AI - ánh sáng thời đại mới: Cảnh báo những nhóm dễ tổn thương, bị 'bỏ lại phía sau'
(VNF) - AI và công nghệ được xem là “ánh sáng” của thời đại mới, mở ra cơ hội giúp Việt Nam bứt phá. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, song hành với khát vọng đi nhanh, đất nước phải bảo đảm an sinh xã hội, đầu tư cho con người và thu hẹp khoảng cách công nghệ, nếu không sẽ tạo ra những bất bình đẳng mới.
Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 16 triệu người cao tuổi. Đây là một trong những nhóm dễ bị tổn thương nhất nếu thiếu cơ hội tiếp cận công bằng với công nghệ.
Lực lượng thanh niên từ 15 đến 24 tuổi đạt hơn 65 triệu người, song chỉ khoảng 12% đang tham gia vào các công việc liên quan đến công nghệ – con số phản ánh sự chênh lệch lớn giữa đào tạo và nhu cầu thực tế.
Đặc biệt, gần 50% lực lượng lao động hiện nay vẫn thuộc khu vực phi chính thức, không có hợp đồng lao động và chưa được bảo vệ bởi hệ thống an sinh phù hợp.
Tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề "Sức mạnh không giới hạn và những thách thức khó dự báo của trí tuệ nhân tạo - Tác động và ứng phó chính sách", các chuyên gia cảnh báo: AI và công nghệ tuy mở ra cơ hội phát triển đột phá, nhưng nếu thiếu chính sách đồng bộ, sẽ làm gia tăng bất bình đẳng xã hội. Câu hỏi đặt ra: làm sao để công nghệ trở thành động lực cho phát triển, đồng thời đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau?
Công nghệ là "ánh sáng", con người là trung tâm
PGS.TS Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT, ví công nghệ và trí tuệ nhân tạo như “nguồn sáng” của thế kỷ 21. Những quốc gia vươn lên mạnh mẽ đều là những quốc gia dám đi trước, dám lựa chọn con đường công nghệ, và có sự chuẩn bị nghiêm túc về thể chế, nhân lực cũng như sự can đảm để thay đổi.

Theo ông Bình, cũng như thời kỳ trước nếu thiếu điện thì đất nước chìm trong bóng tối, ngày nay thiếu công nghệ và AI đồng nghĩa với việc quốc gia thiếu đi ánh sáng phát triển. Việt Nam, với khát vọng vươn lên, hoàn toàn có thể làm được, nhưng điều kiện tiên quyết là phải bắt đầu ngay từ bây giờ, bằng những hành động cụ thể và quyết liệt.
Tuy nhiên, “Công nghệ không chờ đợi ai. Nếu chậm chân, chúng ta không chỉ bị bỏ lại phía sau, mà còn đánh mất lợi thế cạnh tranh trong tương lai”, ông Bình cảnh báo.
PGS.TS Đặng Hoài Bắc - Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông nhấn mạnh, yếu tố quyết định nhất vẫn là con người. Ông cho rằng, dữ liệu có thể trở thành tư liệu sản xuất mới, hạ tầng có thể hiện đại, chính sách có thể được ban hành, nhưng nếu thiếu con người phù hợp thì tất cả những trụ cột ấy đều khó phát huy hiệu quả. Việt Nam cần một chiến lược đầu tư toàn diện cho con người – không chỉ đào tạo kỹ năng chuyên môn, mà còn chú trọng năng lực tư duy phản biện, tinh thần chủ động và khả năng thích ứng.
Ông Bắc dẫn chứng: “Ở Mỹ, kỹ năng tư duy phản biện đã được đưa vào giáo dục phổ thông từ sớm, giúp hình thành một lực lượng lao động độc lập và sáng tạo điều mà Việt Nam cần nghiêm túc học hỏi”.
PGS.TS Bắc cũng lưu ý, phát triển con người không chỉ dừng ở tri thức, mà còn ở đạo đức và văn hóa nhân văn. Nếu bỏ qua yếu tố này, công nghệ có thể trở thành “con dao hai lưỡi”, tạo ra rủi ro về xã hội và đạo đức. Chúng ta cần thế hệ công dân vừa giỏi công nghệ, vừa có đạo đức và trách nhiệm xã hội.
