Ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh: 500 triệu đã lạc hậu, nâng lên 1 tỷ hay 2 tỷ?

Đề xuất không chốt cứng ngưỡng miễn thuế 500 triệu

Từ 1/1/2026, ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng của cá nhân, hộ kinh doanh là 500 triệu đồng/năm.

Tại tờ trình dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều các Luật Thuế: thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp và tiêu thụ đặc biệt, Bộ Tài chính đề xuất bỏ quy định "cứng" mức này trong luật,và giao Chính phủ quy định.

Bộ Tài chính cho rằng việc này nhằm hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh, nhất là khu vực quy mô nhỏ, đồng thời bảo đảm công bằng trong chính sách thuế thu nhập giữa hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, khuyến khích chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Sáng 20/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp cho ý kiến về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Liên quan đến nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi nhưng đề nghị cần cân nhắc kỹ lưỡng ngưỡng doanh thu chịu thuế cụ thể.

Trước đây, ngưỡng doanh thu không chịu thuế với hộ kinh doanh là 100 triệu đồng/năm, sau đó được đề xuất nâng lên 300 triệu đồng rồi áp dụng mức 500 triệu đồng/năm. Song nhiều ý kiến cho rằng mức này vẫn còn thấp, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất nâng lên 3 tỷ đồng/năm. Còn cơ quan thẩm tra cho rằng nên nghiên cứu mức tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để bảo đảm tính nhân văn và phù hợp thực tiễn.

Liên quan đến đề xuất giao Chính phủ quy định một số ngưỡng cụ thể như doanh thu chịu thuế, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định đây là giải pháp cần thiết nhằm tăng tính linh hoạt trong điều hành. Trong bối cảnh biến động quốc tế khó lường, đặc biệt là giá năng lượng và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, việc để Chính phủ chủ động quyết định theo từng thời điểm sẽ giúp phản ứng chính sách nhanh hơn và sát thực tiễn hơn.

Góc nhìn đa chiều về thời điểm và phương pháp thực hiện

Trước đề xuất này của Bộ Tài chính, các chuyên gia và hộ kinh doanh đang có những góc nhìn đa chiều về tính thời điểm và phương pháp thực hiện.

Nhiều hộ kinh doanh bày tỏ sự đồng tình với đề xuất này và kỳ vọng ngưỡng miễn thuế ở mức cao hơn nữa để giảm bớt áp lực tài chính. Một số tiểu thương mong muốn đồng bộ hóa việc nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử lên mức 3-5 tỷ đồng/năm.

Chị Thanh Thủy - hộ kinh doanh tại Phú Thọ cho biết, cùng với việc nâng ngưỡng doanh thu tính thuế, các tiểu thương mong muốn nâng ngưỡng doanh thu không phải xuất hóa đơn điện tử, có thể lên 3-5 tỷ đồng/năm.

Với quy định hiện hành, doanh thu 1 tỷ đồng/năm (tức bán được chưa tới 3 triệu đồng/ngày) đã phải xuất hoá đơn, kéo theo rất nhiều chi phí, thời gian cho các hộ nhỏ lẻ.

Ở góc độ tư vấn chuyên môn, bà Lê Yến, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội (HanoiTax), dù ủng hộ tính linh hoạt của đề xuất nhưng lại đưa ra quan điểm thận trọng về thời điểm thay đổi.

Bà Yến cho rằng ngưỡng 500 triệu đồng/năm vừa mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 nên cần một khoảng thời gian đủ dài để đánh giá tác động thực tế trước khi tính đến chuyện điều chỉnh. Việc thay đổi chính sách quá dồn dập có thể gây tác động ngược, làm mất tính ổn định và khiến các hộ kinh doanh gặp khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch dài hạn.

Bà Yến kiến nghị nên giữ mức thuế ổn định ít nhất trong 2 năm và trong tương lai cần nghiên cứu ngưỡng miễn thuế riêng biệt cho từng nhóm ngành nghề thay vì áp dụng cào bằng, bởi biên lợi nhuận của các ngành khác nhau, chưa phản ánh đúng bản chất thu nhập chịu thuế.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Ngọc Tú (ĐH Kinh doanh và Công nghệ) cho rằng còn quá sớm để sửa quy định về ngưỡng doanh thu chịu thuế. Bởi một chính sách thuế thường cần 3-5 năm triển khai, đánh giá hiệu quả trước khi được điều chỉnh.

