Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo và robot đang lan tỏa mạnh mẽ trên toàn cầu, được xem là bước ngoặt công nghệ có sức ảnh hưởng ngang với cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Hàng loạt quốc gia đều coi AI là công nghệ lõi để gia tăng năng suất, tái định hình chuỗi cung ứng và mở ra những mô hình kinh tế mới. Quy mô thị trường ước đạt gần 280 tỷ USD năm 2024 và có thể chạm mốc 1.800 tỷ USD vào năm 2030.
Tại Việt Nam, Chính phủ cũng đã xác định phát triển AI là một trong những chiến lược quốc gia với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI trong khu vực.
Theo báo cáo của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), quy mô thị trường AI đã đạt khoảng 750 triệu USD trong năm qua và có tốc độ tăng trưởng 15 – 18% mỗi năm, cao hơn trung bình toàn cầu. Ước tính, đến năm 2030, AI có thể mang lại giá trị gần 79 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam, tương đương 12% GDP.
Tuy nhiên, nghịch lý đang diễn ra là trong khi AI trở thành “từ khóa thời đại”, phần đông người Việt vẫn chưa biết cách khai thác công nghệ này một cách hiệu quả. Theo báo cáo của WIN / World AI Index, khảo sát 900 người ở 4 thành phố lớn, Việt Nam có khoảng 60% người từng sử dụng AI nhưng chỉ 3% sử dụng hàng ngày. Theo đánh giá của các chuyên gia AI, chưa đến 5% người dùng tại Việt Nam thực sự khai thác AI đúng cách.
Trao đổi với VietnamFinance, ông Nguyễn Văn Hậu - CEO NetVietTV, Chủ tịch CLB Doanh Nhân và Khởi Nghiệp Việt Nam (VSBC) - trực thuộc Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam (VFCA), phân tích rằng phần lớn người dùng AI tại Việt Nam mới chỉ dừng lại ở mức “nghĩ câu lệnh” để khai thác công cụ, thay vì xây dựng quy trình bài bản để ra quyết định, đánh giá kết quả hay tích hợp AI vào luồng công việc thực tế.
Vì vậy, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ, chưa đến 5%, có thể coi là sử dụng AI đúng cách – nghĩa là biết xác định mục tiêu, quản trị dữ liệu, kiểm chứng đầu ra và cải tiến liên tục.
Thực tế cho thấy nhiều người đang "ảo tưởng" về “prompt thần thánh”, coi AI như “đũa thần” có thể giải quyết mọi vấn đề chỉ bằng một câu lệnh. Khi kỳ vọng không được đáp ứng, họ hoặc bỏ cuộc, hoặc tích lũy thêm mẹo vặt thay vì sửa đổi quy trình.
Trong khi đó, năng lực ứng dụng AI thực hành – hay còn gọi là “AI literacy” – của lực lượng lao động tri thức tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Tổ chức OECD dự báo 40% kỹ năng lao động toàn cầu sẽ thay đổi trong vòng 10 năm tới do tác động của AI, nhưng tại Việt Nam, các chương trình đào tạo về AI ứng dụng ngoài lĩnh vực công nghệ thông tin vẫn khá khiêm tốn.
Bên cạnh đó, tâm lý FOMO (sợ bị bỏ lỡ) càng khiến người dùng dễ bị cuốn vào các khóa học hứa hẹn “100 câu lệnh nâng tầm sự nghiệp” hoặc những nhóm chia sẻ mẹo vặt trên mạng xã hội. Doanh nghiệp cũng không ngoại lệ, khi tổ chức nhiều thử nghiệm rầm rộ nhưng rất ít trường hợp đưa AI vào vận hành ổn định do vướng vấn đề bảo mật, dữ liệu và đánh giá rủi ro.
Một hệ lụy đáng lo khác, theo ông Hậu, đó là sự bùng phát của “AI rác”. Hiện tại có những AI được sử dụng phổ biến như ChatGPT, Gemini, Grok… tuy nhiên đây chỉ là AI nền tảng vốn hạn chế trong việc xử lý các tác vụ sâu về chuyên môn hay hệ thống. Do vậy, người dùng vẫn cần kết hợp với những AI chức năng để khác để giải quyết hiệu quả công việc.
