Tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng đã trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD).
Một nội dung nổi bật trong dự thảo lần này là đề xuất cho phép tổ chức tín dụng, cũng như các tổ chức mua bán và xử lý nợ, được quyền thu giữ tài sản bảo đảm (TSBĐ) – cơ chế từng được quy định tại Nghị quyết 42/2017/QH14 và mang lại nhiều hiệu quả trong thực tiễn.
Trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu gia tăng và trở thành điểm nghẽn lớn đối với hoạt động tín dụng, việc khôi phục cơ chế pháp lý này được kỳ vọng sẽ góp phần khai thông dòng vốn, thúc đẩy khả năng luân chuyển nguồn lực trong nền kinh tế. Đồng thời, quy định cũng hướng tới việc thiết lập sự cân bằng về quyền và nghĩa vụ giữa bên cho vay và bên vay, hạn chế tình trạng bất đối xứng đang hiện hữu. Theo giới chuyên gia, nhiều khả năng Quốc hội sẽ thông qua đề xuất trên trong kỳ họp này.
Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Lưu Minh Sang, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. HCM cho rằng: “Việc ghi nhận quyền thu giữ TSBĐ trong Dự thảo Luật các TCTD (sửa đổi) có ý nghĩa và tác động tích cực đối với nhiều bên liên quan”.
Cụ thể, ông Sang cho rằng, quy định cho phép thu giữ tài sản bảo đảm nếu được luật hóa sẽ tạo ra một nền tảng pháp lý rõ ràng và đủ mạnh, giúp các tổ chức tín dụng chủ động hơn trong việc xử lý tài sản khi khách hàng vi phạm nghĩa vụ trả nợ. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian và giảm chi phí xử lý nợ xấu, mà còn hạn chế các tranh chấp pháp lý kéo dài – một thực trạng phổ biến trong quá trình thu hồi nợ thời gian qua.
Về phía người vay, việc xác lập rõ ràng quyền thu giữ tài sản sẽ tạo ra sức ép tuân thủ nghĩa vụ tín dụng, đồng thời nâng cao ý thức trả nợ đúng hạn.
Bên cạnh đó, việc luật hóa quyền thu giữ TSBĐ cũng tăng cường tính an toàn và hiệu quả của hoạt động tín dụng, đặc biệt là hoạt động cho vay có bảo đảm. Các TCTD sẽ có thêm động lực để mở rộng tín dụng vì giảm được rủi ro thu hồi nợ, từ đó góp phần thúc đẩy dòng vốn lưu chuyển trong nền kinh tế. Ngoài ra, nếu quyền thu giữ TSBĐ được các TCTD thực hiện hiệu quả thì sẽ giúp giảm tải áp lực cho hệ thống tòa án cũng như cơ quan thi hành án, ông Sang nói.
Trước đó, nhiều ngân hàng cũng đã lên tiếng cho rằng việc cấp quyền thu hồi TSBĐ sẽ giúp đẩy nhanh tốc độ và giảm chi phí xử lý tài sản bảo đảm, xử lý nợ xấu, từ đó các ngân hàng có thêm dư địa giảm chi phí các khoản cấp tín dụng, hạ lãi suất, tăng cường khả năng quay vòng vốn và tiếp cận tín dụng của người dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, dù được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong xử lý nợ xấu, dự thảo sửa đổi Luật các TCTD vẫn đặt ra không ít băn khoăn, đặc biệt là về khả năng triển khai nhất quán và hiệu quả sau khi được thông qua.
Một ví dụ điển hình là quy định trong dự thảo nêu rõ: trong quá trình thu giữ tài sản bảo đảm, tổ chức tín dụng và các bên liên quan không được thực hiện các hành vi vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc trái với đạo đức xã hội. Tuy nhiên, điều gây tranh cãi là khái niệm “trái đạo đức xã hội” hiện vẫn chưa có định nghĩa pháp lý cụ thể. Việc thiếu chuẩn mực rõ ràng khiến cho quá trình xác định một hành vi có vi phạm chuẩn mực đạo đức hay không trở nên mơ hồ và dễ dẫn đến cách hiểu, cách áp dụng khác nhau giữa các bên liên quan.
