Hiện thực hóa trụ cột chiến lược mới: Kỳ vọng về ‘vành đai bán dẫn’ Việt – Hàn

Hành trình ba thập kỷ và dốc mốc 2025

Quan hệ ngoại giao Việt Nam – Hàn Quốc được thiết lập từ năm 1992, mở ra chặng đường hợp tác kinh tế – thương mại tăng trưởng ấn tượng: kim ngạch thương mại song phương từ khoảng 500 triệu USD năm 1992 đã vượt ngưỡng 86 tỷ USD vào năm 2024.

Trong hơn ba thập kỷ, dòng vốn đầu tư từ Hàn Quốc không ngừng mở rộng, đưa quốc gia này trở thành nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam, với hàng loạt tập đoàn công nghệ tên tuổi như Samsung, LG, SK, Hanwha, Hyundai…

Tuy nhiên, phải đến cuối năm 2022, khi hai bên nâng cấp quan hệ lên “Đối tác chiến lược toàn diện”, hợp tác công nghệ mới thực sự được đặt ở vị trí trung tâm. Bước ngoặt được mở ra vào tháng 8/2025, trong chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm, lãnh đạo cấp cao hai nước nhất trí coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những trụ cột hợp tác then chốt.

Hàng loạt thỏa thuận đã được ký kết: từ hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lượng tái tạo, đô thị thông minh, đến các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao. Nhiều dự án liên kết giữa doanh nghiệp hai nước như CMC – Samsung, VNPT – LG CNS, hay các trường đại học Việt Nam – Hàn Quốc được công bố, tạo nền móng cho một giai đoạn hợp tác công nghệ sâu rộng.

Kỳ vọng về ‘vành đai bán dẫn’

Trả lời VietnamFinance, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng – Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định: Việc Việt Nam lựa chọn bắt tay hợp tác công nghệ với Hàn Quốc là một quyết định mang tính chiến lược. Các lĩnh vực công nghệ ưu tiên của Việt Nam hoàn toàn tương thích với thế mạnh nổi trội của Hàn Quốc trên thị trường công nghệ toàn cầu.

Hàn Quốc nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ chi cho R&D so với GDP cao nhất thế giới, cùng cách tiếp cận công nghệ theo lộ trình từng bước, rất phù hợp với điều kiện Việt Nam. Trên thực tế, Hàn Quốc từng chuyển giao công nghệ sản xuất đèn hình LED cho Việt Nam, đồng thời hỗ trợ xây dựng mạng lưới các nhà cung ứng linh kiện cấp 1 và cấp 2 trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ – điều mà Việt Nam đang rất cần. Sự hỗ trợ này góp phần tăng sức chống chịu của nền kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực của ngành sản xuất chế tạo trong nước.

Tính đến nay, Hàn Quốc đã đầu tư vào Việt Nam khoảng 90 tỷ USD FDI. Riêng các dự án của Samsung đóng góp tới 70 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, cải thiện cơ cấu xuất khẩu và nâng tỷ trọng hàng chế tạo trong tổng kim ngạch. Hàn Quốc cũng có chiến lược xây dựng các trung tâm R&D tại Việt Nam – minh chứng rõ ràng cho cam kết phát triển công nghệ cao lâu dài.

Bên cạnh đó, xu hướng dịch chuyển sản xuất theo công thức “Trung Quốc + 1” khiến Hàn Quốc lựa chọn Việt Nam như một điểm đến chiến lược. Hiện có khoảng 10.000 doanh nghiệp Hàn Quốc hoạt động tại Việt Nam, tạo thành lực lượng hùng hậu vừa trực tiếp đóng góp vào phát triển thị trường công nghệ, vừa mở ra cơ hội kết nối, hợp tác với doanh nghiệp Việt.

Đáng chú ý, khoảng 70% lượng điện thoại di động – một mặt hàng công nghệ cao, được sản xuất tại Việt Nam, trong đó có nhiều mẫu mới nhất, đóng góp khoảng 20% kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng chi cho khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo từ 1% GDP lên 3% GDP, đồng thời điều chỉnh luật để khuyến khích chuyển giao công nghệ. Việc hợp tác với Hàn Quốc sẽ tạo thêm cơ hội đào tạo kỹ sư và chuyên gia trong các lĩnh vực then chốt như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học – những mảng mà Hàn Quốc có thế mạnh và Việt Nam đang ưu tiên phát triển.

TS. Huỳnh Tâm Sáng (Pacific Forum, Mỹ) nhận định: “Việt Nam và Hàn Quốc đang đứng trước cơ hội hình thành một sáng kiến hợp tác công nghệ mang tính khu vực, không chỉ phục vụ hai nước mà còn kết nối ASEAN với các trung tâm công nghệ toàn cầu.

