Xu hướng áp dụng hình phạt tiền thay cho án tù trong các vụ án kinh tế
(VNF) - Khi hậu quả được khắc phục đầy đủ, việc áp dụng hình phạt tiền tương xứng với tính chất, mức độ hành vi nhiều trường hợp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với hình phạt tù.
Hai vụ án, một cách xử lý
Một người phụ nữ ở Hà Nội bắt đầu kinh doanh hàng hiệu qua mạng từ năm 2020. Các mặt hàng như túi xách, đồng hồ, trang sức, quần áo của nhiều thương hiệu nổi tiếng được bán trên Facebook, doanh thu tăng nhanh qua từng năm.
Quá trình điều tra xác định, từ năm 2020 đến giữa năm 2025, doanh thu bán hàng của người này lên tới gần 835 tỷ đồng nhưng không kê khai, nộp thuế theo quy định. Cơ quan điều tra xác định số tiền trốn thuế hơn 12,5 tỷ đồng. Hai cá nhân khác cùng tham gia bán hàng cũng bị khởi tố vì hành vi trốn thuế.
Ngày 2/7, TAND Khu vực 2 (Hà Nội) xét xử vụ án và quyết định không áp dụng hình phạt tù. Bị cáo Nguyễn Thị Thu Hường bị phạt 3 tỷ đồng; hai bị cáo còn lại lần lượt bị phạt 500 triệu đồng và 150 triệu đồng.
Theo HĐXX, các bị cáo đều tự nguyện khắc phục toàn bộ hậu quả, đã nộp đủ số tiền thuế phải truy thu, có nhân thân tốt và chưa có tiền án, tiền sự. Vì vậy, việc áp dụng hình phạt tiền với tư cách là hình phạt chính vẫn bảo đảm tác dụng răn đe, giáo dục và phù hợp quy định của pháp luật.
Đây không phải trường hợp đầu tiên Tòa án áp dụng hình phạt tiền thay cho hình phạt tù.
Trước đó, trong giai đoạn phúc thẩm vụ án FLC, Tòa án đã chấp nhận chuyển hình phạt đối với tội Thao túng thị trường chứng khoán từ tù sang phạt tiền đối với ông Trịnh Văn Quyết và nhiều đồng phạm.
Bản án xác định các bị cáo đã khắc phục toàn bộ hậu quả, hoàn thành trách nhiệm dân sự, nộp lại toàn bộ khoản thu lợi bất chính. Riêng tại phiên tòa phúc thẩm, ông Trịnh Văn Quyết còn nộp thêm 24,5 tỷ đồng để chứng minh khả năng thi hành hình phạt tiền cho các bị cáo.
Theo HĐXX, đối với nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, việc khắc phục hậu quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi quyết định hình phạt. Trong bối cảnh hậu quả vụ án đã được khắc phục toàn bộ, việc chuyển từ hình phạt tù sang hình phạt tiền vẫn bảo đảm yêu cầu răn đe, giáo dục, đồng thời thể hiện chính sách khoan hồng của pháp luật.
Hai vụ án trên phản ánh xu hướng ngày càng rõ trong thực tiễn xét xử: đối với một số tội phạm kinh tế, nếu người phạm tội đã khắc phục toàn bộ hậu quả, có nhân thân tốt và đáp ứng các điều kiện luật định thì hình phạt tiền hoàn toàn có thể được áp dụng thay cho hình phạt tù.
Không phải "nộp tiền là xong"
Việc mở rộng áp dụng hình phạt tiền là một trong những điểm đáng chú ý của chính sách hình sự kể từ khi Bộ luật Hình sự năm 2015 được ban hành. Trong quá trình xây dựng bộ luật, chủ trương này từng tạo ra nhiều tranh luận khi có ý kiến lo ngại người phạm tội chỉ cần có tiền là có thể "mua" sự khoan hồng.
Tuy nhiên, theo luật sư Giang Hồng Thanh (Văn phòng Luật sư Giang Thanh), thực tiễn áp dụng cho thấy điều ngược lại.
Thứ nhất, mức tiền phạt trong nhiều tội danh là rất lớn. Chỉ riêng vụ án thao túng thị trường chứng khoán, 15 bị cáo bị tuyên phạt tổng cộng 36 tỷ đồng; cá nhân bị phạt cao nhất phải nộp 3,5 tỷ đồng.
