Bảo vệ doanh nhân trước nguy cơ hình sự hoá quan hệ kinh tế
(VNF) - Trong bối cảnh pháp luật còn chồng chéo, việc phân định rủi ro kinh doanh thông thường và hành vi vi phạm hình sự không hề dễ dàng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế để bảo vệ doanh nghiệp, doanh nhân, đồng thời giữ nghiêm kỷ cương pháp luật. Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch SB Law, về vấn đề này.
Khi rủi ro kinh doanh biến thành án hình sự
-Theo ông, đâu là ranh giới pháp lý giúp phân biệt rõ rủi ro kinh doanh thông thường với hành vi phạm tội hình sự trong quan hệ kinh tế?
Ranh giới pháp lý để phân biệt rất mong manh và khó xác định. Điều đó phụ thuộc nhiều vào quan điểm đánh giá và cách xử lý của các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt là cơ quan điều tra và viện kiểm sát.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã nêu rõ quan điểm: không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự của doanh nhân. Nếu một vụ việc có thể khắc phục hậu quả thì có thể không xem xét trách nhiệm hình sự, mà xử lý bằng biện pháp hành chính hoặc các cơ chế khác. Đây là một định hướng rất mới, nhằm tránh việc khởi tố, điều tra, truy tố một cách máy móc đối với những sai phạm kinh tế.
Bởi lẽ, việc khởi tố hình sự không chỉ tác động trực tiếp đến lãnh đạo doanh nghiệp, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp và đời sống của nhiều cán bộ, nhân viên. Do đó, việc cân nhắc áp dụng chế tài hành chính thay cho chế tài hình sự trong những trường hợp có thể khắc phục được là một chỉ dấu nhân văn và hợp lý, góp phần bảo vệ cộng đồng doanh nghiệp.
- Những xung đột, chồng chéo nào giữa luật hình sự và luật dân sự - kinh tế
đang khiến doanh nhân dễ gặp rủi ro bị hình sự hoá?
Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Điều này đồng nghĩa với việc hệ thống pháp luật còn đang vận động. Trong bối cảnh đó, nhiều quy định của các lĩnh vực pháp luật khác nhau, đặc biệt là pháp luật hình sự với pháp luật dân sự - kinh tế, chưa thật sự đồng bộ, thậm chí tồn tại những mâu thuẫn, chồng chéo. Khi áp dụng vào thực tế, sự thiếu rõ ràng này dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.
Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn khi cách nhìn nhận của doanh nhân và cách nhìn nhận của cơ quan chức năng thường không trùng khớp. Có những hành vi, ở thời điểm xảy ra, được coi là hợp pháp hoặc ít nhất chưa có quy định pháp luật điều chỉnh cụ thể. Nhưng khi nhìn lại ở một thời điểm sau, khi pháp luật thay đổi hoặc nhận thức xã hội đã khác, hành vi ấy lại có thể bị đánh giá là vi phạm, thậm chí bị coi là tội phạm. Ví dụ điển hình có thể thấy trong lĩnh vực đầu tư và đất đai. Trước đây, nhiều dự án đầu tư được thực hiện thông qua cơ chế chỉ định thầu hoặc chỉ định nhà đầu tư.
Vào thời điểm đó, việc này không bị coi là sai phạm. Tuy nhiên, khi pháp luật bổ sung quy định rằng các dự án gắn liền với quyền sử dụng đất phải tiến hành đấu giá, đấu thầu, thì những dự án cũ không làm theo quy trình mới lại bị coi là vi phạm. Điều này tạo ra một nghịch lý: cùng một hành vi, tại thời điểm thực hiện thì hợp pháp, nhưng về sau có thể bị hình sự hóa do sự thay đổi của luật pháp.
Như vậy, những xung đột và chồng chéo giữa luật hình sự và luật dân sự - kinh tế đã tạo ra một ranh giới rất mong manh. Đây chính là một trong những nguyên nhân lớn khiến môi trường kinh doanh tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, là điều mà cộng đồng doanh nghiệp luôn trăn trở, kiến nghị nhà nước sớm khắc phục.
-Thực tiễn xét xử thời gian qua đã để lại hệ quả gì cho môi trường đầu tư - kinh doanh khi có tình trạng lạm dụng hoặc nhầm lẫn trong xử lý hình sự các quan hệ kinh tế?
