Kinh tế quý I TP. HCM giảm sâu: Bài học tránh phụ thuộc vào thị trường bất động sản
Khánh Nam -
03/04/2023 11:57 (GMT+7)
(VNF) - Báo cáo mới đây của Tổng cục Thống kê cho thấy TP. HCM có GRDP quý I/2023 ước đạt 360.622 tỷ đồng, chỉ tăng 0,7% so với cùng kỳ năm 2022 và là thành phố tăng trưởng thấp nhất trong 5 thành phố trực thuộc trung ương. Chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân đã trao đổi với VietnamFinance về vấn đề này.
'Tăng trưởng kinh tế TP. HCM quý I/2023 suy giảm mạnh là quá bất ngờ'
- Con số tăng trưởng GDP của TP. HCM quý I vừa qua thấp bất ngờ. Ông bình luận gì về điều này?
TS Lê Bá Chí Nhân: Việc tăng trưởng kinh tế TP. HCM quý I/2023 có khả năng sụt giảm đã được nhiều chuyên gia kinh tế dự báo từ cuối năm 2022. Mặt khác, do ảnh hưởng của các kỳ nghỉ lễ, tết hàng năm, thông thường quý đầu năm đều có mức tăng trưởng thấp. Điều này thì không bất ngờ nhưng con số tăng trưởng quá thấp lại ngoài dự đoán.
Nhìn lại tăng trưởng GRDP thành phố (TP) từ năm 2001 thì đây là mức suy giảm đáng lo ngại, vì vậy cần nhìn nhận thẳng thắn nguyên nhân của vấn đề này. Theo tôi, có 4 nguyên nhân chính.
Thứ nhất, giải ngân đầu tư công là quá thấp. TP đã giao và phân bổ chi tiết kế hoạch vốn đầu tư công năm 2023 là hơn 43.400 tỷ đồng nhưng thống kê đến 24/3, TP chỉ mới giải ngân được hơn 952 tỷ đồng, như vậy chỉ đạt 2% tổng số vốn giao. Trong đó, nguyên nhân vướng đền bù là lớn nhất. Điều này dẫn đến việc TP không thể tiếp tục triển khai các dự án và chính vì vậy vốn đầu tư công không được giải quyết.
Giai đoạn hiện nay, giá thu hồi đất được cho là quá rẻ so với thị trường, người dân cảm thấy thiệt thòi về lợi ích khi thuộc diện bồi thường thu hồi đất nên đang rất chần chừ, ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng. Khi chính sách không có biện pháp thu hồi đất một cách có hiệu quả thì công trình kèo dài thới gian và đội vốn là không tránh khỏi. Rõ ràng là việc này trông chờ vào Quốc hội ở kỳ họp sắp tới, những chính sách về giá đất được ban hành sẽ giúp tháo gỡ điểm nghẽn này
Mặt khác, định hướng chiến lược đầu tư công của TP chưa rõ ràng, bởi vậy khi yêu cầu triển khai thì ở đâu cũng nói là khó khăn. Khó khăn đó ai giải quyết, giải quyết như thế nào và trong bao lâu thì giải quyết xong, tất cả đều chưa có câu trả lời. Điều này là nguyên nhân xảy ra câu chuyện các cơ quan quản lý có liên quan "đùn đẩy" trách nhiệm, hỏi qua hỏi lại hay thậm chí không trả lời!
Thứ hai, biến động trên thị trường bất động sản cuối năm vừa qua chắc chắn sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực vì những năm gần đây bất động sản được coi là nguồn thu lớn của TP. Cụ thể, bất động sản giảm 16,2%, kéo theo xây dựng giảm 19,8%. Đây là 2 lĩnh vực có mức giảm lớn nhất trong 9 ngành dịch vụ trọng yếu. Có thể nói, vòng xoay luẩn quẩn của nguồn vốn từ tín dụng, huy động trái phiếu, phát hành cổ phiếu… cho thị trường này khi bị tắc đột ngột bởi vài sự cố vi phạm pháp luật thì cả dòng tiền cho hệ thống bị đứt mạch, đến nay chưa thấy lối thoát. Thị trường bất động sản đóng băng thực sự là bài học sâu sắc để TP nhìn nhận lại GRDP cần trông chờ vào điều gì! Không thể phụ thuộc vào sự nóng lạnh thất thường của thị trường bất động sản được.