Thứ hai, Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tiền khi bị cáo có đủ điều kiện theo luật định, đặc biệt phải chứng minh khả năng thi hành án. Không có chuyện tuyên hình phạt tiền rồi để bị cáo "nợ án". Trong vụ FLC, trong quá trình xin được áp dụng hình phạt tiền, ông Trịnh Văn Quyết đã nộp hơn 24 tỷ đồng để chứng minh khả năng thi hành.
Luật sư Thanh cho rằng, nếu so với mức án tù chỉ vài tháng hoặc vài năm và còn có thể được giảm trong quá trình chấp hành án, thì khoản tiền phạt từ vài tỷ đồng nhiều khi tạo sức răn đe lớn hơn, buộc người phạm tội phải cân nhắc kỹ trước khi thực hiện hành vi vi phạm
Tiếp tục mở rộng?
Sau gần một thập kỷ thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015, việc mở rộng áp dụng hình phạt tiền đối với một số nhóm tội phạm kinh tế được đánh giá đã góp phần thực hiện chủ trương giảm hình phạt tù trong những trường hợp người phạm tội có khả năng khắc phục toàn bộ hậu quả, hạn chế tình trạng hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự.
Theo luật sư Giang Hồng Thanh, đối với nhiều tội phạm trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, chứng khoán hay thuế, mục tiêu quan trọng không chỉ là trừng phạt mà còn là thu hồi tài sản bị chiếm đoạt hoặc thất thoát và khuyến khích người phạm tội chủ động bồi thường thiệt hại.
"Đây là nhóm tội phạm mà hậu quả chủ yếu là thiệt hại về tài sản. Khi hậu quả được khắc phục đầy đủ, việc áp dụng hình phạt tiền tương xứng với tính chất, mức độ hành vi nhiều trường hợp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với hình phạt tù. Nhà nước thu hồi được tài sản, còn người phạm tội vẫn có cơ hội tiếp tục lao động, tạo ra giá trị cho xã hội", luật sư Thanh nhận định.
Quan điểm này cũng phù hợp với định hướng cải cách chính sách hình sự thời gian gần đây.
Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân yêu cầu sửa đổi các quy định của pháp luật hình sự và tố tụng theo hướng ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế và hành chính đối với các sai phạm trong lĩnh vực kinh tế; tạo điều kiện để doanh nghiệp, doanh nhân chủ động khắc phục hậu quả trước khi xem xét xử lý hình sự.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh, trong trường hợp thực tiễn có thể dẫn đến xử lý hình sự hoặc không xử lý hình sự thì không hình sự hóa; nếu phải xử lý hình sự thì việc khắc phục hậu quả về kinh tế cần được coi là căn cứ quan trọng để quyết định biện pháp xử lý.
Định hướng này tiếp tục được thể hiện quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự 2015 hiện nay.
Cơ quan soạn thảo đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền đối với một số tội danh, trong đó có một số tội phạm về chức vụ, nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có. Đồng thời, nhiều mức tiền phạt được đề xuất tăng gấp đôi, nhất là đối với các tội phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại, thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán và công nghệ cao.
Việc điều chỉnh mức tiền phạt không chỉ nhằm bảo đảm tính răn đe trong bối cảnh điều kiện kinh tế - xã hội đã thay đổi, mà còn đáp ứng yêu cầu tăng cường hiệu quả phòng, chống rửa tiền và thu hồi tài sản theo các khuyến nghị quốc tế.
Từ hai bản án vừa được tuyên có thể thấy, hình phạt tiền không còn là chế tài ít được áp dụng như trước mà đang dần trở thành một lựa chọn đáng lưu ý trong xử lý các tội phạm kinh tế.
Cùng với định hướng sửa đổi Bộ luật Hình sự, xu hướng mở rộng hình phạt tiền gắn với các điều kiện chặt chẽ như khắc phục toàn bộ hậu quả, khả năng thi hành án vừa thể hiện chính sách khoan hồng, vừa bảo đảm hiệu quả răn đe, phòng ngừa tội phạm.
