(VNF) - Với vai trò đầu tàu của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, TP. HCM cần có những bước đi như thế nào về cải cách thể chế và các giải pháp trọng yếu để tạo động lực, duy trì phát triển bền vững trong thời gian tới? Đầu tư Tài chính - VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân về vấn đề này.
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân
- Theo báo cáo của TP. HCM, GRDP đạt 9,03% năm qua được xem là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên cũng dự báo tăng trưởng kinh tế 2023 sẽ chậm dần và thấp hơn so với mức tăng của năm 2022. Ông có nhận xét gì về những tồn tại của thành phố 2022 và dự báo tăng trưởng năm 2023?
TS Lê Bá Chí Nhân: Sau khi kiểm soát dịch Covid-19 vào cuối 2021, theo kế hoạch đã đề ra, TP. HCM đặt mục tiêu “lấy lại những gì đã mất” trong năm 2022, tăng tốc phát triển để bứt phá vào 2025. Tuy nhiên trước những tình huống phát sinh từ bên ngoài và nội tại của thành phố, đặt vấn đề 2023 tăng tốc là khá khó khăn, mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 8% là một thách thức.
Năm 2022, thành phố đặt mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư nhưng thực tế công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp vẫn là điểm nghẽn lớn. Cải cách thể chế năm nào cũng được đặt ra nhưng sự chuyển biến vẫn không rõ rệt, bởi do vấn đề né tránh trách nhiệm trong quá trình giải quyết công việc. Hậu quả là chính người dân, doanh nghiệp đã lỡ cơ hội khi các thủ tục bị vướng mắc, trễ hẹn. Theo báo cáo của Sở TN&MT thì năm vừa qua có hơn 500.000 hồ sơ đất đai được giải quyết, nhưng có tới 14.000 hồ sơ trễ hẹn, tỷ lệ 2,7%. Riêng thành phố Thủ Đức lên tới 6%.
Mặt khác, những vấn đề đã được truyền thông lên tiếng nhiều như tăng trưởng quý IV/2022 chững lại, các vụ việc liên quan đến bất động sản, tài chính... đã tác động tiêu cực đến một số hoạt động kinh tế của thành phố. Tâm lý quan sát, chờ đợi ảnh hưởng đến đà tăng trưởng chung.
Năm 2023 nếu các chính sách vĩ mô thuận lợi, TP. HCM sẽ có điều kiện hưởng lợi nhanh hơn các địa phương khác, tăng trưởng sẽ ổn định và phát triển. Ngược lại, nếu không thuận lợi cũng chịu tác động nhiều hơn.
- Theo ông những giải pháp nào TP. HCM cần thực hiện để có thể đảm bảo nâng cao năng lực cạnh tranh, duy trì phát triển bền vững trong thời gian tới?
Nội dung Nghị quyết 01 được Chính phủ ban hành vừa qua đã nêu rất rõ yếu tố “Đồng bộ, thống nhất và quyết tâm... là giải pháp mang tính căn cơ trong trung và dài hạn”. Như vậy, cần ưu tiên giải quyết là cải cách thể chế, đó là tiền đề của sự tăng trưởng.
Rõ ràng là sau đại dịch Covid - 19 đến nay, thành phố đã triển kế hoạch này nhưng hiệu quả ra sao vẫn chưa có đánh giá nào cụ thể. Trong khi thực tế diễn ra là doanh nghiệp vẫn chịu cảnh “lòng vòng” thủ tục do tồn tại chồng chéo các quy định, thì cần có những hướng dẫn cụ thể, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Nếu các quy định có độ vênh chưa được điều chỉnh thì kịp thời rà soát, hướng dẫn theo văn bản có lợi nhất, có thể lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia… để tháo gỡ. Phức tạp hơn có thể kiến nghị Thường vụ Quốc hội để được hướng dẫn cụ thể ngay, đồng thời phát huy vai trò của cơ quan làm chính sách. Như vậy sẽ giải quyết tâm lý sợ sai của cán bộ, mới cải thiện được môi trường kinh doanh hiện nay.
Ngân hàng đã thực hiện hỗ trợ cho doanh nghiệp như giảm lãi suất, gói vay ưu đãi… nhưng thủ tục soát xét vẫn còn nhiêu khê. Chính sách tài khóa năm 2023 hiện chưa rõ ràng, chẳng hạn việc giảm 2% thuế VAT năm 2022 hiện không còn, đã áp dụng lại thuế suất 10%. Điều này thật sự gây khó khăn cho các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất khẩu khi phải giảm lợi nhuận, cạnh tranh trên thị trường thế giới. Nên chăng áp dụng lại chính sách này cho doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp đóng góp chủ lực cho ngân sách đã dần lấy lại sự hồi phục sau đại dịch.