Liên quan đến vấn đề này, ông Lưu Minh Sang cho rằng việc đưa quy định cấm áp dụng các biện pháp vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội trong quá trình thu giữ TSBĐ vào Luật các TCTD (sửa đổi) là phù hợp.
Tuy nhiên, việc xác định một hành vi là "trái đạo đức xã hội" tại Việt Nam thường dựa vào cách hiểu chung theo quy định tại Điều 123 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo đó, hành vi trái đạo đức xã hội được hiểu là những hành vi vi phạm những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng.
Song, trên thực tế, việc xác định rõ ràng và thống nhất rằng một hành vi cụ thể nào đó có vi phạm đạo đức xã hội hay không vẫn phụ thuộc rất nhiều vào sự đánh giá chủ quan của cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là vai trò của Tòa án trong từng vụ việc cụ thể. Bởi lẽ đây vẫn là khái niệm có tính định tính, phụ thuộc vào hoàn cảnh xã hội, vùng miền, thời điểm lịch sử,…ông Sang thừa nhận.
Ông Sang cho biết, tại Mỹ, đặc biệt trong quy trình thu giữ TSBĐ, pháp luật đặt ra yêu cầu rằng các tổ chức tín dụng và các đơn vị thu hồi TSBĐ phải tiến hành một cách "hòa bình" (peaceful repossession). Điều này đồng nghĩa với việc không được gây mất ổn định trật tự, không phá vỡ hòa bình ("breach of the peace"). "Breach of the peace" được hiểu là bất kỳ hành vi nào gây rối loạn, sử dụng bạo lực, đe dọa bạo lực hoặc xâm phạm tài sản một cách bất hợp pháp, chẳng hạn như hành vi phá khóa, xâm nhập trái phép vào khu vực khóa kín...
Nếu có tranh cãi hoặc sự phản đối từ con nợ trong quá trình thu hồi, việc tiếp tục thu hồi có thể bị coi là vi phạm hòa bình. Trên thực tế, tòa án đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá liệu một hành vi thu hồi có vi phạm nguyên tắc "peaceful repossession" hay không.
Từ kinh nghiệm pháp luật và thực tiễn của Mỹ, ông Sang khuyến nghị cần có hướng dẫn chi tiết về các biện pháp vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội trong quá trình thu giữ TSBĐ vào Luật các TCTD (sửa đổi) thông qua việc liệt kê những tiêu chí chung về hành vi không được làm khi tiến hành thu giữ TSBĐ, chẳng hạn như không được sử dụng bạo lực, đe dọa, xâm phạm quyền riêng tư hay gây mất trật tự công cộng,...
Song, dù có cụ thể hóa đến đâu, thì quyết định cuối cùng vẫn cần giao cho Tòa án đánh giá dựa trên hoàn cảnh, tính chất và mức độ của từng trường hợp cụ thể. Đây sẽ là giải pháp phù hợp để hạn chế việc lợi dụng sự mơ hồ trong khái niệm đạo đức nhằm biện minh hoặc phủ nhận các hành vi vi phạm trong quá trình thu giữ TSBĐ, ông Sang nhấn mạnh.
Bên cạnh quy định cấm sử dụng các biện pháp trái pháp luật hoặc vi phạm chuẩn mực đạo đức xã hội trong quá trình thu giữ tài sản bảo đảm, ông Sang cho rằng Quốc hội cần xem xét trao quyền cho Chính phủ hoặc NHNN ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong thực thi quy định.
Theo ông, hướng dẫn cần làm rõ một số nội dung trọng yếu như: (1) nghĩa vụ thông báo trước khi tiến hành thu giữ tài sản; (2) thời hạn cụ thể để người vay có cơ hội phản hồi hoặc khiếu nại; (3) quy trình và phương pháp định giá tài sản đảm bảo; (4) các trường hợp thu giữ cần có sự chứng kiến hoặc giám sát từ cơ quan chức năng hoặc bên thứ ba độc lập; (5) cơ chế bảo vệ quyền lợi của bên vay trong các trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như khi tài sản bảo đảm là nhà ở duy nhất hoặc là phương tiện tạo thu nhập chính của hộ gia đình; (6) trách nhiệm bồi thường của tổ chức tín dụng nếu thu giữ sai quy định, cũng như nghĩa vụ của bên vay hoặc người đang nắm giữ tài sản nếu cố tình cản trở quá trình thu giữ mà không có lý do hợp lý.