Trước hết, có thể thấy rằng một số vụ án kinh tế lớn trong thời gian qua, chẳng hạn liên quan đến thị trường trái phiếu hay thị trường tài chính, đã được xử lý bằng chế tài hình sự. Về mặt pháp luật, việc xử lý này có căn cứ và không sai. Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ toàn diện hơn, rõ ràng rằng việc áp dụng chế tài hình sự một cách cứng nhắc đôi khi đã để lại những hệ quả ngoài mong muốn. Thực tế cho thấy, nếu trong những vụ việc ấy, cơ quan chức năng có thể cân nhắc thêm các biện pháp xử lý linh hoạt hơn, chẳng hạn như áp dụng giải pháp tài chính hoặc yêu cầu doanh nghiệp khắc phục hậu quả, thì thị trường tài chính Việt Nam có thể đã không phải chịu cú sốc quá mạnh.
Hệ quả lớn nhất là môi trường đầu tư - kinh doanh trở nên tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp và doanh nhân có thể cảm thấy bất an vì lo ngại rằng những sai sót trong hoạt động kinh doanh, vốn có thể được khắc phục bằng giải pháp dân sự - kinh tế, lại có thể bị xử lý bằng chế tài hình sự. Điều này vô tình làm giảm động lực đầu tư, thu hẹp quy mô hoạt động sản xuất - kinh doanh, thậm chí ảnh hưởng đến sức hút của thị trường Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Sửa đổi để bảo vệ doanh nhân
-Theo ông, cần bổ sung cơ chế pháp lý nào để vừa bảo vệ doanh nhân khỏi rủi ro pháp lý, vừa đảm bảo trách nhiệm minh bạch với những trường hợp lợi dụng kẽ hở pháp luật?
Chúng ta phải tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn. Trong quá trình xây dựng và sửa đổi pháp luật, các cơ quan chức năng cần thường xuyên lắng nghe ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, giới chuyên gia và các hiệp hội nghề nghiệp. Qua đó, cơ quan quản lý có thể kịp thời phát hiện lỗ hổng, bất cập trong hệ thống pháp luật, đồng thời phản ứng chính sách nhanh hơn, sửa đổi quy định của luật và nghị định một cách kịp thời, tránh để doanh nghiệp hoặc cá nhân lợi dụng khoảng trống pháp lý.
Tiếp theo, nhà nước cần thiết kế cơ chế rõ ràng để phân định rủi ro kinh doan thông thường và hành vi vi phạm có tính chất lợi dụng. Doanh nghiệp khi tận dụng kẽ hở pháp luật để trục lợi mà gây hậu quả lớn thì phải chịu trách nhiệm tương xứng. Ngược lại, trong trường hợp sai sót xuất phát từ sự thiếu rõ ràng hoặc thay đổi quá nhanh của pháp luật, thì nhà nước phải có cơ chế bảo vệ để doanh nhân không bị hình sự hóa một cách oan uổng.
Cuối cùng, bên cạnh việc hoàn thiện pháp luật, nhà nước cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nhân phải hiểu rằng mục tiêu kinh doanh không chỉ là lợi nhuận, mà còn phải gắn với trách nhiệm tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững. Cuối cùng, các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần có chính sách quản lý thông suốt, nhất quán ngay từ khâu ban hành đến khâu thực thi.
- Với chủ trương khuyến khích doanh nhân “dám nghĩ, dám làm, dám đột phá”, ông có đề xuất cụ thể nào để hoàn thiện thể chế, vừa giữ kỷ cương pháp luật vừa tạo động lực đổi mới sáng tạo?
Cần tiếp tục rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế - dân sự theo hướng đồng bộ, minh bạch và dễ dự đoán. Khi khuôn khổ pháp lý rõ ràng và nhất quán, doanh nhân có thể yên tâm đầu tư, sáng tạo mà không lo ngại rủi ro bị hiểu sai hoặc bị các cơ quan khác nhau xử lý theo những cách khác nhau. Trong quá trình xây dựng chính sách, nhà nước nên mở rộng kênh tham vấn với cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành nghề và đội ngũ chuyên gia độc lập.