Cần quy hoạch lại chất lượng nguồn nhân lực của thành phố khi mục tiêu là đô thị thông minh. Giải pháp là tăng cường đào tạo chuyên sâu, ưu đãi lao động chất lượng cao, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới tái cơ cấu lại nguồn nhân lực… Hiện hạ tầng khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam đang được chú trọng, khả năng sẽ có giao thông đồng bộ và thuận tiện trong tương lai gần. Bởi vậy, có thể nghiên cứu phương án hạn chế tập trung lao động quá đông ở đô thị gây áp lực lớn cho hạ tầng, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động giản đơn đầu tư tại khu vực nông thôn, tận dụng nguồn lao động tại chỗ?
Mặt khác, TP. HCM giải ngân vốn đầu tư công 2022 khoảng 25.490 tỷ đồng, đạt 68% so với chỉ tiêu được giao là 95% là rất thấp! Vốn công năm 2023 đã được giao gần 71.000 tỷ đồng, gần gấp đôi so với năm trước. Bởi vậy, thành phố phải có kế hoạch cụ thể triển khai ngay kèm các hình thức chế tài nếu chủ đầu tư không hoàn thành tiến độ giải ngân. Ngoài ra, cần có chính sách cụ thể kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp SME, thúc đẩy chuyển đổi số, hỗ trợ chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái, xúc tiến đầu tư trực tiếp, tháo gỡ một số khó khăn vẫn còn tồn tại cho doanh nghiệp FDI…
- Tại TP. HCM, ngành địa ốc có vai trò to lớn để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vừa qua hoạt động kinh doanh trên thị trường bất động sản trầm lắng, doanh nghiệp điêu đứng vì ách tắc nguồn vốn. Lĩnh vực bất động sản thành phố năm 2023 sẽ như thế nào, thưa ông?
Giải quyết bài toán khó cho thị trường bất động sản cả nước nói chung hay TP. HCM nói riêng đầu tiên chính là giải quyết bài toán về cải cách thể chế, khi thống kê cho thấy vướng mắc pháp lý chiếm đến 70% dự án bất động sản. Còn đối với doanh nghiệp, việc tái cơ cấu doanh nghiệp, đặc biệt là cơ cấu tài chính - sản phẩm là việc làm cần chú trọng nhất năm 2023.
Do lợi nhuận nhiều, đa số doanh nghiệp bất động sản vừa qua đã tập trung rất nhiều vào phân khúc cao cấp. Thực tế, người mua sản phẩm này đa phần có điều kiện tài chính, mua thêm nhà chỉ phục vụ đầu cơ và lướt sóng, làm lệch pha cung cầu thị trường khi nhà ở vừa túi tiền thì không có.
Mặt khác, nguồn vốn lớn cho bất động sản vừa qua đều dựa tín dụng. Gần đây lại được dễ dàng huy động cổ phiếu, trái phiếu ba không. Hoặc huy động thông qua các hình thức như: góp vốn, hợp tác, mua bán nhà ở hình thành trong tương lai… khi dự án chỉ có quy hoạch 1/500, giấy phép xây dựng làm thị trường bất động sản phát triển không bền vững.
Vừa qua, NHNN đã có phản hồi về vốn tín dụng, cụ thể là kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với một số phân khúc rủi ro như phân khúc có tỷ lệ đầu cơ lớn… để đảm bảo an toàn hệ thống. Cơ quan quản lý cũng cần kiểm soát chặt phát hành trái phiếu bất động sản để cấu trúc lại thị trường. Phát hành trái phiếu đúng theo dự án đã có giấy phép thì nên phát huy, để người mua hiểu rõ mua trái phiếu làm gì? Làm như thế nào? Và sử dụng dòng tiền này ra sao? Còn không “tù mù” thông tin sẽ dẫn đến vỡ nợ, người mua trái phiếu sẽ mất trắng, kênh đầu tư trái phiếu này sẽ nguy hiểm nhất, khi đầu tư mà không biết tiền mình như thế nào. Vốn cho bất động sản là rất lớn, do đó kiểm soát chặt dòng tiền vào thị trường này sẽ tránh những rủi ro cho thị trường tài chính trong năm 2023.