"Việc làm rõ các nội dung này là cần thiết để đảm bảo quá trình thu giữ tài sản diễn ra đúng pháp luật, có kiểm soát và giảm thiểu tối đa rủi ro xung đột giữa các bên liên quan", ông Sang nhấn mạnh.
Tags:
(VNF) - Mỗi chi nhánh ngân hàng nước ngoài chỉ được thành lập một phòng giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam và phòng giao dịch phải đặt tại khu thương mại tự do hoặc khu phi thuế quan.
(VNF) - Được tổ chức từ năm 2012, VOBA là giải thưởng thường niên do Tập đoàn Dữ liệu Quốc tế (IDG) phối hợp cùng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và các đơn vị chuyên ngành tổ chức. Hai hạng mục được vinh danh ghi nhận những nỗ lực của LPBank trong phát triển giải pháp tài chính ứng dụng công nghệ và triển khai các chương trình hướng tới cộng đồng.
(VNF) - Chất lượng tài sản của ngành ngân hàng trong nửa đầu năm 2026 cho thấy những tín hiệu đáng chú ý khi nợ xấu tăng nhanh trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu suy giảm tại nhiều nhà băng.
(VNF) - Các ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn tăng cao. Lãi suất huy động trái phiếu ngân hàng hiện lên tới 10,5%/năm, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
(VNF) - Thông tư 50/2026/TT-NHNN quy định về lộ trình nới trần tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) sẽ có hiệu lực từ 1/12/2026.
(VNF) - Lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đã tăng tới 35 lần chỉ sau một đêm vào phiên cuối cùng của tháng 9.
Vay ngân hàng 57 tỷ đồng với kỳ hạn 9 tháng, doanh nghiệp bất ngờ nhận thông báo tăng lãi suất chỉ một tháng sau khi khoản vay được giải ngân.
(VNF) - Bức tranh thu nhập của hệ thống ngân hàng đang có chuyển biến đáng chú ý khi nhiều nhà băng chủ động chuyển hướng khai thác các nguồn thu ngoài lãi, giảm phụ thuộc vào tín dụng và tạo dư địa tăng trưởng bền vững.
(VNF) - KienlongBank chính thức ra mắt KienlongBank JCB Ultimate – dòng thẻ tín dụng cao cấp nhất của JCB dành riêng cho giới tinh hoa, hội tụ hệ đặc quyền khác biệt và trải nghiệm xứng tầm. Không chỉ mang đến những giá trị thiết thực trong chi tiêu, sản phẩm còn tạo dấu ấn riêng với đặc quyền hoàn tiền lên tới 5 triệu đồng dành cho mỗi giao dịch đặt cọc mua nhà thuộc hệ sinh thái NobleX/Sunshine Group cùng chuẩn mực dịch vụ mang đậm tinh thần Nhật Bản.
(VNF) - Gói tín dụng nhà ở xã hội 120.000 tỷ đồng tính đến hết tháng 7 đã giải ngân 16.300 tỷ đồng, đạt 11,2% quy mô của chương trình, lãi suất giảm 1,7% so với thời điểm bắt đầu triển khai.
(VNF) - Ngân hàng BIDV rao bán khoản nợ hơn 600 tỷ đồng của Công ty Ba Huân, thế chấp bằng khối tài sản bảo đảm rất lớn và gắn trực tiếp với hệ thống sản xuất của Ba Huân.
(VNF) - Sau cuộc thanh tra tại Shinhan Bank Đà Nẵng, cơ quan quản lý đưa ra tổng cộng 9 kiến nghị đối với ngân hàng này và Hội sở Shinhan Việt Nam. Các tồn tại trải từ hồ sơ chứng minh khả năng trả nợ, tài liệu bảo lãnh đến giám sát vốn vay sau giải ngân.
(VNF) - Nhiều ngân hàng tung ưu đãi để thu hút khách gửi tiền như cộng thêm lãi suất, đa dạng hóa phương thức trả lãi, nâng lãi suất thỏa thuận... đưa lãi suất thực nhận lên sát 10%/năm
(VNF) - Lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm trong phiên 28/9 giảm còn 0,48%/năm. Đây là lần đầu tiên trong hơn 4 năm mức lãi suất này về dưới ngưỡng 0,5%/năm.