An sinh xã hội và thu hẹp khoảng cách trong kỷ nguyên AI
Trong khi công nghệ và con người được xem là động lực, nhiều chuyên gia cảnh báo không thể bỏ qua mặt trái của quá trình chuyển đổi số.
GS.TS Giang Thanh Long, giảng viên Đại học Kinh tế Quốc dân chỉ ra rằng, Việt Nam hiện có khoảng 16 triệu người cao tuổi và gần 50% lực lượng lao động là lao động phi chính thức là những nhóm dễ tổn thương nhất trước làn sóng công nghệ và AI.

“Trong kỷ nguyên AI, phát triển công nghệ là cần thiết, nhưng song hành phải là chính sách an sinh xã hội toàn diện, công bằng và thích ứng,” ông Long nhấn mạnh.
Theo đó, nguy cơ “bong bóng kỳ vọng” hoàn toàn có thể xảy ra nếu xã hội đặt niềm tin quá mức vào công nghệ mà thiếu cơ sở thực tiễn, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Không ít địa phương đã có xu hướng đầu tư theo phong trào, chạy theo công nghệ mới mà không tính đến nhu cầu thực tế, dễ tạo ra tình trạng dàn trải, kém hiệu quả.
Một nguy cơ khác được GS Long cảnh báo là bất bình đẳng công nghệ. Khi lợi ích chủ yếu rơi vào tay một nhóm nhỏ doanh nghiệp lớn, trong khi doanh nghiệp nhỏ, lao động phổ thông hay nhóm yếu thế lại đứng bên lề, xã hội sẽ đối diện với những khoảng cách mới khó san lấp.
“Nếu không có chính sách điều tiết phù hợp, bất bình đẳng xã hội sẽ gia tăng, trở thành rào cản lớn cho phát triển bền vững,” ông Long cảnh báo.
TS. Nguyễn Khánh Phương - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), nhấn mạnh lĩnh vực y tế đang phản ánh rõ nét nhất cả cơ hội và khoảng cách trong ứng dụng công nghệ. AI đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong chẩn đoán hình ảnh, phân tích dữ liệu lớn và cá nhân hóa phác đồ điều trị. Tuy nhiên, sự chênh lệch vẫn còn rất lớn giữa thành thị và nông thôn. Người dân ở thành phố có thể tiếp cận dịch vụ y tế hiện đại, trong khi nhiều cơ sở tuyến huyện, xã vẫn thiếu hạ tầng công nghệ cơ bản, khó tích hợp hệ thống dữ liệu với bệnh viện tuyến trên.
Để khắc phục, bà Phương cho rằng Nhà nước cần đầu tư trọng điểm cho hạ tầng công nghệ ở vùng khó khăn, đồng thời đào tạo kỹ năng số cho cán bộ y tế và cộng đồng địa phương. Song song, hành lang pháp lý về chia sẻ dữ liệu y tế cũng cần sớm hoàn thiện để đảm bảo quyền lợi bệnh nhân và tránh tình trạng phân mảnh hệ thống.
PGS.TS Trương Gia Bình một lần nữa nhấn mạnh, “cơ hội lớn nhưng thách thức cũng rất lớn”. Cơ hội nằm ở việc nếu đi nhanh, Việt Nam có thể rút ngắn khoảng cách với các nước phát triển. Thách thức là nếu chậm trễ, nguy cơ tụt hậu sẽ nặng nề hơn.
Và để tận dụng cơ hội mà không ai bị bỏ lại phía sau, các chuyên gia đồng thuận: con người phải được đặt ở trung tâm, an sinh xã hội phải là lá chắn, và công nghệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi đi cùng công bằng và trách nhiệm.
