Trong bối cảnh ngành bán dẫn trở thành “trái tim” của nền kinh tế số, những thay đổi trong chuỗi giá trị toàn cầu đang tạo ra cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho các quốc gia mới nổi.
Bà Natalie Nguyễn Bích Ngọc (Natalie Nguyễn) – Giám đốc Khối Vận hành & Kỹ thuật Onsemi, chuyên gia hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành bán dẫn, từng đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo R&D và vận hành tại Mỹ, châu Á, châu Âu – đã chia sẻ góc nhìn toàn diện về sự thay đổi của ngành, cũng như tiềm năng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào lĩnh vực chiến lược này.
Chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu vốn được xem là một trong những mạng lưới sản xuất phức tạp nhất thế giới, bao gồm nhiều khâu từ thiết kế, vật liệu, thiết bị, chế tạo wafer (front-end), đóng gói và kiểm thử (back-end), đến lắp ráp PCB và sản phẩm cuối cùng. Trong đó, chỉ một số ít quốc gia kiểm soát phần lớn giá trị toàn cầu. Ở một số công đoạn, chỉ riêng một khu vực đã chiếm tới hơn 65% thị phần toàn cầu.
Điển hình, Đài Loan với TSMC nắm giữ vị trí thống trị về chế tạo chip tiên tiến; Hàn Quốc nổi bật ở mảng bộ nhớ; Mỹ giữ vai trò then chốt trong thiết kế và sở hữu trí tuệ (IP) và thiết bị, trong khi Nhật Bản và Hà Lan chiếm ưu thế về thiết bị và vật liệu quang khắc. Trung Quốc những năm gần đây cũng tăng tốc đầu tư, hướng đến tự chủ trong sản xuất chip, tạo nên cuộc cạnh tranh quyết liệt trên bình diện địa chính trị.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam hiện mới chỉ tham gia khiêm tốn ở mảng back-end như lắp ráp và kiểm thử. Nhưng chính sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu – từ việc đa dạng hóa nguồn cung ngoài Trung Quốc đến nhu cầu rút ngắn chu kỳ sản xuất – đang mở ra “cửa sổ cơ hội” hiếm hoi.
Xuất phát điểm là một kỹ sư quy trình, bà Natalie đã trải qua hành trình hơn 20 năm làm việc trong cả front-end và back-end, từ Mỹ, châu Âu đến châu Á. Bà sở hữu hơn 15 bằng sáng chế quốc tế, trực tiếp tham gia phát triển và chuyển giao hơn 150 sản phẩm và công nghệ bán dẫn, đồng thời từng xây dựng, đánh giá hơn 200 quy trình thin-film cũng như trên 30 loại thiết bị sản xuất.
Với kinh nghiệm 20 năm trong ngành bán dẫn, bà Natalie Nguyễn đưa ra một góc nhìn xuyên suốt: muốn đi vào ngành bán dẫn, Việt Nam cần vừa tận dụng các lợi thế về chi phí, nhân lực, vừa chuẩn bị sẵn hạ tầng kỹ thuật, từ điện, nước, logistics cho đến các trung tâm R&D. Theo đó, chúng ta không thể chỉ chờ đợi các tập đoàn tìm đến, mà phải chủ động chứng minh khả năng tham gia toàn chuỗi, từ phòng thí nghiệm đến nhà máy..
Đặc biệt, bà Natalie Nguyễn nhấn mạnh, yếu tố “ngôn ngữ bán dẫn toàn cầu” tức khả năng nắm bắt và áp dụng các chuẩn mực quốc tế về quy trình, chất lượng, an toàn và sở hữu trí tuệ. Nếu không nhanh chóng thích ứng, Việt Nam sẽ mãi chỉ dừng ở gia công lắp ráp, bỏ lỡ giá trị lớn nhất nằm ở thiết kế và chế tạo.
Bên cạnh cấu trúc chuỗi cung ứng, sự thay đổi công nghệ cũng định hình lại ngành bán dẫn. Xu hướng chiplet – tách nhỏ chip thành nhiều khối chức năng rồi ghép lại – đang mở ra kỷ nguyên mới cho các ứng dụng AI, IoT, viễn thông tiên tiến và thiết bị tiêu dùng.
“Thay vì chỉ phụ thuộc vào quy luật Moore’s Law, ngành bán dẫn đang tiến sang hướng tạo ra những thiết bị mạnh mẽ và tiết kiệm năng lượng hơn nhờ cách đóng gói thông minh. Điều này khiến mảng packaging – vốn được coi là “công đoạn phụ” – giờ trở thành tâm điểm cạnh tranh, nơi Việt Nam có cơ hội chen chân', bà Natalie Nguyễn lưu .
Ngoài ra, nhu cầu bán dẫn cũng đang đa dạng hóa, từ điện thoại, máy tính, ô tô điện cho đến các thiết bị điều khiển công nghiệp, năng lượng tái tạo. Thị trường toàn cầu dự báo tăng trưởng khoảng 7% mỗi năm trong giai đoạn 2024–2034 với giá trị lên đến hàng nghìn tỷ USD. Đây là dư địa để các quốc gia mới như Việt Nam tham gia, nếu có chiến lược rõ ràng.
Theo các chuyên gia, để bước vào bản đồ bán dẫn, Việt Nam cần giải quyết ba yếu tố then chốt. Thứ nhất là hạ tầng: điện ổn định, nguồn nước siêu tinh khiết, đường sá và logistics phải đạt chuẩn công nghiệp cao. Thứ hai là nhân lực: không chỉ kỹ sư, mà cả hệ sinh thái đào tạo từ đại học đến viện nghiên cứu, đảm bảo đội ngũ hiểu sâu về công nghệ bán dẫn. Thứ ba là chính sách: cần có hỗ trợ kịp thời, từ thu hút đầu tư, ưu đãi thuế cho đến xây dựng trung tâm R&D và khu công nghiệp chuyên biệt.
Bà Natalie đặc biệt lưu ý: “Việt Nam phải đi nhanh, phải chọn đúng khâu để tham gia. Nếu chậm trễ, chúng ta sẽ lại bỏ lỡ như nhiều ngành công nghệ trước đây”.
Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, nhiều quốc gia đã thành công nhờ chính sách quyết liệt. Hàn Quốc từng có Samsung được chính phủ hậu thuẫn từ những năm 1980; Đài Loan tạo ra hệ sinh thái xoay quanh TSMC; còn Ấn Độ hiện đang dồn lực xây dựng trung tâm thiết kế chip. Việt Nam, theo bà Natalie, cần một “bản đồ hành động” rõ ràng, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Đầu tư cho bán dẫn hôm nay chính là đầu tư cho tương lai. Với đặc thù ngành có chu kỳ công nghệ nhanh, thời gian đưa sản phẩm ra thị trường ngắn, bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể khiến doanh nghiệp hoặc quốc gia bỏ lỡ cơ hội.
Từ góc nhìn một chuyên gia đã trải qua cả phòng lab lẫn nhà máy, bà Natalie Nguyễn cho rằng Việt Nam có lợi thế so sánh về chi phí, nhân lực và vị trí địa chính trị. Nhưng để biến lợi thế thành hiện thực, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính phủ – doanh nghiệp – trường viện, cùng một tầm nhìn dài hạn và sự kiên trì theo đuổi.
“Việt Nam không còn chỉ là nơi thu hút gia công, mà hoàn toàn có thể trở thành đối tác lựa chọn trong chuỗi giá trị toàn cầu, nếu có chiến lược đúng và hành động kịp thời”, bà Natalie khẳng định.
Tags:
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