(VNF) - Việc thành lập ngân hàng con tại VIFC được xem là lối rẽ mới cho các ngân hàng Việt trong bối cảnh các nhà băng này đang phải đối mặt với hạn mức tăng trưởng tín dụng bị siết chặt, yêu cầu tuân thủ các chuẩn mực quốc tế (như Basel III, IFRS 9), cùng biên lợi nhuận ròng (NIM) ngày càng thu hẹp.
(VNF) - Standard Chartered cho biết đã ký hai biên bản ghi nhớ với HDBank và Tập đoàn EQuest trong khuôn khổ chuyến thăm Hoa Kỳ của đoàn Chính phủ Việt Nam, với mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế.
(VNF) - Việc nới trần cấp tín dụng lên 52% với các dự án lớn không nên được xem là lời giải bền vững mà chỉ nên là giải pháp “bắc cầu” cho giai đoạn thị trường vốn Việt Nam chưa phát triển đầy đủ.
(VNF) - Global Business Outlook (GBO) vừa vinh danh VIB Privilege Banking với giải thưởng “Most Innovative Privilege Banking – Vietnam 2026” – Ngân hàng ưu tiên sáng tạo nhất Việt Nam năm 2026. Sự ghi nhận này bắt nguồn từ cách VIB định nghĩa lại ngân hàng ưu tiên: không dừng ở việc cung cấp thêm đặc quyền, mà xây dựng hệ sinh thái tài chính được thiết kế theo từng khách hàng.
(VNF) - Theo NHNN, Dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền mà NHNN đang xây dựng là bước đi cụ thể hóa định hướng tạo lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ, hiện đại và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (Vietbank) vừa bổ nhiệm ông Chester Gorski giữ chức quyền Tổng giám đốc kể từ ngày 29/9.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao - Manulife Investment Việt Nam, chi phí vốn tăng đóng vai trò như một "bộ lọc" tự nhiên, buộc Việt Nam ưu tiên các dự án trọng điểm thực sự hiệu quả, triển khai nhanh để tạo dòng tiền, thay vì đầu tư dàn trải hoặc chậm tiến độ gây lãng phí nguồn lực.
(VNF) - Ngân hàng Nhà nước vừa chấp thuận cho NCB tăng vốn điều lệ thêm tối đa 33.000 tỷ đồng bằng phát hành cổ phiếu riêng lẻ, đưa vốn từ 29.280 tỷ đồng lên 62.280 tỷ đồng nếu đợt chào bán thành công
(VNF) - MSB sẽ lấy ý kiến cổ đông từ ngày 28/9 đến ngày 8/10 về nhiều nội dung quan trọng, bao gồm phương án tăng vốn điều lệ, thành lập ngân hàng tại VIFC, cũng như mua thêm công ty chứng khoán và 2 công ty bảo hiểm.
(VNF) - Ngân hàng Quốc Tế (VIB) vừa chính thức đưa hệ thống lõi phục vụ hoạt động kinh doanh nguồn vốn, ngoại hối và giao dịch trên thị trường tài chính, sử dụng nền tảng Front Arena của tập đoàn công nghệ tài chính FIS Global, vào vận hành trên hạ tầng điện toán đám mây Amazon Web Services (AWS). Với sự kiện này, VIB trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam vận hành Front Arena trên AWS.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) tiếp tục đẩy mạnh hệ sinh thái giải pháp tài chính dành cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hỗ trợ khách hàng chủ động nguồn vốn, tối ưu dòng tiền, tiết giảm chi phí giao dịch và quản trị rủi ro tỷ giá trong toàn bộ chuỗi thương mại quốc tế.
(VNF) - Mỗi chi nhánh ngân hàng nước ngoài chỉ được thành lập một phòng giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam và phòng giao dịch phải đặt tại khu thương mại tự do hoặc khu phi thuế quan.
(VNF) - Khu du lịch ven biển Hòn Ngọc Á Châu được kiến nghị áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ vướng mắc cho dự án tiếp tục triển khai.