Ra luật và bộ quy tắc về AI: 'Tầm nhìn AI sẽ trở thành hạ tầng trí tuệ của quốc gia'
'Định kiến người giàu gắn với bất minh khiến doanh nhân thiếu được tôn trọng'
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Lệch pha tài khóa – tiền tệ, tăng trưởng có thể 'trật nhịp'
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
Muốn cải cách DNNN, phải bắt đầu từ thể chế
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
Lựa chọn doanh nghiệp nhà nước 'đầu tàu' dẫn dắt nền kinh tế
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
Hà Nội tầm nhìn 2045: Hai sứ mệnh làm giàu đẹp Thủ đô và vì sự thịnh vượng quốc gia
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
Chiến sự nóng bỏng nhưng giá vàng đổ dốc: Áp lực nào đẩy vàng đi ngược quy luật?
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
Vào chuỗi toàn cầu: DN Việt làm nặng nhọc nhất nhưng 'đứng ngoài' phần lợi nhuận lớn nhất
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
Phát triển doanh nghiệp nhà nước:'Cần thiết kế thể chế, phân định rõ sân chơi'
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
'Giữa biến động toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ vững ổn định vĩ mô'
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
Lịch sử những lần vàng sập giá: Điều gì sẽ đến sau cú giảm sâu 40 năm mới có một lần?
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
Di dời đại học khỏi nội đô: Hà Nội đứng trước một lựa chọn lớn
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
Mỹ tấn công Iran: 'Chi phí leo thang chặn đà phục hồi của nền kinh tế'
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
Mỹ tấn công Iran: Chiến sự Trung Đông gây 'cú sốc' kép với Việt Nam?
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
Để lớp người trẻ giàu lên: 'Cài đặt lại hệ điều hành' và xây hạ tầng cho chính mình
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
Tái cấu trúc không gian đô thị Đà Nẵng: Quy hoạch không thể 'đóng băng' trong 10 – 20 năm
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
Trung tâm tài chính quốc tế: 'Không gian thể chế đặc biệt, tiệm cận chuẩn mực quốc tế'
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Công nghiệp hóa Việt Nam trong biến động địa chính trị kinh tế thế giới
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
Nghĩ về một nền kinh tế 'tốc độ cao'
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
Còn da: Lông mọc; Còn chồi: Nảy cây
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
Gen thương mại của người Việt
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
Từ động lực truyền thống đến sức bật tăng trưởng mới
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
Động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên mới
(VNF) - Đại hội XIV của Đảng được xác định là dấu mốc quan trọng, kết tinh niềm tin và kỳ vọng lớn lao của toàn dân tộc về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và văn minh. Với tầm nhìn chiến lược và những quyết sách đột phá, Đạị hội mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nhằm mục tiêu phấn đấu đạt và duy trì mức tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong giai đoạn 2026–2030.
Cải thiện môi trường kinh doanh: Không chỉ sửa luật, còn phải đổi tư duy thực thi
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập nhấn mạnh cải cách không thể dừng ở sửa đổi văn bản hay cắt giảm thủ tục trên giấy tờ. Điều cốt lõi là phải thay đổi tư duy thực thi, bảo đảm chính sách minh bạch, ổn định và tôn trọng quyền được chuẩn bị của doanh nghiệp, nếu không, những “điểm nghẽn” mới vẫn có thể tiếp tục phát sinh ngay trong quá trình triển khai.
Mục tiêu GDP 10% từ 2026: Việt Nam có gì để tăng tốc?
(VNF) - TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 là bước đi cụ thể để hiện thực hóa khát vọng phát triển mới. Chúng ta đã có đà từ nền kinh tế đã phục hồi mạnh, xuất nhập khẩu tiệm cận 1.000 tỷ USD, FDI và khu vực tư nhân gia tăng đóng góp. Tuy nhiên, để đạt mốc 10%, Việt Nam phải nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng thể chế và kiểm soát chặt rủi ro vĩ mô trong quá trình tăng tốc.
'Định kiến người giàu gắn với bất minh khiến doanh nhân thiếu được tôn trọng'
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Tiến độ xây dựng 9.000 căn nhà ở xã hội tại Hưng Yên của Hòa Phát
(VNF) - Dự án nhà ở xã hội ở Khu công nghiệp Yên Mỹ 2 có tổng vốn đầu tư hơn 4.960 tỷ đồng, phục vụ dân số khoảng 11.500 người.
































































