Muốn tăng trưởng hai con số, Việt Nam phải tăng tốc chuyển đổi xanh

Sức ép chuyển đổi xanh ngày càng lớn

Phát biểu tại sự kiện Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026, ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thay đổi mô hình phát triển để thích ứng với bối cảnh kinh tế mới cũng như các sức ép ngày càng lớn từ môi trường và xu thế toàn cầu.

Theo ông, trong những năm gần đây, các thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường, yêu cầu cắt giảm phát thải khí nhà kính cùng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế đang tạo ra áp lực rất lớn đối với nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Không chỉ là câu chuyện về môi trường, các yêu cầu liên quan đến phát triển xanh hiện đã trở thành điều kiện bắt buộc trong thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều thị trường xuất khẩu lớn đang áp dụng các tiêu chuẩn về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc xanh và sản xuất bền vững, buộc doanh nghiệp phải thay đổi nếu muốn duy trì năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng trong thách thức cũng mở ra cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

“Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của phát triển”, ông Lê Công Thành nhấn mạnh.

Theo ông, quá trình chuyển đổi xanh không chỉ giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về phát thải ròng bằng 0 mà còn là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao vị thế cạnh tranh quốc gia và tạo động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng để xây dựng mô hình tăng trưởng mới, Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, sử dụng năng lượng hóa thạch sang mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Trong đó, chuyển đổi xanh cần được xem là một trong những động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.

Ông Lê Công Thành nhấn mạnh quá trình này phải được triển khai đồng bộ từ khâu xây dựng quy hoạch, lựa chọn dự án đầu tư, tổ chức sản xuất, tiêu dùng cho tới quản lý chất thải theo hướng tuần hoàn và phát triển bền vững.

Theo ông, chuyển đổi xanh không phải là khẩu hiệu chung chung mà cần được cụ thể hóa trong từng ngành, từng lĩnh vực. Trong nông nghiệp là phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp; trong công nghiệp là tiết kiệm năng lượng, sử dụng công nghệ sạch; trong lĩnh vực đô thị là phát triển đô thị xanh, giao thông xanh, năng lượng tái tạo và hạ tầng bền vững.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực như du lịch xanh, tài chính xanh, tiêu dùng xanh cũng cần được thúc đẩy mạnh hơn để hình thành hệ sinh thái phát triển bền vững trên phạm vi toàn nền kinh tế.

“Mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình chuyển đổi xanh của mình, có hành động cụ thể, không chờ đợi, không đứng ngoài cuộc”, ông Thành nói.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một trong những điều kiện quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh là phải khơi thông được các nguồn lực tài chính phục vụ quá trình này. Trong đó, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính bền vững, thị trường carbon và các công cụ kinh tế môi trường sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Ông cho rằng các cơ chế tài chính xanh không chỉ tạo nguồn vốn cho các dự án thân thiện môi trường mà còn góp phần định hướng lại dòng vốn đầu tư của nền kinh tế theo hướng bền vững hơn.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí môi trường, tiêu chí dự án xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời thúc đẩy minh bạch hóa dòng vốn xanh, hạn chế tình trạng “xanh hóa hình thức” và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với các nguồn vốn bền vững.

Doanh nghiệp phải đẩy mạnh đổi mới công nghệ

Liên quan đến quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực công thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, cho rằng chuyển đổi xanh cần được triển khai đồng bộ từ doanh nghiệp, thị trường đến người dân.

Theo bà, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải trong sản xuất. Trong khi đó, thị trường cần phát triển thêm các sản phẩm và dịch vụ xanh để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mới.

Bà cũng nhấn mạnh vai trò của người dân trong quá trình chuyển đổi xanh thông qua các lựa chọn tiêu dùng, đi lại và sinh hoạt hằng ngày theo hướng thân thiện với môi trường hơn.

Lãnh đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết nhu cầu tiêu thụ điện thời gian gần đây liên tục lập mức kỷ lục mới, trong khi nguồn cung năng lượng toàn cầu đang chịu tác động từ xung đột địa chính trị, áp lực bảo đảm an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.

Trong bối cảnh đó, bà kêu gọi doanh nghiệp và người dân đồng hành thực hiện Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng về tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, chuyển đổi xanh hiện không còn là vấn đề riêng của môi trường mà đã trở thành yêu cầu trực tiếp đối với phát triển kinh tế, sản xuất, tiêu dùng cũng như năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.