4/5 thành viên HĐQT bị bắt, PC1 tìm người 'liêm chính, đạo đức' để thay thế
- Được giảm trừ chi phí y tế, giáo dục tối đa 47 triệu, thu nhập bao nhiêu phải nộp thuế? 03/07/2026 04:55
- Đà Nẵng: Vừa được hưởng cơ chế đặc thù, dự án 4.400 tỷ của Trung Nam tiếp tục đón tin vui 03/07/2026 04:51
- Bộ Công Thương: Không khí ở Hà Nội và TP. HCM cải thiện sau 1 tháng dùng xăng sinh học 03/07/2026 04:48
Sandbox và bài toán niềm tin: Không thể để xảy ra chuyện ‘trên trải thảm, dưới rải chông’
(VNF) - Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đang được xem là một trong những mắt xích thể chế quan trọng nhất trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN). Theo các chuyên gia, nếu không sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng, minh bạch và có khả năng vận hành thực chất, dòng vốn lớn sẽ tiếp tục đứng ngoài quan sát.
Lừa bán 'sở hữu kỳ nghỉ': DN không thể đổ lỗi cho nhân viên, chối bỏ trách nhiệm
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
Không lo thiếu vốn, 'nút thắt' tăng trưởng là nguồn nhân lực và năng lực thực thi
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Nền kinh tế Việt Nam đứng thứ 22 thế giới?
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
Muốn tăng trưởng trên 10%, không thể thiếu một cuộc cải cách thuế mới
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
'Thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được'
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ước mơ có những 'Steve Jobs' Việt Nam: Lời giải từ các chuyên gia công nghệ hàng đầu
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
Khát vọng tăng trưởng 2 con số phải đi song song với phát triển bao trùm và phát triển bền vững
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
Chuyển hóa vàng để mua nhà: Định hình ranh giới pháp lý, dẫn nguồn lực chảy vào nền kinh tế
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
'Hà Nội làm metro bằng trái phiếu, trả nợ bằng giá trị đất tăng thêm'
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
Chuyển đổi vàng mua nhà: Thêm lối mở cho thị trường vốn, nhưng không dễ làm đại trà
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
Hà Tĩnh: Cuộc dịch chuyển đất và lao động giá rẻ sang AI và đổi mới sáng tạo
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
Vị thế dẫn đầu của dòng vốn FDI Singapore tại Việt Nam
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
LPBank Plus thắng lớn tại Sao Khuê 2026, ghi danh trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
Thách thức vĩ mô gia tăng, đâu là 'cửa sáng' cho tăng trưởng kinh tế?
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
Những định chế tài chính hàng đầu Hàn Quốc đổ bộ Việt Nam
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
Báo chí, AI và mạng xã hội: 'Bộ ba' định hình năng lực du lịch Việt
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
Xây dựng IFC: Cuộc chuyển mình của cả hệ sinh thái tài chính
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
Tín dụng tư nhân: 'Bóng ma' khủng hoảng tài chính mới
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
Venture Forum 2026: Điểm hẹn mới của giới đầu tư công nghệ và M&A châu Á
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
VinFuture 2026 nhận hơn 1.800 đề cử, mạng lưới đối tác toàn cầu tăng gấp 14 lần sau 6 năm
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tạo niềm tin cho fintech: Từ ‘quản lý để ngăn chặn’ sang ‘dẫn dắt đổi mới’
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
Đo "đầu vào thể chế", soi "đầu ra thị trường": Bước tiến mới của PCI 2025
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
Một năm Nghị quyết 68: 'Tư duy thay đổi, cải cách thể chế tăng tốc'
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
Sandbox và bài toán niềm tin: Không thể để xảy ra chuyện ‘trên trải thảm, dưới rải chông’
(VNF) - Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đang được xem là một trong những mắt xích thể chế quan trọng nhất trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN). Theo các chuyên gia, nếu không sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đủ rõ ràng, minh bạch và có khả năng vận hành thực chất, dòng vốn lớn sẽ tiếp tục đứng ngoài quan sát.
Toàn cảnh đại công trường 'Thành phố kỳ quan' bên bờ Vịnh Hạ Long
(VNF) - Siêu đô thị Vinhomes Global Gate Hạ Long đang dần thành hình với quy mô 18 tỷ USD, rộng hơn 6.000 hecta, hứa hẹn trở thành “thành phố kỳ quan” với cơ hội đầu tư hấp dẫn tại Quảng Ninh.






























































