Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển đặc biệt: vừa là “điểm đến” của chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa phải đối diện với nguy cơ tụt hậu nếu tiếp tục duy trì mô hình tăng trưởng dựa vào gia công, lắp ráp.
Ông Chu Thúc Đạt - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo chỉ rõ: phần lớn doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam vẫn tham gia ở những khâu giá trị gia tăng thấp, trong khi năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo (ĐMST) còn khoảng cách lớn so với khu vực và thế giới.
Trong bối cảnh đó, các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã xác định rõ: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một trong những đột phá chiến lược, nhằm phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất và thúc đẩy kinh tế – xã hội. Đây không chỉ là định hướng vĩ mô, mà còn là kim chỉ nam để cộng đồng doanh nghiệp nhìn nhận lại vai trò của mình trong sự nghiệp công nghiệp hóa.
Điểm đáng chú ý, theo ông Đạt, là đổi mới sáng tạo ngày nay không chỉ nghiên cứu hàn lâm trong phòng thí nghiệm, mà phải nhanh chóng chuyển hóa thành kết quả thực tiễn, giải quyết các “bài toán lớn” của quốc gia, ngành và địa phương. Đồng thời, hoạt động chuyển giao công nghệ (CGCN) cần đóng vai trò cầu nối, đưa kết quả nghiên cứu từ phòng lab ra thị trường, tạo ra giá trị và dòng tiền cụ thể. Nếu thiếu khâu này, sáng tạo dễ rơi vào “thung lũng chết” – tức là dừng lại ở lý thuyết mà không tạo ra hiệu quả kinh tế.
Sự thay đổi tư duy trong quản lý nhà nước cũng đang mở ra cơ hội lớn. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 là một dấu mốc quan trọng: lần đầu tiên ĐMST được đặt ngang hàng với khoa học – công nghệ, được phân bổ nguồn lực và xây dựng cơ chế pháp lý đầy đủ. Đây là bước ngoặt căn bản, thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy quản lý đầu vào sang quản lý kết quả, chấp nhận thử nghiệm có kiểm soát và rủi ro nhất định.
Theo ông Chu Thúc Đạt, để chính sách đi vào cuộc sống, điều cốt lõi là đặt doanh nghiệp vào trung tâm của hệ sinh thái ĐMST và CGCN. Thực tế cho thấy, doanh nghiệp mới chính là nơi các công nghệ được ứng dụng, thương mại hóa và tạo ra giá trị lan tỏa. Luật mới đã dành riêng một chương để quy định các chính sách thúc đẩy hoạt động nghiên cứu – phát triển và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, đồng thời đưa ra nhiều ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng. Đặc biệt, chi phí cho nghiên cứu – phát triển có thể được khấu trừ tới 200%, tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp tăng đầu tư vào công nghệ.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn được trao quyền chủ động thử nghiệm công nghệ, quy trình, sản phẩm, mô hình kinh doanh mới. Nhà nước cũng chuyển giao quyền sở hữu, sử dụng tài sản được đầu tư từ ngân sách cho doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ khoa học – công nghệ. Đây là cơ chế quan trọng, khuyến khích doanh nghiệp coi hoạt động ĐMST là một phần của chiến lược sản xuất – kinh doanh thay vì chỉ xem là chi phí.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả các chính sách này, cộng đồng doanh nghiệp cần có cách tiếp cận mới. Các tập đoàn lớn, doanh nghiệp đầu ngành phải tiên phong trong việc đặt ra và giải quyết những “bài toán lớn” của quốc gia, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng tham gia. Việc đầu tư, liên kết hoặc hỗ trợ các startup, doanh nghiệp công nghệ trẻ không chỉ giúp đa dạng hóa giải pháp mà còn lan tỏa tinh thần sáng tạo trong toàn bộ nền kinh tế.
Ông Đạt nhấn mạnh thêm, doanh nghiệp đầu ngành nên chủ động xây dựng kênh chia sẻ công nghệ, kinh nghiệm quản trị và tiêu chuẩn sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, để họ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Song song, cần hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm từ khu vực nhà nước và tư nhân, nhằm tiếp sức cho những ý tưởng mới có tiềm năng thương mại hóa. Nền tảng số chung về kế toán, thuế, marketing, chuỗi cung ứng cũng là công cụ hữu ích để kết nối doanh nghiệp nhỏ vào hệ sinh thái lớn.
Nhìn tổng thể, chính sách đã mở ra, hành lang pháp lý đang được hoàn thiện, vấn đề còn lại nằm ở sự chủ động và bản lĩnh của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu coi ĐMST và CGCN là động lực nội sinh, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể thoát khỏi vị thế “công xưởng gia công” và bước lên nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi toàn cầu.
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn của doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, chỉ những doanh nghiệp biết đầu tư cho nghiên cứu – phát triển, dám chấp nhận rủi ro thử nghiệm và biết tận dụng chính sách mới mới có thể nâng cao sức cạnh tranh, tạo vị thế trên thị trường quốc tế.
Ông Chu Thúc Đạt khẳng định, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước, mà còn cần sự chung tay của hiệp hội, tập đoàn và chính mỗi doanh nghiệp. Chính cộng đồng doanh nghiệp, với tư duy đổi mới, sẽ quyết định tương lai nền công nghiệp Việt Nam có bứt phá để tự chủ và hùng cường trong kỷ nguyên mới hay không.
Tags:
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