"Chính điều này đã khiến hàng trăm nghìn AI chức năng ra đời và 99% trong số này được xem là AI rác khi chỉ tạo vỏ bọc công nghệ và API năng lực của AI nền tảng vào. Chỉ những AI chức năng đã được huấn luyện, nạp dữ liệu chuyên sâu cho mỗi tác vụ riêng mới thực sự giúp người dùng đạt được hiệu quả thực sự", ông Hậu nói.
Thậm chí, có những nền tảng được quảng bá là “AI hợp nhất”, nhưng thực chất chỉ gom nhiều AI về chung một chỗ. Đây là xu hướng lợi bất cập hại, gây lãng phí nguồn lực và tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ dữ liệu khi người dùng chia sẻ thông tin nhạy cảm.
Trong khi châu Âu đã ban hành Đạo luật AI (AI Act) để phân loại rủi ro và siết chặt quản lý, Việt Nam vẫn chưa có hành lang pháp lý tương tự, khiến thị trường càng dễ bị lẫn lộn giữa công cụ hữu ích và “AI rác”.
Ông Hậu cho biết, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc người dùng thiếu “prompt hay”, mà là chưa có tư duy hệ thống trong tiếp cận AI. AI vốn không thể tốt hơn chất lượng dữ liệu được đưa vào nó. Trong khi đó, dữ liệu tại Việt Nam vẫn còn phân mảnh, thiếu chuẩn tiếng Việt, rời rạc giữa các phòng ban, và hầu như chưa có chiến lược làm sạch, phân quyền hay truy vết. Điều này khiến các ứng dụng AI khó đạt hiệu quả cao trong môi trường doanh nghiệp.
Ông Hậu đưa ra khung “4T” để giúp cá nhân và tổ chức định hình cách sử dụng AI: Tình huống – hiểu rõ bối cảnh và giới hạn; Tác vụ – xác định rõ đầu vào và đầu ra mong muốn; Tài nguyên – lựa chọn dữ liệu, tài liệu và phong cách; Tiêu chí – đặt ra thước đo chất lượng và chuẩn kiểm chứng. Khung này giúp biến AI từ công cụ thử nghiệm thành một phần của dây chuyền vận hành, nơi kết quả không đến từ may rủi mà từ quy trình có kiểm soát.
So sánh với quốc tế, khoảng cách của Việt Nam càng lộ rõ. Khảo sát của McKinsey năm 2024 cho thấy chỉ 12% doanh nghiệp toàn cầu tích hợp AI vào quy trình vận hành cốt lõi, còn PwC ước tính khoảng 15% nhân sự văn phòng có khả năng sử dụng AI ở mức thành thạo. Con số dưới 5% của Việt Nam cho thấy mức độ tụt hậu đáng lo, đặc biệt khi 98% doanh nghiệp trong nước là vừa và nhỏ, thiếu nguồn lực đầu tư vào dữ liệu và công nghệ. Một số tập đoàn lớn như Viettel, FPT hay VinBigData đã xây dựng AI riêng dựa trên dữ liệu tiếng Việt và đặc thù ngành, nhưng đây vẫn là ngoại lệ hơn là phổ biến.
Để nâng tỷ lệ sử dụng AI đúng cách, các chuyên gia cho rằng cần một sự dịch chuyển đồng bộ. Nhà nước cần sớm thiết lập chuẩn dữ liệu và khung pháp lý để quản trị rủi ro AI. Doanh nghiệp phải coi dữ liệu là tài sản, đầu tư chiến lược dài hạn thay vì chỉ chạy theo phong trào. Cá nhân cần rời bỏ tư duy “prompt thần thánh” để học cách đặt bài toán, kiểm chứng kết quả và cải tiến liên tục.
Theo ông Hậu, "Khi cá nhân, doanh nghiệp cùng dịch chuyển từ mẹo vặt sang quy trình, từ FOMO sang đo lường, từ công cụ rời rạc sang nền tảng tri thức, tỷ lệ sử dụng AI đúng cách sẽ tăng nhanh, từ đó nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế".
AI đang ở thời điểm bùng nổ, nhưng khoảng cách giữa sự thổi phồng và giá trị thực tế vẫn rất lớn. Với Việt Nam, con số chưa tới 5% người dùng khai thác AI đúng cách là hồi chuông cảnh tỉnh. Không chỉ để cải thiện năng suất lao động, mà còn để tránh nguy cơ tụt hậu trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