(VNF) - Xuất khẩu của Việt Nam tăng khoảng 22% nhưng nhập khẩu tăng tới 34-35%, kéo theo nhập siêu hàng hóa và dịch vụ khoảng 30 tỷ USD. TS Cấn Văn Lực cho rằng không thể chỉ nhìn vào những con số này theo hướng tích cực hay tiêu cực, mà cần xem dòng nhập khẩu đang phục vụ cho đầu tư, sản xuất và mở rộng năng lực của nền kinh tế như thế nào.
(VNF) - Theo TS.Nguyễn Đình Cung, Hải Phòng cần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào thu hút FDI sang mô hình coi trọng hơn công nghệ, năng suất và doanh nghiệp trong nước. Muốn thu hút dòng vốn thế hệ mới, thành phố phải thay đổi hệ thống khuyến khích đầu tư, từ đó tạo động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng cho rằng để phương thức PPP thành công, Nhà nước và doanh nghiệp phải cùng thiết kế được cấu trúc của dự án ngay từ đầu.
(VNF) - Nhiều chuyên gia đánh giá quyết sách giảm 30% thuế TNDN cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh dưới 10 tỷ là rất cần thiết, tuy nhiên giải pháp này chỉ có tính chất trợ lực ngắn hạn, về lâu dài vẫn cần một chính sách căn cơ, thực chất và đồng bộ.
(VNF) - Chỉ hơn một giờ trước khi tuyển Việt Nam ra sân, bài toán bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026 mới có lời giải. Đây không phải lần đầu thị trường Việt Nam chứng kiến một cuộc thương lượng kéo dài đến sát giờ bóng lăn.
(VNF) - Để những đại dự án hạ tầng tỷ USD không bị chững lại, để các tiêu chuẩn khắt khe về khu công nghiệp sinh thái, thông minh và xanh hóa được hiện thực hóa, bài toán cấp bách đặt ra chính là khơi thông và làm lành mạnh hóa dòng chảy tài chính.
(VNF) - Sau sáp nhập, Gia Lai mới đang tạo dấu ấn trên bản đồ kinh tế miền Trung khi kết nối lợi thế vùng nguyên liệu cao nguyên với biển, cảng và các trung tâm kinh tế ven biển.
(VNF) - Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri liên quan đến nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở.
(VNF) - Chỉ cách Hồ Gươm khoảng 4km, nằm giữa Vành đai 2 và Vành đai 3, tiếp giáp Vành đai 2,5 và trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Vĩnh Hưng đang đứng trước một bước chuyển quan trọng trong cấu trúc phát triển của khu vực Đông Nam Hà Nội.
(VNF) - Thị trường vốn Việt Nam đang thiếu vắng các công cụ pháp lý hữu hiệu để nhà đầu tư cá nhân đòi lại công lý khi xảy ra các hành vi thao túng, gian lận.
(VNF) - TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, áp lực lên tỷ giá USD/VND sẽ gia tăng trong những tháng cuối năm. Để giảm sức ép, Việt Nam cần tăng nguồn cung ngoại tệ thông qua thu hút FDI, cải thiện cán cân thương mại và khuyến khích dòng kiều hối. Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam không còn nhiều dư địa để giảm lãi suất. Do đó, cần ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và chuẩn bị các kịch bản ứng phó với biến động tỷ giá.
(VNF) - TS Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính ngân hàng khẳng định, việc Fed tăng lãi suất trở lại sau hơn 3 năm đang tạo thêm sức ép lên dòng vốn, tỷ giá và chi phí huy động vốn của Việt Nam. Trong bối cảnh nguồn vốn quốc tế trở nên đắt đỏ hơn, Việt Nam cần mở rộng các kênh huy động vốn dài hạn để đáp ứng nhu cầu vốn lớn trong giai đoạn 2026 - 2030.
(VNF) - Fed tăng lãi suất có thể gây thêm áp lực lên thị trường tiền tệ, tỷ giá và chi phí vốn tại Việt Nam. Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ chịu tác động rõ nét nhất khi USD mạnh lên, bởi bên cạnh lợi thế cho xuất khẩu, chi phí nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu cũng có thể tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.
(VNF) - Đã có nhiều kinh nghiệm từ các nước về điều chỉnh mối quan hệ giữa nền tảng công nghệ như Grab, BE và tài xế - “đối tác” đã rõ, Việt Nam có thể học tập, áp dụng phù hợp nhưng về lâu dài, cần một cơ chế định danh pháp lý cho nhóm này và đảm bảo an sinh tối thiểu.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, trước khi Fed thực hiện tăng lãi suất, Việt Nam đã có sự chuẩn bị nhất định. Ngân hàng Nhà nước đã chủ động điều chỉnh tỷ giá trong thời gian qua và ây là một cách để “đón đầu” và hấp thụ trước một phần tác động từ việc Mỹ tăng lãi suất.
