Lý do bất ngờ đằng sau việc TT Trump ký sắc lệnh dùng lại ống hút nhựa

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan liên bang ngừng mua và sử dụng ống hút giấy, đồng thời xem xét việc sử dụng lại ống hút nhựa.

Theo Tổng thống Mỹ, ống hút giấy "không hiệu quả" và dễ bị hỏng khi tiếp xúc với nước. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc sử dụng ống hút nhựa sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến môi trường biển.

"Ống hút giấy không hiệu quả. Tôi dùng ống hút giấy nhiều lần rồi, chúng thường xuyên bị vỡ nát khi ngấm nước. Sẽ không sao khi tiếp tục dùng ống hút nhựa. Tôi không nghĩ chúng ảnh hưởng nhiều đến cá mập đâu, vì lũ cá mập có thể kiếm mồi khắp đại dương", Tổng thống Mỹ nói.

Ngoài ra, ông Will Scharf - Thư ký Nhà Trắng, người trình sắc lệnh cho ông Trump cũng cho rằng việc thúc đẩy dùng ống hút giấy khiến chính phủ và ngành công nghiệp tư nhân "tốn rất nhiều tiền và không thể làm hài lòng người tiêu dùng trên toàn quốc".

Được biết, sắc lệnh của ông Trump đã đảo ngược chính sách trước đó của chính quyền Joe Biden, vốn đặt mục tiêu loại bỏ dần các sản phẩm nhựa dùng một lần, bao gồm ống hút, trong các hoạt động của liên bang trước năm 2027 và tiến tới loại bỏ hoàn toàn vào năm 2035. Mục tiêu của kế hoạch là giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Chiến dịch ngừng sử dụng ống hút nhựa đã tạo nên cơn sốt trên toàn cầu vài năm qua, với nhiều thương hiệu danh tiếng và lượng lớn người tiêu dùng chuyển sang dùng ống hút được làm từ chất liệu khác nhựa. Tại Việt Nam, một số thương hiệu đồ uống lớn cũng đã hưởng ứng các thông điệp bảo vệ môi trường, hạn chế sử dụng rác thải nhựa, khuyến khích thay thế bằng các vật liệu dễ phân hủy, tái chế. Khi đặt lên bàn cân với các loại ống hút có nguyên liệu từ thiên nhiên như ống hút gạo, ống hút cỏ, thì ống hút giấy khả thi hơn về mặt giá cả, khả năng sản xuất ở quy mô lớn, tính vệ sinh. Sản phẩm này đã xuất hiện tại các nhà hàng và nhà bán lẻ trên toàn quốc.

Tuy nhiên, trên thực tế, khi ống hút giấy được sử dụng cũng đã nhận được những lời phàn nàn về chất lượng như: đều bị nhũn khi để lâu trong nước, hòa lẫn mùi vị giấy vào đồ uống,... Một nghiên cứu mới ở Mỹ cũng cho thấy 90% ống hút giấy được thử nghiệm có chứa hóa chất vĩnh cửu PFAS so với 75% ống hút nhựa. Các nhà khoa học vẫn chưa chắc chắn liệu PFAS có trong ống hút được thêm vào có chủ ý để chống nước hay do ô nhiễm trong quá trình sản xuất.

Mặc dù ống hút giấy phân hủy nhanh hơn ống hút nhựa, nhưng tác động của ống hút giấy đối với môi trường vẫn chưa chắc chắn. Một nghiên cứu năm 2021 tại Canada cho thấy lượng khí nhà kính thải ra trong suốt vòng đời của ống hút giấy bằng từ 25-100% so với ống hút nhựa. Tuy nhiên một đánh giá vòng đời khác tại Brazil chỉ ra rằng ống hút giấy có thể tạo ra khí thải CO2 cao hơn vì cần sử dụng đất để trồng cây làm nguyên liệu giấy.

Điều đáng chú ý là giống như ống hút nhựa, ống hút giấy thường không thể tái chế (chúng bị phân hủy quá nhiều khi chạm vào chất lỏng) và tạo ra nhiều khí nhà kính hơn khi phân hủy trong các bãi rác so với ống hút nhựa.

Trước khi ý kiến của ông Trump được đưa ra, nhiều báo cáo cũng đã chỉ ra ống hút nhựa chỉ chiếm khoảng 0,02% - 0,025% tổng lượng nhựa thải ra môi trường. So với ống hút nhựa, chai nhựa và túi nhựa vẫn đóng góp vào lượng rác thải nhựa gấp hàng trăm lần.

Do đó, nhiều ý kiến đưa ra cũng khẳng định, để giảm thiểu ô nhiễm nhựa hiệu quả, cần tập trung vào các sản phẩm nhựa có khối lượng lớn như túi nilon, chai nhựa, hộp đựng thực phẩm,... thay vì chỉ chuyển đổi sang các giải pháp nhỏ lẻ như thay đổi ống hút. Việc loại bỏ ống hút nhựa mang ý nghĩa biểu tượng và nâng cao nhận thức hơn là giải pháp toàn diện.