Thứ ba, kinh tế Việt Nam nói chung và kinh tế TP. HCM nói riêng đều bị ảnh hưởng bởi suy thoái kinh tế thế giới. Các nước như Mỹ hay châu Âu đều tiêu thụ ít đi, do đó các đơn hàng xuất khẩu sẽ giảm về cả số lượng lẫn đơn giá. Để cạnh tranh, các doanh nghiệp xuất khẩu phải tự thân vật lộn với bài toán đầu ra dần “teo tóp” thị phần, hệ lụy xa hơn là nợ đọng từ những nhà thu mua quốc tế khi hàng xuất khẩu phải chờ đối tác bán được. Trong khi đó, cơ quản quản lý thì liên tục kêu gọi doanh nghiệp tìm đơn hàng mới, thị trường mới mà việc cần nhất là vai trò hỗ trợ thì không có.
Giả sử, một nhân viên bán hàng đến gặp và đưa danh thiếp nhân viên kinh doanh cho giám đốc đối tác nước ngoài thì liệu rằng vị giám đốc đó có tiếp không? Có thể nói, vai trò của cơ quan quản lý hay tổ chức hỗ trợ thương mại khá mờ nhạt trong quá trình giúp doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận thị trường quốc tế.
Và thứ tư là TP cần xác định doanh nghiệp đang mong muốn chính điều gì? Doanh nghiệp cần ở đây là đơn giản hóa các thủ tục hành chính, nhất là trong thời kỳ chuyển đổi số như hiện nay. Đơn cử như việc xuất khẩu, báo cáo khảo sát của VCCI cho thấy, có đến 38% doanh nghiệp còn gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình tìm hiểu thông tin thủ tục hành chính xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó thủ tục kiểm tra chuyên ngành vẫn là vướng mắc lớn. Tương tự, với gói hỗ trợ lãi suất 1,5 – 2%, doanh nghiệp hiện cũng khá vất vả với khâu thủ tục và cần nhiều thời gian để có thể tiếp cận chính sách này.
- Theo ông, đâu là những giải pháp thành phố cần làm ngay?
Để TP đạt mục tiêu tăng trưởng 7,5% – 8% đã đề ra, các quý còn lại phải rất nỗ lực, nhất là hai quý cuối năm. Bởi vậy, TP cần triển khai những việc cần làm ngay.
Đầu tiên, cần khẩn trương tập hợp những chuyên gia hàng đầu đúng chuyên ngành để góp ý cho từng lĩnh vực cụ thể. Việc thẳng thắn chia sẻ từ các chuyên gia nhiều kinh nghiệm rất cần thiết để TP gỡ vướng cho những vấn đề còn tồn tại, đồng thời đánh giá tổng thể và toàn diện về yếu tố điều hành kinh tế vĩ mô. Nếu có thể, những tổ tư vấn kinh tế chuyên ngành được thành lập sẽ có vai trò đánh giá, phân tích các yếu tố hiện tại và đưa ra những dự đoán từng ngành trong tương lai. Đây là cơ sở phù hợp để TP có những quyết sách cần thiết trong thời gian tới.
Thứ hai, rà soát lại kế hoạch đầu tư công hiện nay; xây dựng kế hoach đầu tư công cụ thể ở cấp độ triển khai hàng quý, hàng tháng, thậm chí là hàng tuần; kèm theo đó là các giải pháp thực thi, phối hợp và tháo gỡ khó khăn đồng bộ thông qua các tổ chuyên trách; xác định rõ và công khai các chủ đầu tư đã và chưa làm được gì theo tiến độ, từ đó phân rõ trách nhiệm cụ thể từng đối tượng và có cách thức chế tài rõ ràng minh bạch.
Thứ ba là công tác cải cách thể chế. Vấn đề này đã có kế hoạch đề ra và triển khai thực hiện nhưng kết quả như thế nào không thấy nói đến trong một thời gian. Công nghệ 4.0 đã cho phép rất thuận lợi trong công tác điều hành – quản lý, TP cần thông tin đã triển khai đến đâu và hướng dẫn diện rộng để giảm bớt thủ tục hành chính.
Thứ tư, doanh nghiệp xuất khẩu hiện rất cần hỗ trợ từ cơ quan quản lý, các phòng thương mại và hiệp hội hỗ trợ kết nối giao thương với quốc tế. Trong giai đoạn khó khăn hiện nay, nếu để “tự bơi”, không có hỗ trợ, không tư vấn liên kết… nhiều doanh nghiệp xuất khẩu sẽ sớm bị loại khỏi thị trường.
Thứ năm, TP cần triển khai nhanh chóng kế hoạch kích cầu tiêu dùng từ du lịch, dịch vụ đến bán lẻ, có như vậy mới kích thích dòng tiền trong dân chảy mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa vượt khó.