(VNF) - Việc Quốc hội thông qua chính sách giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp trong hai năm 2026–2027 đối với cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng không chỉ là giải pháp hỗ trợ tài chính trước mắt. Nếu được thực thi thuận lợi, chính sách có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tới đầu tư, việc làm, tiêu dùng, quá trình chính thức hóa hộ kinh doanh và mở rộng nguồn thu ngân sách trong trung hạn.
(VNF) - Fed tăng lãi suất trở lại có thể gây thêm sức ép lên tỷ giá USD/VND, dòng vốn và thu hẹp dư địa điều hành lãi suất trong nước. Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, áp lực này có thể gia tăng, nhưng Việt Nam vẫn có những “bộ đệm” từ FDI, kiều hối, nguồn thu du lịch và sự linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước để tăng sức chống chịu trước biến động bên ngoài.
(VNF) - Tiến sĩ Trần Nguyên Đán phân tích, trong vận hành của nền tảng gọi xe như Grab, BE…có một phần chênh giữa chiết khấu điều khoản và tỷ lệ khấu trừ thực tế và đây chính là “hộp đen” mà các tài xế không thể biết được.
(VNF) - Cho rằng việc phát triển công nghiệp đến một lúc nào đó sẽ chạm ngưỡng, không thể phát triển mãi được, Chủ tịch KBC Đặng Thành Tâm nhấn mạnh Việt Nam không thể chỉ mãi là một công xưởng sản xuất.
(VNF) - Theo Luật sư Hoàng Hà, việc nhóm tài xế kêu gọi tắt ứng dụng nhằm phản đối chính sách phí của nền tảng Grab không chỉ nhìn từ góc độ % chiếu khấu hay giá một chuyến đi mà về lâu dài cần một cơ chế pháp lý riêng bảo vệ cho nhóm người yếu thế này.
(VNF) - Tài xế được gọi là "đối tác", tự bỏ vốn mua xe, tự chịu chi phí vận hành và có quyền lựa chọn thời gian làm việc. Nhưng giá cước, phí nền tảng, phân bổ chuyến, điều kiện thưởng và nhiều yếu tố quyết định thu nhập lại nằm chủ yếu trong tay Grab.
(VNF) - Việt Nam tiếp tục mở rộng thu hút đầu tư nước ngoài, nhưng cùng với dòng vốn ngày càng lớn, yêu cầu đối với khu vực FDI cũng thay đổi. Doanh nghiệp nước ngoài không chỉ được kỳ vọng mang vốn, công nghệ và thị trường vào Việt Nam, mà còn phải tuân thủ pháp luật, bảo vệ người tiêu dùng, cạnh tranh bình đẳng và tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế.
(VNF) - Công nghiệp văn hóa giàu tiềm năng nhưng doanh nghiệp, nhất là startup, vẫn gặp khó về vốn và rủi ro thị trường. Sandbox có thể giúp giảm rủi ro pháp lý, kiểm chứng mô hình và củng cố niềm tin nhà đầu tư, qua đó mở thêm cơ hội hút vốn vào nội dung số, game, điện ảnh, AI và công nghệ sáng tạo.
Về vấn đề này,
(VNF) - Kinh tế nền tảng tạo việc làm nhưng cũng dồn nhiều rủi ro về phía tài xế. Việt Nam cần minh bạch thuật toán, giá cước và cơ chế chia sẻ lợi ích.
(VNF) - Ngày 11/09, nằm trong khuôn khổ sự kiện Đối thoại Hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026), Nam A Bank tiếp tục khẳng định vai trò là tổ chức tài chính tiên phong sát cánh cùng chính quyền Thành phố trong các hoạt động đối ngoại đa phương, thúc đẩy chuyển đổi xanh và kết nối hạ tầng – tài chính quốc tế.
(VNF) - Xuất khẩu của Việt Nam tăng khoảng 22% nhưng nhập khẩu tăng tới 34-35%, kéo theo nhập siêu hàng hóa và dịch vụ khoảng 30 tỷ USD. TS Cấn Văn Lực cho rằng không thể chỉ nhìn vào những con số này theo hướng tích cực hay tiêu cực, mà cần xem dòng nhập khẩu đang phục vụ cho đầu tư, sản xuất và mở rộng năng lực của nền kinh tế như thế nào.