Thương mại hóa tài sản trí tuệ: Để mỗi startup có thể thay đổi 1 ngành kinh doanh
(VNF) - Việt Nam đang hoàn thiện thể chế để thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ, coi tri thức và công nghệ là động lực tăng trưởng mới và bền vững. Để làm điều đó, việc tạo hành lang pháp lý rõ ràng sẽ mở 'đường băng' đưa kết quả nghiên cứu và sáng tạo từ phòng thí nghiệm ra thị trường, thúc đẩy nền kinh tế tri thức.
Tạo lập đường băng và đẩy nhanh tốc độ
Sau Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, từ tháng 10/2025, tiến trình hoàn thiện thể chế cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ghi nhận bước tiến quan trọng khi Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) trình và ban hành loạt văn bản trọng yếu, đặt nền móng pháp lý thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ.
Trong đó, Nghị định số 271/2025/NĐ-CP quy định việc thành lập và góp vốn doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu KH&CN trên địa bàn Hà Nội, mở ra cơ chế mới, đưa tri thức khoa học vào thực tiễn sản xuất, rút ngắn khoảng cách “phòng thí nghiệm – thị trường”.
Ông Chu Thúc Đạt - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ KH&CN) cho biết, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 vừa được Quốc hội thông qua đã mở ra hành lang pháp lý quan trọng nhằm thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa tài sản trí tuệ, công nghệ mới.
"Đây là nền tảng then chốt để hình thành thị trường công nghệ hiệu quả, kết nối kết quả nghiên cứu với doanh nghiệp và nhu cầu sản xuất – kinh doanh thực tiễn", ông Đạt nói.
Một trong những cơ chế đáng chú ý là Nhà nước cam kết dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm cho KH&CN và đổi mới sáng tạo, bao gồm hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và đầu tư hạ tầng như trung tâm đổi mới sáng tạo và vườn ươm công nghệ. Chính phủ cũng hoàn thiện các cơ chế tài chính nhằm khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, như ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất và cấp “voucher” tài chính cho hoạt động đổi mới, đồng thời thúc đẩy hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và quỹ đầu tư cấp địa phương.
Theo ông Đạt, điểm đột phá của chính sách mới là trao quyền toàn quyết định thương mại hóa cho chủ sở hữu kết quả nghiên cứu, khuyến khích cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho mô hình và công nghệ mới, đồng thời áp dụng nguyên tắc “hậu kiểm” để tạo không gian sáng tạo, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu.
"Nhà khoa học cũng được hưởng tối thiểu 30% lợi nhuận thương mại hóa, qua đó khuyến khích tham gia sâu hơn vào thị trường công nghệ. Song song, viên chức tại tổ chức nghiên cứu công lập được phép góp vốn và tham gia quản lý doanh nghiệp khởi nguồn công nghệ", ông Đạt nhấn mạnh.
Cùng với đó, hệ sinh thái hỗ trợ thương mại hóa tài sản trí tuệ cũng được mở rộng với mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo trên phạm vi bộ, ngành và địa phương. Bộ KH&CN chuẩn bị vận hành Nền tảng số quốc gia về quản lý KH&CN và đổi mới sáng tạo, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, tăng cường tính minh bạch và khả năng tiếp cận tri thức.
Tài sản trí tuệ động lực chính cho kinh tế tri thức
Việt Nam đang chuyển từ nền kinh tế dựa vào sản xuất và lao động sang nền kinh tế dựa trên tri thức – đổi mới sáng tạo – và trong đó sở hữu trí tuệ (SHTT) được xem là một trong những động lực mấu chốt.
Ông Daren Tang, Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) lưu ý: “Trước đây, cách tiếp cận về sở hữu trí tuệ chủ yếu tập trung vào việc đăng ký và bảo vệ quyền. Điều đó là cần thiết nhưng chưa đủ. Hôm nay, Việt Nam và WIPO đang cùng nhau hướng tới một tầm nhìn khác: làm thế nào để thương mại hóa được các tài sản trí tuệ đó.”
"Cơ hội lớn đang mở ra khi quốc gia có lực lượng trẻ và năng động. Thanh niên Việt Nam cùng với nguồn lực sáng tạo có thể biến một ý tưởng thành doanh nghiệp, thậm chí thay đổi cả một ngành", ông Daren Tang nói.
Trong bối cảnh đó, thương mại hóa SHTT trở thành bước then chốt: không chỉ là đăng ký bảo hộ, mà là chuyển từ ý tưởng và bằng sáng chế sang sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế. WIPO và Việt Nam đang hợp tác xây dựng lộ trình để biến sáng chế thành doanh nghiệp công nghệ, hình thành doanh nghiệp spin-off từ trường và viện nghiên cứu để triển khai kết quả nghiên cứu khoa học vào thị trường.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, khung pháp lý mới chỉ là bước đầu điều quan trọng hơn là kích hoạt thị trường thương mại hóa tài sản trí tuệ và năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp.
Tài sản trí tuệ hiện chiếm tới 80% giá trị doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu, nhưng tại Việt Nam, tỷ trọng này còn thấp và thị trường khai thác IP chưa phát triển tương xứng. Vì vậy, việc hoàn thiện cơ chế pháp lý, ưu đãi tài chính, chuẩn mực định giá tài sản trí tuệ, và thị trường vốn cho doanh nghiệp công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo đột phá.
Ông Chu Thúc Đạt nhấn mạnh, các chính sách mới đặt doanh nghiệp ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái ĐMST, với quyền tự chủ thương mại hóa kết quả nghiên cứu và cơ chế thử nghiệm mô hình công nghệ mới. Mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ có trung tâm đổi mới sáng tạo, kết nối cơ sở nghiên cứu với doanh nghiệp và thị trường.