Các địa phương như Bình Dương, Hải Phòng… đang dần áp sát vị thế “đầu tàu” của TP. HCM. Để giữ vững danh hiệu này, TP phải nhanh chóng có động thái mạnh, xứng đáng là trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
(VNF) - Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, nếu quá thận trọng trong xây dựng chính sách thì sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển, nhưng nếu nóng vội thì có thể phát sinh những rủi ro trong thực tiễn
(VNF) - Dù hành lang pháp lý cho cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đã được thiết lập, đại diện doanh nghiệp cho biết việc tiếp cận nguồn điện sạch vẫn chưa thuận lợi do vướng mắc trong thủ tục cấp phép, quy định đầu tư và cách áp dụng chính sách chưa thống nhất giữa các địa phương.
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu lãnh đạo TKG Taekwang làm rõ một số vấn đề đối với dự án nhà máy nhiệt điện BOT Nam Định 1, trong đó có quyết tâm của doanh nghiệp trong việc tiếp tục triển khai dự án.
(VNF) - Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của Hiệp hội trong giai đoạn tới.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đối với Việt Nam, phát triển không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là nền tảng để củng cố ổn định xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân. Đây cũng là điểm tương đồng với những yêu cầu đang đặt ra đối với ASEAN trong giai đoạn mới.
Lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội, một nhóm đối tượng tại Bắc Ninh đã cấu kết làm giả hàng chục bộ hồ sơ để giúp khách hàng hợp thức hóa điều kiện đăng ký mua nhà.
(VNF) - Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các bộ, ngành và tỉnh Quảng Ninh khẩn trương hoàn thiện Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, bảo đảm chất lượng cao nhất, trình Ban Chấp hành Trung ương chậm nhất vào ngày 5/7.
(VNF) - Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) vừa công bố các quyết định liên quan đến công tác nhân sự cấp cao, trong đó tạm giao quyền điều hành đối với hai vị trí lãnh đạo chủ chốt là Chủ tịch Hội đồng thành viên và Tổng Giám đốc.
(VNF) - Ngày 9/6, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa và Công ty TNHH Aeon Mall Việt Nam đã có buổi làm việc về tình hình triển khai dự án trung tâm thương mại Aeon Mall Thanh Hóa.
(VNF) - Bộ Chính trị định hướng tiếp tục tinh giản từ 5-10% biên chế trong toàn hệ thống chính trị giai đoạn 2027-2031, đồng thời chuyển mạnh từ quản lý số lượng sang quản lý chất lượng, hiệu quả công việc và kiên quyết đưa ra khỏi bộ máy những trường hợp không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
(VNF) - Phát biểu tại phiên Khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại.
(VNF) - Ba lãnh đạo cấp cao của CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 3 (PECC3, Mã chứng khoán: TV3) vừa bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố và bắt tạm giam.
(VNF) - Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027) đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ.
(VNF) - Dự án đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ được tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, minh bạch và hiệu quả.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Nhà nước có thể bố trí nguồn lực mua lại các khu nhà ở xã hội để làm cơ sở cho thuê. Bộ Tài chính và các bộ, ngành đang liên quan đang được giao nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế và chính sách hỗ trợ đi kèm.
(VNF) - Bộ Ngoại giao khẳng định kết luận điều tra về các hành vi lao động cưỡng bức của Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng, ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức.
(VNF) - Cục Thuế cho biết dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế mới nhất vẫn giữ nguyên trách nhiệm của các tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế cho cơ quan thuế, đồng thời phối hợp xử lý các giao dịch có dấu hiệu bất thường nhằm phục vụ công tác quản lý thuế và phòng chống gian lận.
(VNF) - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/6 đã đề xuất áp thuế bổ sung 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 nền kinh tế. Washington cho rằng các đối tác này chưa có biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn hoạt động thương mại đối với những sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, qua đó tạo ra các rào cản bất hợp lý đối với thương mại của Mỹ.
(VNF) - Thủ tướng nhấn mạnh trong bối cảnh khó khăn, bên cạnh việc đánh giá kỹ tác động với thu ngân sách thì việc khoan sức dân, hỗ trợ doanh nghiệp rất quan trọng.
(VNF) - Dù Luật Thuế thu nhập cá nhân đã mở đường cho việc đánh thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa đủ cơ sở để quy định chi tiết và triển khai thu thuế đối với các giao dịch này.
(VNF) - Tính đến ngày 21/5, TP. HCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 16% so với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% đặt ra cho quý I/2026.
(VNF) - Cùng với việc nâng cao chất lượng sống cho người dân, TP. HCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực với quy mô kinh tế dự kiến khoảng 800 tỷ USD vào năm 2050.
(VNF) - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết năm 2025 chứng kiến tốc độ xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhanh chưa từng có, với hàng loạt đạo luật, nghị quyết được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn cho hoạt động đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, nếu quá thận trọng trong xây dựng chính sách thì sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển, nhưng nếu nóng vội thì có thể phát sinh những rủi ro trong thực tiễn
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.