Để ngăn chặn tình hình ngày càng trở nên tồi tệ hơn, nhiều quốc gia đã đưa ra hàng loạt biện pháp cấp thiết. Kể từ tháng 2, chính phủ Mỹ đã cam kết hỗ trợ nhân đạo 8,2 tỷ USD và viện trợ phát triển 2,9 tỷ USD để giải quyết cuộc khủng hoảng lương thực thế giới. Ngoài ra, Mỹ còn có kế hoạch đầu tư hơn 11 tỷ USD trên toàn thế giới trong 5 năm tới để đảm bảo mục tiêu sản xuất nông nghiệp bền vững.
An ninh lương thực là mối quan tâm hàng đầu của nhiều quốc gia.
Ủy ban châu Âu cũng đã đề xuất một loạt các hành động ngắn hạn và trung hạn để tăng cường an ninh lương thực toàn cầu cũng như hỗ trợ người nông dân và người tiêu dùng ở EU. Trong khi đó, Ấn Độ đang thúc đẩy canh tác tự nhiên cũng như đưa công nghệ hiện đại hơn vào sản xuất nông nghiệp.
An ninh lương thực cũng trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền Bắc Kinh. Quốc gia này đã áp dụng nhiều tiến bộ về công nghệ và phương thức canh tác cũng như các chính sách tái thiết khu vực nông thôn để đảm bảo an ninh lương thực. Đi cùng với đó, Liên hợp quốc cũng lên tiếng kêu gọi Nga quay trở lại với thỏa thuận ngũ cốc biển Đen, giúp nguồn cung lương thực không bị gián đoạn.
Những nỗ lực giải quyết vấn đề an ninh lương thực cần phải được tăng cường khẩn cấp và trở thành mối ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là sự hợp tác quốc tế để không có quốc gia nào bị bỏ lại phía sau trong cuộc chiến chống khủng hoảng lương thực toàn cầu.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Giữa lúc niềm tin tiêu dùng lao dốc vì giá năng lượng tăng cao và kinh tế suy yếu, Thái Lan đang đặt cược 3,7 tỷ USD vào một chương trình trợ giá mua sắm quy mô lớn với hy vọng vực dậy sức mua nội địa.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Sau nhiều năm chìm trong cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, thị trường nhà ở Trung Quốc đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt.
(VNF) - Sau những thách thức pháp lý liên quan đến chính sách thuế quan, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho các biện pháp thương mại của mình.
(VNF) - Dù thường xuyên nằm trong nhóm những đô thị có chi phí sinh hoạt cao nhất thế giới, Singapore vẫn duy trì được một hệ thống nhà ở mà ở đó người thu nhập thấp vẫn có cơ hội tiếp cận chỗ ở với mức thuê rất thấp, chỉ từ khoảng 26-33 đô la Singapore (SGD) mỗi tháng, tương đương khoảng hơn 500.000 đồng.
(VNF) - Khoản đầu tư 9,4 tỷ USD của Nippon Life vào tín dụng tư nhân cho thấy các công ty bảo hiểm Nhật Bản đang đẩy mạnh tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về rủi ro của lĩnh vực này.
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
(VNF) - Chính phủ, ngân hàng và các tập đoàn sản xuất trên khắp thế giới đang đổ xô đến thị trường trái phiếu Trung Quốc, phát hành các khoản nợ bằng đồng nhân dân tệ để tận dụng môi trường lãi suất thấp trong bối cảnh chi phí vay vốn tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao.
(VNF) - Nguồn cung nhà ở xã hội tại Đức đang giảm nhanh trong khi giá nhà, giá thuê và chi phí xây dựng tiếp tục leo thang, khiến khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ ngày càng khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo nước này sẽ cần khoảng 2 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 và chỉ xây mới sẽ không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt.
(VNF) - Kinh tế Canada bước vào giai đoạn thử thách khi các động lực tăng trưởng truyền thống bị suy yếu, trong khi thị trường lao động và lạm phát tiếp tục tạo áp lực
(VNF) - World Cup 2026 được kỳ vọng tạo ra hàng chục tỷ USD giá trị kinh tế, hàng trăm nghìn việc làm và làn sóng du lịch toàn cầu chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau những dự báo đầy tham vọng là bài toán chi phí khổng lồ, áp lực hạ tầng và câu hỏi liệu lợi ích thực tế có tương xứng với khoản đầu tư bỏ ra.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.