TS. Ngô Đắc Thuần – CEO IP Group khẳng định, thương mại hóa tài sản trí tuệ chính là chìa khóa gia tăng sức cạnh tranh. Đổi mới sáng tạo phải biến thành sản phẩm, quy trình, mô hình kinh doanh tạo dòng tiền. Doanh nghiệp sở hữu bằng độc quyền sáng chế có lợi thế pháp lý và có thể khai thác qua cấp phép, nhượng quyền, hợp tác hoặc phát triển spin-off.
Theo ông Thuần, Việt Nam đã có những minh chứng trong chip bán dẫn, công nghệ sinh học, chế phẩm môi trường và thực phẩm chức năng, cho thấy sáng chế nội địa hoàn toàn có thể thương mại hóa và mở rộng ra khu vực.
Bài học từ các nền kinh tế dẫn đầu cho thấy, thương mại hóa tri thức đòi hỏi hai trụ cột bổ sung: Doanh nghiệp làm chủ công nghệ, định hướng nghiên cứu và chuyển giao; Hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm và thị trường tài sản trí tuệ minh bạch
Các chuyên gia cho rằng, tư duy “tài sản trí tuệ là chi phí” phải được thay bằng “tài sản trí tuệ là vốn chiến lược”. Chỉ khi đó, Việt Nam mới hình thành thị trường công nghệ thực thụ, nơi sáng chế – bí quyết – dữ liệu – thuật toán trở thành sản phẩm giao dịch, và mỗi startup có thể thay đổi cả một ngành công nghiệp.
Phát triển AI: 'Hành lang hẹp' giữa hỗn loạn và kiểm soát, tự do và sợ hãi
Tài sản số thay đổi cấu trúc các giao dịch: Rủi ro và tranh chấp pháp lý gia tăng
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
Muốn tăng trưởng đột phá, phải trao quyền 'làm chủ' chương trình quốc gia cho tư nhân
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
Lệch pha tài khóa – tiền tệ, tăng trưởng có thể 'trật nhịp'
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
Muốn cải cách DNNN, phải bắt đầu từ thể chế
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
Lựa chọn doanh nghiệp nhà nước 'đầu tàu' dẫn dắt nền kinh tế
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
Hà Nội tầm nhìn 2045: Hai sứ mệnh làm giàu đẹp Thủ đô và vì sự thịnh vượng quốc gia
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
Chiến sự nóng bỏng nhưng giá vàng đổ dốc: Áp lực nào đẩy vàng đi ngược quy luật?
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
Vào chuỗi toàn cầu: DN Việt làm nặng nhọc nhất nhưng 'đứng ngoài' phần lợi nhuận lớn nhất
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
Phát triển doanh nghiệp nhà nước:'Cần thiết kế thể chế, phân định rõ sân chơi'
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
'Giữa biến động toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ vững ổn định vĩ mô'
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
Lịch sử những lần vàng sập giá: Điều gì sẽ đến sau cú giảm sâu 40 năm mới có một lần?
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
Di dời đại học khỏi nội đô: Hà Nội đứng trước một lựa chọn lớn
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
Mỹ tấn công Iran: 'Chi phí leo thang chặn đà phục hồi của nền kinh tế'
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
Mỹ tấn công Iran: Chiến sự Trung Đông gây 'cú sốc' kép với Việt Nam?
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
Để lớp người trẻ giàu lên: 'Cài đặt lại hệ điều hành' và xây hạ tầng cho chính mình
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
Tái cấu trúc không gian đô thị Đà Nẵng: Quy hoạch không thể 'đóng băng' trong 10 – 20 năm
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
Trung tâm tài chính quốc tế: 'Không gian thể chế đặc biệt, tiệm cận chuẩn mực quốc tế'
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Công nghiệp hóa Việt Nam trong biến động địa chính trị kinh tế thế giới
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
Nghĩ về một nền kinh tế 'tốc độ cao'
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
Còn da: Lông mọc; Còn chồi: Nảy cây
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
Gen thương mại của người Việt
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
Từ động lực truyền thống đến sức bật tăng trưởng mới
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
Động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên mới
(VNF) - Đại hội XIV của Đảng được xác định là dấu mốc quan trọng, kết tinh niềm tin và kỳ vọng lớn lao của toàn dân tộc về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và văn minh. Với tầm nhìn chiến lược và những quyết sách đột phá, Đạị hội mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nhằm mục tiêu phấn đấu đạt và duy trì mức tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong giai đoạn 2026–2030.
Cải thiện môi trường kinh doanh: Không chỉ sửa luật, còn phải đổi tư duy thực thi
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập nhấn mạnh cải cách không thể dừng ở sửa đổi văn bản hay cắt giảm thủ tục trên giấy tờ. Điều cốt lõi là phải thay đổi tư duy thực thi, bảo đảm chính sách minh bạch, ổn định và tôn trọng quyền được chuẩn bị của doanh nghiệp, nếu không, những “điểm nghẽn” mới vẫn có thể tiếp tục phát sinh ngay trong quá trình triển khai.
Tài sản số thay đổi cấu trúc các giao dịch: Rủi ro và tranh chấp pháp lý gia tăng
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
Thâm nhập dự án công viên đầu tiên trên Đại lộ cảnh quan Sông Hồng
(VNF) - Với quy mô gần 20ha, dự án được kỳ vọng sẽ hình thành một không gian công cộng lớn ven sông Hồng, ngay khu vực sát chân cầu Thăng Long.
































