“Nếu tận dụng tốt, Việt Nam và Hàn Quốc có thể xây dựng một ‘vành đai bán dẫn’ mới ở châu Á, kết nối chuỗi cung ứng từ Hàn Quốc, Việt Nam sang các nước ASEAN", ông Sáng nói

Lợi thế chiến lược của hợp tác công nghệ Việt – Hàn

Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, lợi thế chiến lược lớn nhất trong hợp tác công nghệ Việt – Hàn nằm ở quy mô đầu tư và thương mại giữa hai quốc gia, với triển vọng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng mạnh từ 100 tỷ USD hiện nay lên 150 tỷ USD trong vòng 5 năm tới.

Hàn Quốc hiện làm chủ nhiều công nghệ chiến lược như sản xuất chip 2 nanomet, công nghiệp tự động hóa, sản xuất và đô thị thông minh, năng lượng mới, công nghiệp sáng tạo – văn hóa, vật liệu thân thiện môi trường, trí tuệ nhân tạo, đóng tàu, xe điện… Đây đều là những lĩnh vực Việt Nam rất cần để thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là động lực tăng trưởng mới trong chiến lược phát triển đến 2030.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam có khả năng cung ứng nhân lực R&D hiệu quả cho các tập đoàn Hàn Quốc, môi trường đầu tư thân thiện, nhiều chính sách ưu đãi, nền chính trị ổn định. Việt Nam đang có nhu cầu cấp thiết phát triển công nghệ cao – yếu tố tạo sức hút mạnh mẽ đối với doanh nghiệp Hàn Quốc.

Sự tương đồng về văn hóa và mức độ tin cậy cao giữa hai quốc gia càng củng cố nền tảng hợp tác. Lợi ích công nghệ mang lại không chỉ ở khía cạnh kinh tế mà còn ở tầm chiến lược, tạo nên sự cộng sinh, cộng hưởng và thúc đẩy lẫn nhau mạnh mẽ.

Hàn Quốc được xem là nhân tố quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế Việt Nam theo chiều sâu, hướng tới tăng trưởng cao và bền vững. Nguồn vốn dồi dào, năng lực công nghệ vượt trội cùng khả năng tổ chức mô hình kinh doanh hiện đại của Hàn Quốc là động lực để Việt Nam gắn kết chặt chẽ hơn trong hợp tác công nghệ.

Bên cạnh đó, những ưu đãi đặc biệt cho lĩnh vực công nghệ cao, cùng các cam kết chính trị và khung pháp lý toàn diện, đang tạo điều kiện để quan hệ hợp tác Việt – Hàn bước lên một tầm cao mới về công nghệ.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam – Hàn Quốc, Lãnh đạo hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 150 tỷ USD vào năm 2030. Với đà hợp tác công nghệ đang được thúc đẩy, mục tiêu này không chỉ đến từ xuất khẩu hàng hóa truyền thống, mà còn nhờ giá trị gia tăng từ các sản phẩm công nghệ cao, dịch vụ số và đổi mới sáng tạo.

Các chuyên gia cho rằng, tính ổn định chính trị, dân số trẻ và môi trường đầu tư hấp dẫn là lợi thế của Việt Nam, trong khi Hàn Quốc sở hữu công nghệ, vốn và mạng lưới thị trường toàn cầu. Sự bổ sung này giúp hai bên cùng phát triển: Việt Nam đẩy nhanh chuyển đổi số, nâng cao giá trị sản xuất; Hàn Quốc mở rộng chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường ASEAN.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam – Hàn Quốc tại Seoul vừa qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước, hàng loạt thỏa thuận công nghệ cao đã được ký kết:
CMC & Samsung C&T: Xây dựng trung tâm dữ liệu siêu quy mô phục vụ AI tại TP.HCM, vốn đầu tư dự kiến 1 tỷ USD.
Viettel & KT: Triển khai chuyển đổi AI toàn diện, xây trung tâm dữ liệu AI và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
FPT & ABOV Semiconductor: Hợp tác phát triển chip bán dẫn thế hệ mới, mở rộng thị trường tại Hàn Quốc.
CT Group & Airbility: Xuất khẩu 5.000 UAV vận tải sang Hàn Quốc, đánh dấu bước tiến của công nghệ hàng không không người lái Việt.
Các hợp tác khác: VNPT với Kira & LG CNS, Saigontel với G-Group & KTNF, Tập đoàn Đầu tư Phù Mỹ với Eric C&C…