Theo ông Tú, khoảng 90% hộ kinh doanh không phải nộp thuế khi ngưỡng 500 triệu đồng được áp dụng từ đầu năm nay. Trường hợp tiếp tục nới thêm mức này có thể dẫn tới mất công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, cũng như làm giảm động lực chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), nhìn nhận chính sách mới cần thiết kế theo hướng ngưỡng doanh thu chịu thuế theo nhóm ngành. Nhà điều hành cũng nên cân nhắc yếu tố vùng miền bởi chi phí sinh hoạt khác nhau sẽ có ngưỡng doanh thu khác nhau.

Trong khi đó, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, đánh giá, mức 500 triệu như quy định cũ vẫn là mức thấp so với thực tế, ngưỡng phù hợp thấp nhất phải 1 tỷ đồng, ngưỡng này mới có thể hỗ trợ cho hộ kinh doanh và họ mới có đủ lợi nhuận để thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời, phù hợp với quy định về hộ kinh doanh có doanh thu 1 tỷ đồng/năm bắt buộc phải xuất hoá đơn điện tử kết nối với cơ quan thuế tại Nghị định 70 năm 2025.

Còn Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty Thuế Trọng Tín, lại tiếp cận vấn đề dưới góc độ công bằng xã hội. Ông Được nhìn nhận cần xây dựng ngưỡng doanh thu không chịu thuế dựa trên sự tương đồng với mức giảm trừ gia cảnh của người làm công ăn lương.

Theo tính toán của ông, mức doanh thu miễn thuế hợp lý nên nằm ở ngưỡng 1 tỷ đồng/năm. Con số này không chỉ tương ứng với giá trị gia tăng mà hộ kinh doanh tạo ra để trang trải cuộc sống cá nhân mà còn đồng bộ với quy định về sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.

TS Nguyễn Quốc Việt (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết Trung Quốc và Singapore có ngưỡng miễn thuế khoảng 8-9 lần thu nhập bình quân đầu người. Chính sách này nhằm hỗ trợ nhóm thu nhập thấp, giảm chi phí quản lý thuế, do số thu từ nhóm nhỏ lẻ không đủ bù đắp chi phí hành thu. Nếu áp dụng tương quan với Việt Nam (GDP bình quân đầu người khoảng 125 triệu đồng/năm) thì ngưỡng miễn thuế có thể vào khoảng 1 tỷ đồng.

Còn Ủy ban Kinh tế Tài chính cho rằng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh phải tối thiểu 2 tỷ đồng để đảm bảo tính nhân văn, thực tế.

Ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động, đặc biệt sự ảnh hưởng của xung đột Trung Đông làm cho giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, đặc biệt là các đối tượng như hộ kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô nhỏ. Vì vậy, Chính phủ thấy cần xem xét điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế này.

Trường hợp dự án luật được Quốc hội thông qua, giao thẩm quyền xác định các ngưỡng miễn thuế nêu trên cho Chính phủ, trên cơ sở cân đối, tính toán các yếu tố tác động, Chính phủ dự kiến có thể nâng mức doanh thu miễn thuế lên tối đa 1 tỷ đồng.

Theo các chuyên gia, việc thiết kế chính sách đồng bộ giữa ngưỡng thuế và ngưỡng hóa đơn giúp đơn giản hóa thủ tục cho người dân vừa đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng, tránh tình trạng hộ nhỏ lẻ "né" thuế, gây bất lợi cho các hộ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý.

Tại phiên thảo luận tổ ngày 21/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có những ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, “chắc chắn sẽ nâng ngưỡng chịu thuế đối với hộ kinh doanh”. Ông nói thêm, dẫn báo cáo của Bộ Tài chính, mức doanh thu không phải nộp thuế dự kiến gấp đôi hiện tại, mức 1 tỷ đồng mỗi năm.

Về ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu, theo tính toán sơ bộ, nếu áp dụng ngưỡng này, số giảm thu ngân sách đối với nội dung này vào khoảng 4.850 tỷ đồng.