Bên cạnh đó, nhà nước cần đồng thời phát triển cả cơ chế khuyến khích lẫn cơ chế kiểm soát; khuyến khích để doanh nhân mạnh dạn sáng tạo, đầu tư vào các lĩnh vực mới và công nghệ mới; kiểm soát để bảo đảm mọi hoạt động kinh doanh tuân thủ nguyên tắc minh bạch, công bằng và có trách nhiệm xã hội. Sự cân bằng này sẽ giúp duy trì kỷ cương pháp luật nhưng vẫn nuôi dưỡng được động lực đổi mới.
Cuối cùng, nhà nước có thể nghiên cứu các công cụ chính sách mang tính “an toàn pháp lý” dành cho những lĩnh vực mới chưa có quy định đầy đủ. Cơ chế này sẽ giúp doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới trong một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý kịp thời điều chỉnh và hoàn thiện luật pháp phù hợp.
Trân trọng cảm ơn ông!
‘Không hình sự hoá các quan hệ dân sự, doanh nhân yên tâm kinh doanh’
'DN không thiếu ưu đãi, chỉ thiếu một môi trường pháp lý ổn định'
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
Không lo thiếu vốn, 'nút thắt' tăng trưởng là nguồn nhân lực và năng lực thực thi
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Nền kinh tế Việt Nam đứng thứ 22 thế giới?
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
Muốn tăng trưởng trên 10%, không thể thiếu một cuộc cải cách thuế mới
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
'Thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được'
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ước mơ có những 'Steve Jobs' Việt Nam: Lời giải từ các chuyên gia công nghệ hàng đầu
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
Khát vọng tăng trưởng 2 con số phải đi song song với phát triển bao trùm và phát triển bền vững
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
Chuyển hóa vàng để mua nhà: Định hình ranh giới pháp lý, dẫn nguồn lực chảy vào nền kinh tế
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
'Hà Nội làm metro bằng trái phiếu, trả nợ bằng giá trị đất tăng thêm'
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
Chuyển đổi vàng mua nhà: Thêm lối mở cho thị trường vốn, nhưng không dễ làm đại trà
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
Hà Tĩnh: Cuộc dịch chuyển đất và lao động giá rẻ sang AI và đổi mới sáng tạo
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
Vị thế dẫn đầu của dòng vốn FDI Singapore tại Việt Nam
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
LPBank Plus thắng lớn tại Sao Khuê 2026, ghi danh trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
Thách thức vĩ mô gia tăng, đâu là 'cửa sáng' cho tăng trưởng kinh tế?
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
Những định chế tài chính hàng đầu Hàn Quốc đổ bộ Việt Nam
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
Báo chí, AI và mạng xã hội: 'Bộ ba' định hình năng lực du lịch Việt
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
Xây dựng IFC: Cuộc chuyển mình của cả hệ sinh thái tài chính
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
Tín dụng tư nhân: 'Bóng ma' khủng hoảng tài chính mới
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
Venture Forum 2026: Điểm hẹn mới của giới đầu tư công nghệ và M&A châu Á
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
VinFuture 2026 nhận hơn 1.800 đề cử, mạng lưới đối tác toàn cầu tăng gấp 14 lần sau 6 năm
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tạo niềm tin cho fintech: Từ ‘quản lý để ngăn chặn’ sang ‘dẫn dắt đổi mới’
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
Đo "đầu vào thể chế", soi "đầu ra thị trường": Bước tiến mới của PCI 2025
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
Một năm Nghị quyết 68: 'Tư duy thay đổi, cải cách thể chế tăng tốc'
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
SeABank ủng hộ 10 tỷ đồng hưởng ứng Tháng Nhân đạo năm 2026
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
Biến đầu tư công thành 'thỏi nam châm' hút dòng vốn tư nhân
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
'DN không thiếu ưu đãi, chỉ thiếu một môi trường pháp lý ổn định'
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
Hàng nghìn người đổ đến, xếp hàng xem Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm
(VNF) - Ngay trong ngày đầu mở cửa, Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm tại Bảo tàng Hà Nội thu hút hàng nghìn người dân đến tham quan.
































































